การเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมละครซีรีส์ไทยจาก Local สู่ Global  ในยุคภูมิทัศน์สื่อและพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลง

สรรพัชญ์ เจียระนานนท์; ดรุษ ประดิษฐ์ทรง

ผู้แต่ง

สรรพัชญ์ เจียระนานนท์ สาขาวิชาบรอดคาสติงและสื่อสตรีมมิง คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
ดรุษ ประดิษฐ์ทรง สาขาวิชาบรอดคาสติงและสื่อสตรีมมิง คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

คำสำคัญ:

ภูมิทัศน์สื่อใหม่, แพลตฟอร์มสตรีมมิ่ง, สื่อข้ามชาติ, ซอฟต์พาวเวอร์, ซีรีส์วายไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการทบทวนวรรณกรรมเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมละครซีรีส์ไทยภายใต้ภูมิทัศน์สื่อและพฤติกรรมผู้บริโภคในยุคดิจิทัล ผู้วิจัยสืบค้นเอกสาร ตำรา บทความวิชาการ และบทความวิจัยที่เผยแพร่ระหว่าง พ.ศ. 2558–2568 จากฐานข้อมูล TCI, ThaiJO, Google Scholar และ Scopus โดยใช้คำสำคัญที่เกี่ยวข้อง หลังจากตรวจสอบรายการซ้ำและคัดกรองตามเกณฑ์ที่กำหนด พบวรรณกรรมที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 40 รายการ และนำมาวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงประเด็น

ผลการวิเคราะห์พบแบบแผนหลัก 3 ประเด็น ได้แก่ 1) แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งระดับโลกและระดับภูมิภาคทำหน้าที่เป็นทั้งช่องทางจัดจำหน่ายและแหล่งร่วมทุน ช่วยให้เนื้อหาท้องถิ่นเข้าถึงผู้ชมข้ามพรมแดน พร้อมทั้งกระตุ้นการยกระดับมาตรฐานการผลิต 2) ผู้ผลิตปรับกระบวนการสร้างสรรค์โดยผสานอัตลักษณ์ท้องถิ่นเข้ากับประเด็นสากล พัฒนาเนื้อหาเฉพาะทาง และใช้ข้อมูลประกอบ การตัดสินใจด้านการผลิต และ 3) พฤติกรรมการรับชมตามความต้องการร่วมกับพลังของแฟนดอมข้ามชาติ มีส่วนช่วยในการเผยแพร่ แปล และสร้างชุมชนผู้ชมให้แก่ซีรีส์ไทย

กลไกทั้ง 3 มีความเชื่อมโยงและสนับสนุนการยกระดับอุตสาหกรรมซีรีส์ไทยสู่ตลาดสากล ทั้งด้านการเผยแพร่เนื้อหาข้ามพรมแดน การพัฒนามาตรฐานการผลิต และโอกาสในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์

เอกสารอ้างอิง

ดนุสรณ์ ประสาทพันธ์, และ สิทธิชัย เจริญเศรษฐศิลป์. (2567). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจสมัครใช้บริการแพลตฟอร์มวิดีโอสตรีมมิงของผู้ใช้งานในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 19(3), 11–21.

วิสาขา เทียมลม. (2568). การรู้เท่าทันอุตสาหกรรมวัฒนธรรมคลื่นวัฒนธรรมเกาหลีของนักศึกษามหาวิทยาลัยสวนดุสิตที่มีต่ออาหารเกาหลีในละครซีรีส์เกาหลี. วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์, 8(3), 307–343.

สรรพัชญ์ เจียระนานนท์, สันทัด ทองรินทร์, และ ศิริวรรณ อนันต์โท. (2562). แนวทางการพัฒนาละครโทรทัศน์ไทยกับการเป็นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์, 23(1), 162–176. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jca/article/view/246182

องอาจ สิงห์ลำพอง. (2560). การบริหารจัดการรายการโทรทัศน์ในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารนิเทศศาสตร์ธุรกิจบัณฑิตย์, 11(2), 209–245.

Dataxet. (2568, 9 มกราคม). ยุคเปลี่ยนผ่านของทีวีไทย ในวันที่ไม่ใช่ "สื่อกระแสหลัก" อีกต่อไป. Thailand Media Landscape. https://www.dataxet.co/media-landscape/2025-th/digital-tv (หมายเหตุ: ปรับปีเป็น 2568 ให้ตรงกับวันที่ 9 มกราคม 2025)

Lee, S. J., & Jang, W. (2020). The globalization of K-pop and K-drama: The role of digital platforms and transnational fandom. International Journal of Communication, 14, 19–38.

Lobato, R. (2019). Netflix nations: The geography of digital distribution. New York University Press.

Rogers, E. M. (1986). Communication technology: The new media in society. The Free Press.

Thi Tu Anh, N. (2019). Regionalization through media consumption: The consumption of Thai and Filipino soap operas among Vietnamese audiences. Journal of Social Sciences, Chiang Mai University, 28(2), 175–205. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/165469