ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ เรื่องที่ 41–50: การปริวรรต การแปล และการศึกษาวิเคราะห์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาปัญญาสชาดกในพระพุทธศาสนาเถรวาท อันเป็นพื้นฐานสำคัญของวรรณกรรมระเภทชาดกในภูมิภาคล้านนา 2) เพื่อปริวรรต ตรวจชำระ และแปลปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ หรือซิมเมปัณณาสชาดก เรื่องที่ 41–50 จากภาษาบาลีอักษรโรมันเป็นภาษาบาลีอักษรไทย เพื่อให้ได้ต้นฉบับที่สมบูรณ์และสามารถใช้ศึกษาวิเคราะห์ต่อไปได้อย่างถูกต้องตามหลักบาลี 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ เรื่องที่ 41–50 ในประเด็นเกี่ยวกับโครงสร้างเนื้อหา ลักษณะการประพันธ์ สำนวนภาษา ลักษณะเด่น และคุณค่าของปัญญาสชาดกที่มีต่อสังคม โดยใช้วิธีวิจัยเชิงเอกสาร
ผลการวิจัยพบว่า ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่เป็นชาดกที่สะท้อนพัฒนาการทางความคิดด้านปัญญาธรรมในพระพุทธศาสนาอย่างเด่นชัด โดยเนื้อหาในชาดกทั้ง 10 เรื่อง (เรื่องที่ 41–50) แสดงให้เห็น แนวคิดเรื่องการใช้สติปัญญา การไตร่ตรองด้วยเหตุผล และการแก้ปัญหาอย่างสุขุมรอบคอบ ซึ่งสอดคล้อง กับหลักคติธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท นอกจากนี้ยังพบว่าเนื้อหาของชาดกมีความสัมพันธ์กับบริบททางศาสนาและวัฒนธรรมของล้านนา โดยสะท้อนค่านิยม ความเชื่อ และรูปแบบการสั่งสอนศีลธรรมที่มุ่งปลูกฝังปัญญาเป็นเครื่องนำทางชีวิต ผลการแปลและการวิเคราะห์ทำให้เห็นโครงสร้างทางวรรณกรรมที่ชัดเจน ทั้งด้านการดำเนินเรื่อง ตัวละคร และกลวิธีการสื่อคติธรรม ซึ่งเอื้อต่อการทำความเข้าใจคุณค่าเชิงวรรณกรรมและคุณค่าทางจริยธรรมของปัญญาสชาดกได้อย่างเป็นระบบ การศึกษาวิเคราะห์ในครั้งนี้มุ่งเน้นพิจารณาองค์ประกอบสำคัญของวรรณคดี ได้แก่ โครงสร้างเนื้อหา การดำเนินเรื่อง ตัวละครการใช้สำนวนภาษา ลีลาการประพันธ์ และคุณค่าที่แฝงอยู่ในเนื้อเรื่อง เพื่อทำความเข้าใจถึงแนวคิดทางศาสนา ศีลธรรม และสังคมที่สะท้อนผ่านวรรณกรรม ทั้งยังเป็นการแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ที่มีต่อพัฒนาการทางวรรณกรรมของไทยในมิติทางศาสนาและวัฒนธรรม
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2552). ปัญญาสชาดก: ฉบับหอสมุดแห่งชาติ ภาค 1. พิมพ์ในงานออกเมรุพระราชทานเพลิงศพพระธรรมสิทธาจารย์ (หนู ถาวโรป.ธ.5) อดีตเจ้าอาวาสวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่ โดยคณะสงฆ์หนเหนือ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: อาทรการพิมพ์.
จิตรเทพ ปิ่นแก้ว, พระมหาดวงรัตน์ ฐิตรตโน และธีรยุทธ วิสุทธิ. (2563). ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ เรื่องที่ 31–40: การปริวรรต การแปล และการศึกษาเปรียบเทียบ. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(3), 369–381.
เทวัญ เอกจันทร์, พระครูสุตพัฒโนดม (วรเมศร์ จารุวณฺโณ) และพระครูธรรมธรกฤษณัฐ สิทฺธิญาโณ. (2563). ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ เรื่องที่ 11–20: การปริวรรต การแปล และการศึกษาเปรียบเทียบ. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(3): 103–117.
นิยะดา เหล่าสุนทร. (2538). ปัญญาสชาดก: ประวัติและความสำคัญที่มีต่อวรรณกรรมร้อยกรองของไทย. กรุงเทพฯ: แม่คำผาง.
ประดิษฐ์ ปัญญาจีน, และ วิโรจน์ อินทนนท์. (2563). ปัญญาสชาดกฉบับเชียงใหม่ เรื่องที่ 21–30: การปริวรรต การแปล และการศึกษาเปรียบเทียบ. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 11(2): 478–493.
พระมหาวรเดช อธิปญฺโ (จะปา). (2558). ปัญญาสชาดก ฉบับเชียงใหม่ : ปริวรรต แปล และศึกษาวิเคราะห์. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต, บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พัฒน์ เพ็งผลา. (2530). ชาดกกับวรรณกรรมไทย. กรุงเทพฯ: คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
พิชิต อัคนิจ และคณะ. (2541). ปริวรรตและศึกษาเชิงวิเคราะห์ปัญญาสชาดกฉบับล้านนาไทย. เชียงใหม่: คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ลิขิต ลิขิตานนท์. (2526). ยุคทองแห่งวรรณกรรมพุทธศาสนาของลานนาไทยในล้านนาไทย. เชียงใหม่: ทิพย์เนตรการพิมพ์.
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส. (2521). ธรรมวิจารณ์. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
