จริยธรรมการตีพิมพ์
จริยธรรมการตีพิมพ์ (Publication Ethics) ของวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (JPSPAKU)
วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (JPSPAKU) มีความมุ่งมั่นในการรักษามาตรฐานทางวิชาการและคุณธรรมในการตีพิมพ์บทความวิจัย โดยกำหนดจริยธรรมการตีพิมพ์ (Publication Ethics) ที่ครอบคลุมบทบาทของบรรณาธิการ ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาบทความ ผู้นิพนธ์ และการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์และสัตว์ ดังนี้
1. จริยธรรมของบรรณาธิการ
-
บรรณาธิการต้องพิจารณาบทความอย่างเป็นธรรม โดยยึดหลักทางวิชาการและเนื้อหาของบทความเป็นสำคัญ โดยไม่เลือกปฏิบัติต่อผู้เขียนจากเชื้อชาติ ศาสนา เพศ หรือสังกัดสถาบัน
-
ต้องรักษาความลับของข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับบทความที่ส่งเข้ารับการพิจารณา และไม่เปิดเผยข้อมูลต่อบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้อง
-
ต้องหลีกเลี่ยงผลประโยชน์ทับซ้อน และไม่ใช้ข้อมูลจากบทความที่ยังไม่ตีพิมพ์เพื่อประโยชน์ส่วนตน
-
มีหน้าที่ตัดสินใจอย่างโปร่งใสและอยู่บนพื้นฐานของกระบวนการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ
2. จริยธรรมของผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาบทความ (Peer Reviewers)
-
ต้องประเมินบทความอย่างเป็นกลาง ซื่อสัตย์ และอยู่บนพื้นฐานของหลักวิชาการ ไม่ควรใช้ความเห็นส่วนตัวในการตัดสินคุณค่าของบทความ
-
ต้องไม่เปิดเผยข้อมูลของบทความที่กำลังพิจารณา และไม่ใช้ข้อมูลเหล่านั้นเพื่อประโยชน์ส่วนตน
-
ต้องแจ้งให้บรรณาธิการทราบหากพบความขัดแย้งทางผลประโยชน์ หรือหากตนเองไม่มีความเชี่ยวชาญเพียงพอในเรื่องที่ได้รับมอบหมาย
3. จริยธรรมของผู้นิพนธ์
-
บทความที่ส่งมาตีพิมพ์ต้องเป็นงานต้นฉบับ ไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ในกระบวนการพิจารณาจากวารสารอื่น
-
ต้องอ้างอิงผลงานของผู้อื่นอย่างถูกต้องและครบถ้วน เพื่อหลีกเลี่ยงการลอกเลียนผลงาน (plagiarism)
-
ทุกคนที่มีชื่อเป็นผู้ร่วมเขียนต้องมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญในงานวิจัยและยินยอมต่อการตีพิมพ์
-
ต้องเปิดเผยแหล่งทุนสนับสนุน หรือผลประโยชน์ที่อาจมีผลต่อการวิจัยอย่างชัดเจน
-
ต้องไม่ปลอมแปลงข้อมูล (fabrication) หรือบิดเบือนข้อมูล (falsification) ในบทความ
4. จริยธรรมในการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์และสัตว์ (หากมี)
-
การวิจัยที่ใช้มนุษย์เป็นกลุ่มตัวอย่างต้องได้รับความยินยอมอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร (informed consent) และผ่านการรับรองจริยธรรมการวิจัยจากคณะกรรมการจริยธรรมของสถาบัน
-
สำหรับการวิจัยที่ใช้สัตว์ทดลอง ต้องปฏิบัติตามแนวทางจริยธรรมที่ป้องกันการทารุณสัตว์ และต้องมีการอนุมัติจากคณะกรรมการที่รับผิดชอบ
-
ผู้เขียนควรระบุหมายเลขรับรองจากคณะกรรมการจริยธรรมในบทความอย่างชัดเจน
วารสาร JPSPAKU ยึดมั่นในหลักความซื่อสัตย์ทางวิชาการ และจะไม่รับพิจารณาบทความที่ละเมิดจริยธรรมดังกล่าว โดยบทความใดที่พบว่าละเมิดหลักจริยธรรม จะถูกถอนการตีพิมพ์ทันที และผู้เขียนอาจถูกระงับการส่งบทความในอนาคตตามความเหมาะสม
--------------------------------------
นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ในการจัดทำต้นฉบับ
1. วัตถุประสงค์และขอบเขต
นโยบายฉบับนี้กำหนดหลักเกณฑ์การใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในกระบวนการเขียน วิเคราะห์ แปล ตรวจสอบ หรือจัดเตรียมต้นฉบับเพื่อการตีพิมพ์ในวารสาร เพื่อส่งเสริมความโปร่งใส ความถูกต้องทางวิชาการ ความรับผิดชอบของผู้เขียน และความซื่อสัตย์ทางการวิจัย นโยบายนี้มีผลบังคับใช้กับผู้เขียน ผู้ประเมินบทความ และบรรณาธิการ
