บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการยกระดับการนิเทศการจัดการเรียนรู้แบบชุมชน การเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITY : PLC) สู่โรงเรียน ในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (SCHOOL AS LEARNING COMMUNITY : SLC):  กรณีศึกษาโรงเรียนบุญสมวิทยา จังหวัดจันทบุรี

บัณฑิตา  เงินต๊ะ; เริงวิชญ์  นิลโคตร; ธีรังกูร  วรบํารุงกุล

ผู้แต่ง

บัณฑิตา เงินต๊ะ ครูประจำโรงเรียนบุญสมวิทยา จังหวัดจันทบุรี ประเทศไทย
เริงวิชญ์ นิลโคตร อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี ประเทศไทย
ธีรังกูร วรบํารุงกุล อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี ประเทศไทย

คำสำคัญ:

บทบาทผู้บริหารสถานศึกษา, การนิเทศการจัดการเรียนรู้, ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทราบบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการขับเคลื่อนการนิเทศการเรียนรู้ตามแนวทางชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) เพื่อยกระดับสู่โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (School as Learning Community: SLC) โดยมุ่งศึกษากลยุทธ์และแนวทางการบริหารที่ส่งเสริมการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกันอย่างยั่งยืน โดยการดำเนินงานใช้รูปแบบกรอบวงจรคุณภาพ PDCA (Plan - Do - Check - Act) โดยเริ่มจากการวางแผนและสร้างความเข้าใจร่วมกันระหว่างผู้บริหาร ครู และภาคีเครือข่าย จัดตั้งกลุ่มชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) เพื่อวางแผน ทดลองสอน และสะท้อนผลผ่านกิจกรรม Open Class, Lesson Study และ Post - Lesson Discussion จากนั้นมีการประเมินผลและปรับปรุงต่อเนื่องจนเกิดการขยายผลสู่ระดับโรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (School as Learning Community: SLC) ผลการดำเนินงาน พบว่า ผู้บริหารสถานศึกษามีบทบาทสำคัญในฐานะผู้นำทางวิชาการและผู้อำนวยความสะดวก (Coach) ผู้ประเมินและผู้ประสานงานที่ส่งเสริมการทำงานเป็นทีม สนับสนุนทรัพยากร และสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกัน ส่งผลให้ครูมีศักยภาพในการออกแบบการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เกิดการเปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้สอน” เป็น “ผู้นำการเรียนรู้” ขณะที่ผู้เรียนมีส่วนร่วมมากขึ้นในการคิด วิเคราะห์ และสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ โรงเรียนพัฒนาเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่มีความเข้มแข็งและยั่งยืน ผลการศึกษายืนยันว่าการบริหารและนิเทศแบบมีส่วนร่วมภายใต้แนวคิดชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) สู่ โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (School as Learning Community: SLC) มีประสิทธิผลสูงในการยกระดับคุณภาพครูและผู้เรียน และสามารถใช้เป็นแนวทางต้นแบบในการพัฒนาโรงเรียนสู่การเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้อย่างยั่งยืนได้จริง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กมลวรรณ ทิพยเนตร. (2561). การพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนโดยใช้กระบวนการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

จริญญาภรณ์ ศรีจันดารี และจุฬาพรรณภรณ์ ธนะแพทย์. (2564). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 6(3), 865 - 876. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/252720

ซาโต มานาบุ. (2559). การปฏิรูปโรงเรียน แนวความคิด “ชุมชนแห่งการเรียนรู้” กับการนำทฤษฎีมาปฏิบัติจริง. นนทบุรี: โรงพิมพ์ภาพพิมพ์.

ทรงวุฒิ วีเปลี่ยน, ศิริพงษ์ เศาภาย และจารุวรรณ พลอยดวงรัตน์. (2566). แนวทางการบริหารโรงเรียน ในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (SLC). วารสารวิจยวิชาการ, 6(6), 301 - 316. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/view/263339

นริศ ภูอาราม. (2560). การพัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสําหรับเครือข่ายโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก. (ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ปานหทัย ธรรมรัตน์. (2564). ความสัมพันธ์ระหวางภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

วรกมล น้อยพิทักษ์. (2561). บทบาทการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มเครือข่ายไทรโยค - ลิ่นถิ่น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรีเขต 3. (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วิจารณ์ พานิช. (2566). โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้. นนทบุรี: เอส.อาร์พริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.

สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). ศาสตร์และศิลป์ในการนิเทศการศึกษา. สืบค้นเมื่อ 12 กันยายน 2568, จาก https://anyflip.com/ppxub/fzwq/

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. (2568). แนวทางการพัฒนาคุณภาพศึกษาสู่ความเป็นเลิศ EP2 การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้แบบ SLC (School as Learning Community). สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.onesqa.or.th/th/media-view/10701/170/

อัญชนา นิมะ. (2567). การนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษา สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ จังหวัดนราธิวาส. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา.

อัญชลี ธรรมะวิธีกุล. (2552). บทบาทของผู้บริหารกับการนิเทศการศึกษา. สืบค้นเมื่อ 10 กันยายน 2568, จาก http://panchalee.wordpress.com/2009/03/30/admin-role/

Dewey, J. (1927). The Public and its Problems. New York : H. Holt and Company.

Hallinger, P., & Murphy, J. (1985). Assessing the Instructional Management Behavior of Principals. The Elementary School Journal, 86(2), 217 - 247.

Hord, S. M. (1997). Professional Learning Communities: Communities of Continuous Inquiry and Improvement. Southwest Educational Development Laboratory.

Stoll, L., Bolam, R., McMahon, A., Wallace, M., & Thomas, S. (2006). Professional Learning Communities: A Review of the Literature. Journal of Educational Change, 7(4), 221 - 258. https://doi.org/10.1007/s10833-006-0001-8

UNESCO IIEP. (2016). Evidence-based Supervision at the Middle Tier in the Hashemite Kingdom of Jordan. UNESCO International Institute for Educational Planning.

Vescio, V., Ross, D., & Adams, A. (2008). A Review of Research on the Impact of Professional Learning Communities on Teaching Practice and Student Learning. Teaching and Teacher Education, 24(1), 80 - 91. https://doi.org/10.1016/j.tate.2007.01.004