เศรษฐศาสตร์วิเคราะห์ของการทำมูเตลูในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

ปรากฏการณ์มูเตลู เป็นการหลอมรวมความเชื่อทางศาสนาพุทธกับสิ่งเร้นลับที่ได้ขยายอิทธิพลอย่างยิ่งในสังคมปัจจุบัน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการมูเตลู วัดและทดสอบความแตกต่างระหว่างความศรัทธาตามหลักและนอกหลักพุทธศาสนา วิเคราะห์สัดส่วนค่าใช้จ่ายในการมูเตลู รวมทั้งศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อค่าใช้จ่ายดังกล่าว โดยสำรวจกลุ่มตัวอย่าง 400 คน ในแหล่งพุทธมณฑลอีสาน จังหวัดมหาสารคาม ผลการศึกษาพบว่า สาเหตุที่กลุ่มตัวอย่างบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์คือเพื่อความเป็นสิริมงคลและขอพรด้านโชคลาภ กลุ่มตัวอย่างมีระดับความศรัทธาตามหลักพุทธศาสนามากกว่านอกหลักพุทธศาสนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสัดส่วนค่าใช้จ่ายที่มีค่าสูงสุดคือการทำบุญ ผลการวิเคราะห์สมการถดถอยที่กำหนดรูปแบบความสัมพันธ์ในรูป Log-Log พบว่า มูเตลูมีสถานะเป็นสินค้าปกติที่จำเป็น สะท้อนว่าในภาวะที่ไม่แน่นอน ความมั่นคงทางใจได้กลายเป็นปัจจัยพื้นฐานในฟังก์ชันอรรถประโยชน์ของผู้คนไม่ต่างจากปัจจัยยังชีพ นอกจากนี้ยังพบว่าระดับความศรัทธานอกหลักพุทธศาสนาส่งผลบวกต่อค่าใช้จ่ายอย่างมีนัยสำคัญ โดยความศรัทธาที่เพิ่มขึ้น 1% สัมพันธ์กับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น 0.56% บ่งชี้ว่าความเชื่อนอกหลักพุทธศาสนา เช่น การดูดวง วัตถุมงคล มักผูกกับธุรกรรมทางการเงินที่ชัดเจนและมีราคากำหนด ในขณะที่ความเชื่อตามหลักพุทธศาสนาไม่เน้นการกระทำที่ใช้จ่ายเงินโดยตรง การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าพฤติกรรมการมูเตลูแม้จะขับเคลื่อนด้วยศรัทธา แต่ยังคงดำเนินไปตามหลักการทางเศรษฐศาสตร์และสร้างผลกระทบที่วัดผลได้