2. หลักการพื้นฐาน
วารสารยอมรับว่าการใช้เครื่องมือ AI อาจเป็นประโยชน์ในบางขั้นตอนของการทำงานวิชาการ อย่างไรก็ตาม AI ไม่สามารถแทนที่ความรับผิดชอบทางปัญญาของมนุษย์ได้ ผู้เขียนต้องรับผิดชอบโดยสมบูรณ์ต่อความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ ความเป็นต้นฉบับ การตีความผลการวิจัย และจริยธรรมของงานที่ส่งตีพิมพ์ เครื่องมือ AI ไม่สามารถเป็นผู้เขียนหรือผู้ร่วมเขียนได้
3. การใช้ AI ที่อนุญาต
สามารถใช้ AI ได้ในลักษณะสนับสนุนการทำงาน เช่น
- การตรวจแก้ภาษา การปรับสำนวน หรือการเรียบเรียงข้อความ
- การจัดรูปแบบเอกสารตามข้อกำหนดของวารสาร
- การช่วยจัดการรายการอ้างอิง โดยต้องตรวจสอบความถูกต้องทุกครั้ง
- การช่วยวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ หรือการเขียนโค้ด โดยผู้เขียนต้องตรวจสอบและรับรองผลลัพธ์ด้วยตนเอง
ทั้งนี้ ผู้เขียนต้องตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหาที่ได้รับการช่วยเหลือจาก AI ก่อนส่งต้นฉบับทุกครั้ง
4. การใช้ AI ที่ไม่อนุญาต
ห้ามใช้ AI ในลักษณะดังต่อไปนี้
- การสร้างต้นฉบับทั้งหมดโดยไม่มีการมีส่วนร่วมทางวิชาการที่แท้จริงจากมนุษย์
- การสร้างข้อมูล ผลการวิจัย ตาราง กราฟ หรือเอกสารอ้างอิงที่เป็นเท็จ
- การอ้างว่าเป็นผลงานของมนุษย์โดยไม่เปิดเผยการใช้ AI
- การใช้ AI เพื่อบิดเบือนกระบวนการพิจารณาบทความ
- การนำข้อมูลที่เป็นความลับหรือข้อมูลส่วนบุคคลไปป้อนในระบบ AI โดยไม่ผ่านการอนุมัติด้านจริยธรรมและการคุ้มครองข้อมูล
5. การเปิดเผยข้อมูลการใช้ AI (Disclosure Requirement)
ผู้เขียนต้องเปิดเผยการใช้เครื่องมือ AI ในต้นฉบับอย่างชัดเจน โดยระบุ
- ชื่อและเวอร์ชันของเครื่องมือ AI ที่ใช้
- วัตถุประสงค์ของการใช้
- คำรับรองว่าผู้เขียนได้ตรวจสอบและรับผิดชอบเนื้อหาทั้งหมด
ควรระบุข้อมูลดังกล่าวในส่วนที่กำหนด เช่น “การรับรองการใช้ AI” หรือในส่วนกิตติกรรมประกาศ
6. ความเป็นผู้ประพันธ์ (Authorship) และความรับผิดชอบ
ตามมาตรฐานสากลด้านการกำหนดผู้เขียน (เช่น หลักเกณฑ์ของ ICMJE) เครื่องมือ AI ไม่สามารถเป็นผู้เขียนได้ เนื่องจากไม่สามารถ
- มีส่วนร่วมทางวิชาการอย่างมีความรับผิดชอบ
- ให้การอนุมัติฉบับสุดท้ายของต้นฉบับ
- รับผิดชอบต่อเนื้อหาทางวิชาการ
ผู้เขียนทุกคนต้องมีคุณสมบัติตามเกณฑ์ผู้เขียนของวารสาร และต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาทั้งหมดร่วมกัน
7. จริยธรรมการวิจัยและความถูกต้องของข้อมูล
ผู้เขียนต้องรับรองว่า
- ข้อมูลที่ใช้เป็นข้อมูลจริง สามารถตรวจสอบได้
- ไม่ใช้ AI ในการสร้างข้อมูลเท็จหรือบิดเบือนผลการวิจัย
- ปฏิบัติตามหลักจริยธรรมการวิจัยที่เกี่ยวข้อง
- งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์ผ่านการรับรองจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัย (ถ้ามี)
8. การใช้ AI ในกระบวนการพิจารณาบทความ
ผู้ประเมินบทความและบรรณาธิการอาจใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยด้านภาษาเท่านั้น แต่ไม่ควรใช้ AI ในการตัดสินใจเชิงบรรณาธิการ เนื้อหาต้นฉบับต้องไม่ถูกอัปโหลดเข้าสู่ระบบ AI สาธารณะ เว้นแต่มีมาตรการคุ้มครองข้อมูลที่เหมาะสม การตัดสินใจทั้งหมดเป็นความรับผิดชอบของบุคคล
9. การละเมิดนโยบาย
หากพบว่ามีการใช้ AI โดยไม่เปิดเผย หรือมีการใช้ในลักษณะที่ขัดต่อหลักจริยธรรม วารสารอาจดำเนินการตามขั้นตอนทางจริยธรรม ซึ่งอาจรวมถึง
- การปฏิเสธบทความ
- การถอนบทความที่ตีพิมพ์แล้ว (retraction)
- การแจ้งหน่วยงานต้นสังกัด
- การจำกัดสิทธิ์การส่งบทความในอนาคต
10. การทบทวนนโยบาย
เนื่องจากเทคโนโลยี AI มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว นโยบายฉบับนี้จะได้รับการทบทวนและปรับปรุงอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดในวงการวิชาการ