การพัฒนาโปรแกรมต้นแบบครอบครัวไทยไร้ความรุนแรงเชิงพุทธในจังหวัดนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัญหาเกี่ยวกับความรุนแรงของครอบครัวไทย ในจังหวัดนครราชสีมา 2. เพื่อพัฒนาโปรแกรมต้นแบบครอบครัวไทยไร้ความรุนแรงเชิงพุทธในจังหวัด นครราชสีมา และ 3. เพื่อประเมินประสิทธิผลโปรแกรมต้นแบบครอบครัวไทยไร้ความรุนแรงเชิงพุทธในจังหวัดนครราชสีมา การวิจัยนี้เป็นแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ เชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ประชากรประกอบด้วยครอบครัวในพื้นที่เสี่ยง กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเจาะจงผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้นำชุมชน พระสงฆ์ นักสังคมสงเคราะห์ และครอบครัวที่เคยประสบปัญหาความรุนแรง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ การสังเกต และกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการโดยตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือด้วยการตรวจสอบเนื้อหา (IOC = 0.67–1.00) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา และข้อมูลเชิงปฏิบัติการด้วยการเปรียบเทียบก่อน–หลังเข้าร่วมกิจกรรม
ผลจากการวิจัยพบว่า สภาพปัญหาเกี่ยวกับความรุนแรงของครอบครัวไทยในจังหวัดนครราชสีมา มีความซับซ้อนหลายด้าน ทั้งทางร่างกาย จิตใจ เพศ และเศรษฐกิจ โดยปัจจัยเสี่ยงหลัก ได้แก่ ความยากลำบากทางเศรษฐกิจ การดื่มสุรา และความเหลื่อมล้ำเชิงอำนาจ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาวะและความสัมพันธ์ในครอบครัวอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาโปรแกรมต้นแบบครอบครัวไทยไร้ความรุนแรงเชิงพุทธ อาศัยการบูรณาการข้อมูลภาคสนาม หลักพุทธธรรม และการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ออกแบบเป็นกระบวนการ 5 ระยะ ตั้งแต่คัดกรองปัญหา พัฒนาทักษะ ฟื้นฟูความสัมพันธ์ เสริมเครือข่ายชุมชน และประเมินผล ทำให้เกิดนวัตกรรมเชิงกระบวนการที่สอดคล้องบริบทและสามารถนำไปใช้จริง ผลการประเมินพบว่า โปรแกรมมีประสิทธิผลสูง (= 4.20–4.51) ช่วยพัฒนาทักษะควบคุมอารมณ์ การสื่อสารอย่างสันติ และการแก้ปัญหาร่วมกัน ลดปัญหาความรุนแรงซ้ำ สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนและเครือข่าย โดยเฉพาะบทบาทของผู้นำชุมชนและพระสงฆ์ นำไปสู่กลไกคุ้มครองครอบครัวเชิงพุทธที่สามารถขยายผลทั้งระดับชุมชนและระดับนโยบายได้อย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ขันทอง วัฒนะประดิษฐ์ และคณะ. (2567). ครอบครัวไร้ความรุนแรงด้วยพี่เลี้ยงชุมชน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 12(5): 1892–1908.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศูนย์วิจัยและพัฒนาครอบครัวไทย. (2553). การศึกษาและพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างหลักประกันความมั่นคงของครอบครัว. รายงานการวิจัย. ศูนย์วิจัยและพัฒนาครอบครัวไทย มหาวิทยาลัย สุโขทัยธรรมาธิราช.
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. (2564). กรอบทิศทางการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ พ.ศ. 2564–2568. กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
สุมนทิพย์ จิตสว่าง และคณะ. (2568). การบูรณาการแนวทางการสร้างสังคมไทยไร้ความรุนแรงตามมาตรฐานสากลและบริบทของสังคมไทย. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 33(1): 92–126.
อัญชลี รักอริยะธรรม และคณะ. (2563). การจัดการธุรกิจครอบครัวด้วย 5 ขั้นตอนของการวางแผนคู่ขนาน. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 10(1): 1–16.
Arnstein, S.R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4): 216–224.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Connell, R.W. (1987). Gender and power: Society, the person and sexual politics. Stanford, CA: Stanford University Press.
Gunmintra, C. (2019). Domestic violence: Problems and prevention. In RSUSSH 2019 Conference Committee (Eds.), Proceedings of RSU Research Conference 2019 (p. 1997). Rangsit University.
Heise, L.L. (1998). Violence against women: An integrated, ecological framework. Violence Against Women, 4(3): 262–290.
Jewkes, R. (2002). Intimate partner violence: Causes and prevention. The Lancet, 359 (9315), 1423-1429.
National Statistical Office. (2025). Statistical Yearbook Thailand 2025. Bangkok: National Statistical Office.
Walker, L.E. (1979). The battered woman. Harper & Row.
World Health Organization. (2010). Preventing intimate partner and sexual violence against women: Taking action and generating evidence. Geneva: World Health Organization.
World Health Organization. (2024). Violence against women prevalence estimates, 2018 update. Geneva: World Health Organization.
World Health Organization. (2025). Global status report on violence prevention 2025. Geneva: World Health Organization.
