ข้าวปุ้นน้ำนัวเรณูนคร: อัตลักษณ์ของพื้นที่และทุนวัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นสู่เส้นทางท่องเที่ยวสร้างสรรค์เชิงสัมผัสประสบการณ์ผ่านกรอบแนวคิด GDSP
DOI:
https://doi.org/10.56825/jlams.2026.1313291คำสำคัญ:
อัตลักษณ์พื้นที่, ทุนวัฒนธรรม, การท่องเที่ยวเชิงอาหาร, การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาอัตลักษณ์ของพื้นที่และทุนวัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นของข้าวปุ้นน้ำนัวเรณูนคร (2) วิเคราะห์อิทธิพลขององค์ประกอบตามกรอบแนวคิด GDSP (Green, Digital, Soft Power, Procurement) ที่มีต่อประสบการณ์การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ความพึงพอใจ และความตั้งใจกลับมาเยือน (3) เสนอแนวทางการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวสร้างสรรค์เชิงสัมผัสประสบการณ์ของข้าวปุ้นน้ำนัวเรณูนครบนฐานของกรอบแนวคิด GDSP ใช้ระเบียบวิธีผสมผสานแบบลำดับขั้นเชิงสำรวจ ระยะที่ 1 เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 25 คน เพื่อพัฒนาแบบสอบถาม ระยะที่ 2 เก็บข้อมูลจากนักท่องเที่ยว 400 คน และวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่า (1) ข้าวปุ้นน้ำนัวเรณูนครสะท้อนอัตลักษณ์ชุมชนผู้ไทผ่านแกนความหมายหลัก 3 ประการ ได้แก่ ความเป็นต้นตำรับ ความสัมพันธ์ทางสังคม และความต่อเนื่องของภูมิปัญญา ซึ่งเป็นทุนวัฒนธรรมศักยภาพสูงต่อการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (2) องค์ประกอบ GDSP ทั้ง 4 มีอิทธิพลเชิงบวกต่อประสบการณ์อย่างมีนัยสำคัญ (R² = 0.507) โดย Soft Power มีอิทธิพลสูงสุด (β = 0.341) รองลงมาคือ Digital, Green และ Procurement ตามลำดับ ประสบการณ์มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความพึงพอใจ (r = 0.65) และความตั้งใจกลับมาเยือน (r = 0.72) (3) งานวิจัยเสนอเส้นทางท่องเที่ยวสร้างสรรค์ที่เน้น Soft Power และ Digital ควบคู่การบูรณาการ Green และ Procurement เพื่อพัฒนาอาหารพื้นถิ่นให้เชื่อมโยงทุนวัฒนธรรมและการออกแบบประสบการณ์อย่างเป็นระบบ สร้างความแตกต่างและความยั่งยืนของการท่องเที่ยวชุมชน
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2568). แนวทาง/มาตรการส่งเสริมผู้ประกอบการ SME ที่มีผลกระทบทางเศรษฐกิจสูง ภายใต้กรอบแนวคิด GDSP (Green, Digital, Soft Power, Procurement): รายงานฉบับสมบูรณ์. สืบค้นเมื่อ 25 มีนาคม 2569, จาก https://www.sme.go.th/uploads/file/20251218-105130_รายงานฉบับสมบูรณ์+Final+Report.pdf
สุภัทรา เขียวศรี, กันฑิมาลย์ จินดาประเสริฐ, และ ศิริวรรณ กวงเพ้ง. (2568). การผสมผสานวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอาหารจังหวัดนครพนม. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 21(2), 243–253. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/SPUCJ/article/view/276727
Agapito, D., Mendes, J., & Valle, P. (2013). Exploring the conceptualization of the sensory dimension of tourist experiences. Journal of Destination Marketing & Management, 2(2), 62–73. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2013.03.001
Björk, P., & Kauppinen-Räisänen, H. (2016). Local food: A source for destination attraction. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 28(1), 177–194. https://doi.org/10.1108/IJCHM-05-2014-0214
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (p. 241–258). New York: Greenwood. https://doi.org/10.4324/9780429494338-6
Fatimah, S., Syafrini, D. W., & Zainul, R. (2021). Rendang lokan: History, symbol of cultural identity, and food adaptation of Minangkabau tribe in West Sumatra, Indonesia. Journal of Ethnic Foods, 8(1), 8. https://doi.org/10.1186/s42779-021-00088-2
Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 25(3), 179–188. https://doi.org/10.1007/s12525-015-0196-8
Hall, C. M., & Sharples, L. (2003). The consumption of experiences or the experience of consumption An introduction to the tourism of taste. In Food tourism around the world: Development, management and markets (p. 1–24). Oxford: Butterworth-Heinemann.
