“การตีกลับทางวัฒนธรรม”: กรณีศึกษาวัฒนธรรมการแต่งกายของชนชั้นสูงชาวจีนในวรรณกรรมแปลเรื่อง “ความฝันในหอแดง”
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปรากฏการณ์ “การตีกลับทางวัฒนธรรม” ผ่านลักษณะการแต่งกายของชนชั้นสูงชาวจีนในวรรณกรรมแปลเรื่อง “ความฝันในหอแดง” เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้ข้อมูลจากเอกสาร และดำเนินการตามขั้นตอนการเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล และการนำเสนอข้อมูล ผลการวิจัยพบว่า วัฒนธรรมการแต่งกายของชนชั้นสูงชาวจีนในสมัยราชวงศ์ชิงสะท้อนผ่านตัวละครที่เป็นภาพตัวแทนของบุรุษเพศ ได้แก่ เป่ยจิ้งอว๋าง สื้อหยง และเจี่ยเป่าอวี้ ตลอดจนตัวละครที่เป็นภาพตัวแทนของสตรีเพศ ได้แก่ แม่เฒ่าเจี่ยและหวางซีเฟิ่ง ลักษณะการแต่งกายของตัวละครทั้ง 2 กลุ่มดังกล่าวทำให้เห็นถึงปรากฏการณ์ “การตีกลับทางวัฒนธรรม” ในสังคมจีน กล่าวคือแม้ราชวงศ์ชิงซึ่งเป็นราชวงศ์ของชาวแมนจูจะมีอำนาจในการปกครองแผ่นดินจีนเป็นเวลานานเกือบ 300 ปีแต่กลับไม่สามารถครอบงำวัฒนธรรมของชาวฮั่นซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศได้ ส่งผลให้ชนชั้นปกครองชาวแมนจูจำต้องปรับใช้รูปแบบการแต่งกายของชาวฮั่นในสมัยราชวงศ์หมิงมาเป็นแบบแผนด้านการแต่งกายของตน การศึกษาครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลของวัฒนธรรมต่อระบบคิดและวิถีชีวิตของผู้คน ซึ่งในบางกรณีความเข้มแข็งทางวัฒนธรรมอาจมีพลานุภาพมากกว่าอำนาจทางการเมืองการปกครอง วัฒนธรรมจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างอัตลักษณ์และความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันในสังคม ทั้งยังส่งผลโดยตรงต่อความมั่นคงของรัฐชาติในระยะยาวด้วย
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มนักข่าวการเมือง. (ม.ป.ป.). คึกฤทธิ์เปิดม่านไม้ไผ่. กรุงเทพฯ: อักษรบัณฑิต.
คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว. (2553). สามนคร. นนทบุรี: ดอกหญ้า 2000.
คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว. (2555). ซูสีไทเฮา. นนทบุรี: ดอกหญ้า 2000.
คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว. (2556). ธรรมแห่งอริยะ. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี: ดอกหญ้า 2000.
เจือง ถิ หั่ง. (2568). บทประพันธ์ของหลู่ซิ่น : บทบาทและภาพสะท้อนสังคมจีนในห้วงหัวเลี้ยวหัวต่อ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 33(3): 155-169.
เฉาเสวี่ยนฉิน และเกาเอ้อ. (2555). ความฝันในหอแดง. วิวัฒน์ ประชาเรืองวิทย์ (ผู้แปล). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ต้นไม้.
ชิดหทัย ปุยะติ. (2554). พัฒนาการและลักษณะเด่นของวรรณกรรมจีนโพ้นทะเลในประเทศไทย. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 7(2): 71-91.
ภูเทพ ประภากร และคณะ. (2566). สถานภาพการศึกษาวรรณคดีจีนเรื่อง ความฝันในหอแดงในวงวิชาการไทยและจีน. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 23(2): 283-317.
สายทิพย์ สัญญะวี. (2568). มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ตามอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษา มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้และการดำเนินการของประเทศไทยต่อมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://lawforasean.ocs.go.th/Content/View?Id=1264&Type=1. [10 ตุลาคม 2568].
วิวัฒน์ ประชาเรืองวิทย์. (2555). คำนำ. ใน ความฝันในหอแดง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ต้นไม้.
วินัย สุกใส. (2553). วิวัฒนาการวรรณกรรมจีนในภาษาไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2411-2475 (ตอนที่ 1). วารสารจีนศึกษา, 3(3): 212-240.
หลู่ซิ่น. (2563). ตะโกนสู้ ชุมนุมเรื่องสั้นของหลู่ซิ่น. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ไทยควอลิตี้บุ๊คส์ (2006).
หลู่ซวิ่น. (2546). เรื่องสั้นของหลู่ซวิ่น. นักศึกษาวิชาเอกภาษาจีน รุ่น 7 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ผู้แปล). กรุงเทพฯ: ชุมศิลป์ธรรมดา.
Cui Chenyao. (2017). 毛泽东对《红楼梦》的政治解读及当代启示. Master's thesis. School of Marxism, North China University of Technology.
Chen Dongsheng, et al. (2006). 解读《红楼梦》服饰的社会制约因素. Journal of Wuhan University of Science and Technology, 19(10): 51-54.
Feng Qiyong, & Li Xifan. (1991). 红楼梦大辞典. Beijing: Culture and Art Publishing House.
Han Mei. (1999). 浅析《红楼梦》中人物的服饰及其时代特征. Journal of Ming-Qing Fiction Studies, 1: 59-64.
Li Baochen. (2005). 清代宗室王公封爵制度考析. Beijing: Culture and Art Publishing House.
Mao Kunlun, et al. (2024). 清代龙袍中海水江崖纹的艺术特征及其创新设计. Wool Textile Journal, 52(9): 1-8.
Pan Huidu, et al. (2023).《红楼梦》中王熙凤的服饰特点与人物塑造在现代服饰设计中的应用. Master's thesis. School of Fashion and Art Design, Donghua University.
Wang Qizhou, et al. (2003). 绛珠还泪《红楼梦》与民俗文化. Heilongjiang: Heilongjiang People’s Publishing House.
Xu Jingbi. (2012). 本是人间富贵花— —对王熙凤出场服饰的欣赏. Anhui Literature (Second Half of the Month) Journal, 12: 125-126.
