บุหรี่ไฟฟ้ากับการแพร่ระบาดในกลุ่มเยาวชน ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องบุหรี่ไฟฟ้ากับการแพร่ระบาดในกลุ่มเยาวชน : ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสาเหตุ พฤติกรรม วิธีการเลิกสูบ และแนวโน้มที่นำไปสู่การเสพสารเสพติดชนิดอื่นจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชน ดำเนินการศึกษาผ่านการค้นคว้าจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์แล้วจึงขยายเครือข่ายด้วยวิธี Snowball Sampling จนข้อมูลอิ่มตัว จำนวน 8 คน เป็นเยาวชนอายุ 20 - 24 ปี ในพื้นที่ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มที่ยังสูบบุหรี่ไฟฟ้าอยู่ในปัจจุบันและกลุ่มที่เลิกสูบได้แล้วเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 1 ปี
ผลการวิจัยพบว่า การตัดสินใจเริ่มต้นสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลรวมของอิทธิพลจากกลุ่มเพื่อน การรับรู้ที่คลาดเคลื่อนว่าปลอดภัยต่อสุขภาพและช่วยคลายเครียด ตลอดจนสภาพแวดล้อม ค่านิยมทางสังคม และความเชื่อว่าไม่ส่งผลกระทบต่อผู้อื่น ซึ่งหล่อหลอมจนเกิดความเคยชินและนำไปสู่การเสพติด ประเด็นการเลิกสูบบุหรี่ไฟฟ้าที่สำเร็จมีจุดเปลี่ยนสำคัญจาก “ความผูกพัน” เช่น ทำเพื่อคนรัก ความกตัญญูต่อพ่อแม่ ความปลอดภัยของทารกในครรภ์ รวมถึงการเผชิญวิกฤตสุขภาพเฉียบพลันที่ส่งผลกระทบต่ออาชีพ ในขณะที่กลุ่มที่ยังสูบอยู่ แม้จะตระหนักถึงผลเสียแต่ยังเผชิญอุปสรรคด้านจิตใจ ความเคยชิน และสภาพแวดล้อมที่กระตุ้น ความอยาก โดยกลุ่มนี้ต้องการกำลังใจและการสนับสนุนจากสังคมมากกว่าการถูกตำหนิ สำหรับแนวโน้มการก้าวไปสู่สารเสพติดชนิดอื่น พบว่าเยาวชนทั้งสองกลุ่มมีเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งจาก “ครอบครัว” (Attachment) เป็นสิ่งเหนี่ยวรั้งสำคัญให้สามารถปฏิเสธการเสพสารเสพติดร้ายแรงชนิดอื่น ๆ