Hall, S. (1990). Cultural identity and diaspora. In J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, culture, difference (p. 222–237). London: Lawrence & Wishart. https://doi.org/10.4324/9780203400333
Jiang, Y., Ritchie, B. W., & Verreynne, M. L. (2021). Building dynamic capabilities in tourism organisations for disaster management: enablers and barriers. Journal of Sustainable Tourism, 31(1), 1-26. https://doi.org/10.1080/09669582.2021.1900204
Kim, J. H. (2018). The impact of memorable tourism experiences on loyalty. Journal of Travel Research, 57(7), 856–870. https://doi.org/10.1177/0047287517721369
Mak, A. H. N., Lumbers, M., & Eves, A. (2012). Globalisation and food consumption in tourism. Annals of Tourism Research, 39(1), 171–196. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.05.010
McKercher, B. (2022). The politics of tourism: The unsung role of trade associations in tourism policymaking. Tourism Management, 90, 104475. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2021.104475
Okumus, B. (2021). Food tourism research: A perspective article. Tourism Review, 76(1), 38–42. https://doi.org/10.1108/TR-11-2019-0450
Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy. Boston: Harvard Business School Press.
Putra, F., Putra, M., & Novianti, S. (2023). Taste of ASEAN: Traditional food images from Southeast Asian countries. Journal of Ethnic Foods, 10, 189. https://doi.org/10.1186/s42779-023-00189-0
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005
Ristanović, V., Budić, H., & Marinac, A. (2025). Sustainability in tourism through the use of local resources in smart destinations: A European perspective. WSEAS Transactions on Business and Economics, 22, 168. https://doi.org/10.37394/23207.2025.22.163
Rockower, P. S. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235-246. https://doi.org/10.1057/pb.2012.17
Sims, R. (2009). Food, place and authenticity in tourism. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336. https://doi.org/10.1080/09669580802359293
Suriyankietkaew, S., Krittarutran, K., Thinpan, S., & Lumlongrut, S. (2025). Community capitals framework for sustainable development: A qualitative study of creative tourism in Ban Chiang World Heritage Site. Sustainability, 17(8), 3311. https://doi.org/10.3390/su17083311
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge: Cambridge University Press.
Turner, V. (1969). The ritual process: Structure and anti-structure. Chicago: Aldine Publishing Company.
UNWTO. (2020). Gastronomy tourism – The case of food tourism development. Retrieved 25 March 2025, from https://www.unwto.org/gastronomy-tourism
Walker, H., & Brammer, S. (2009). Sustainable procurement in the United Kingdom public sector. Supply Chain Management: An International Journal, 14(2), 128–137. https://doi.org/10.1108/13598540910941993
Wang, L., & Li, X. (2023). The five influencing factors of tourist loyalty: A meta-analysis. PLOS ONE, 18(4), e0283963. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0283963
Yodkham, P., Charoenphun, N., Yuvanatemiya, V., Singhapreecha, C., Tengsuwan, P., Preepremmote, P., Phukseng, T., & Cheawchan, K. (2025). Local food identity and sustainable commercial production of food business entrepreneurs in Chanthaburi Province, Thailand. Asia Social Issues, 18(3), e274224. https://doi.org/10.48048/asi.2025.274224
Zeqiri, A., Youssef, A., & Zahar, T. (2025). The role of digital tourism platforms in advancing sustainable development goals in the Industry 4.0 era. Sustainability, 17(8), 3482. https://doi.org/10.3390/su17083482
Zhou, L., Liu, X., & Wei, W. (2025). The emotional foundations of value co-creation in sustainable cultural heritage tourism: Insights into the motivation–experience–behavior framework. Sustainability, 17(15), 6961. https://doi.org/10.3390/su17156961
