การศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาวะผู้นำองค์กรธุรกิจในบริบทสังคมร่วมสมัย

บทคัดย่อ

            บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์ความหมายของภาวะผู้นำองค์กรธุรกิจในบริบทของสังคมร่วมสมัย และ 2) เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของภาวะผู้นำองค์กรธุรกิจในมิติด้านความคิด ความสัมพันธ์ และคุณค่า โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปรัชญา และการวิเคราะห์เชิงแนวคิดเป็นวิธีการหลักในการศึกษา ผลการวิจัยพบว่า ภาวะผู้นำองค์กรธุรกิจมิได้เป็นเพียงคุณลักษณะของบุคคลหรือบทบาทตามโครงสร้างองค์กรเท่านั้น หากแต่เป็น “กระบวนการเชิงความสัมพันธ์” ที่มีลักษณะเชิงพลวัต ซึ่งเกิดจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้นำ ผู้ตาม และบริบทขององค์กรอย่างต่อเนื่อง ภาวะผู้นำดังกล่าวสามารถอธิบายผ่านองค์ประกอบสำคัญ 3 มิติ ได้แก่ 1) มิติด้านความคิด ซึ่งเกี่ยวข้องกับวิสัยทัศน์ การวิเคราะห์ และการตัดสินใจ 2) มิติด้านความสัมพันธ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างแรงจูงใจ ความไว้วางใจ และการมีส่วนร่วม และ 3) มิติด้านคุณค่า ซึ่งเกี่ยวข้องกับจริยธรรม ความรับผิดชอบ และความสมดุลระหว่างผลประโยชน์ขององค์กรกับสังคม นอกจากนี้ยังพบว่า แนวคิดภาวะผู้นำร่วมสมัยได้เปลี่ยนผ่านจากแนวคิดแบบควบคุมเชิงโครงสร้าง ไปสู่แนวคิดเชิงความสัมพันธ์และคุณค่า องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยนี้ คือ การสังเคราะห์ “VBR Leadership Model (Value-Based Relational Leadership Model)” ซึ่งอธิบายภาวะผู้นำองค์กรธุรกิจในฐานะระบบความสัมพันธ์เชิงคุณค่าที่บูรณาการความคิด ความสัมพันธ์ และคุณค่าเข้าด้วยกันอย่างเป็นองค์รวม อันสามารถใช้เป็นกรอบในการพัฒนาและอธิบายภาวะผู้นำในองค์กรยุคใหม่ได้อย่างเหมาะสม