การสื่อสารเกี่ยวกับปัญหาฝุ่นขนาดเล็ก PM.2.5 ของผู้ใช้สื่อสังคม: Communication regarding PM 2.5 Problems   among Social Media Users A Social Listening Approach

เสาวนี ี ชินนาลอง

ผู้แต่ง

เสาวนี ี ชินนาลอง สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

คำสำคัญ:

การฟังเสียงสังคม, ฝุ่นพีเอ็ม2.5, สื่อสังคม

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง การสื่อสารเกี่ยวกับปัญหาฝุ่น PM 2.5 ของผู้ใช้สื่อสังคม เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปริมาณการกล่าวถึงและการมีส่วนร่วมของผู้ใช้สื่อสังคมเกี่ยวกับฝุ่น PM 2.5 และ 2) วิเคราะห์ประเด็นสำคัญที่ผู้ใช้สื่อสังคมสนทนาผ่านพื้นที่ออนไลน์ โดยใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณด้วยการวัดผลผ่านเครื่องมือรับฟังเสียงสังคม โซเชียลอาย และวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาจากข้อมูลสาธารณะบนสื่อสังคมในช่วงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ถึงมิถุนายน พ.ศ. 2568 เป็นเวลา 6 เดือน การรวบรวมข้อมูลดังกล่าวใช้เครื่องมือฟังเสียงสังคมโซเชียลอาย

ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ใช้สื่อสังคมในประเทศไทยมีการกล่าวถึงฝุ่น PM2.5 จำนวน 128,272 ครั้ง และมีส่วนร่วมจำนวน 18,679,270 ครั้ง โดยจำแนกช่องทางสื่อสังคม ได้แก่ เฟซบุ๊ก เอ็กซ์ อินสตาแกรม และติ๊กต็อก ในช่วงเวลา 6 เดือน (25 ธันวาคม 2567 - 25 มิถุนายน 2568) ผู้ใช้สื่อสังคมกล่าวถึงฝุ่น PM2.5 ผ่านเฟซบุ๊กมากที่สุด จำนวน 100,844 ครั้ง และมีการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้ จำนวน 10,203,562 ครั้ง รองลงมาคือ เอ็กซ์ มีการกล่าวถึงจำนวน 13,225 ครั้ง และมีการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้ จำนวน 1,239,511 ครั้ง อินสตาแกรมมีการกล่าวถึงจำนวน 9,569 ครั้ง และมีการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้ จำนวน 2,730,445 ครั้ง และติ๊กต็อกมีการกล่าวถึงจำนวน 4,634 ครั้ง และมีการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้ จำนวน 4,505,752 ครั้ง

ประเด็นสำคัญที่ผู้ใช้สื่อสังคมแสดงการมีส่วนร่วมอย่างมากในเดือนมกราคม พ.ศ. 2568 ซึ่งเป็นเดือนที่ฝุ่น PM2.5 มีปัญหารุนแรง แสดงให้เห็นความกังวลใจในผลกระทบของฝุ่น PM2.5 โดยเฉพาะต่อเด็ก ซึ่งทำให้เลือดกำเดาไหล โดยจัดกลุ่มประเด็นได้ 3 กลุ่ม คือ 1) ความกังวลใจต่อผลกระทบของฝุ่น PM2.5 ต่อเด็ก ประชาชนทั่วไป และสัตว์เลี้ยง 2) การปฏิบัติตัวในขณะฝุ่น PM2.5 สูงเกินมาตรฐาน และ 3) การแก้ปัญหาของรัฐเกี่ยวกับฝุ่น PM2.5 ทั้งนโยบายการทำงานที่บ้าน และการให้บริการรถไฟฟ้าและรถเมล์ฟรี

เอกสารอ้างอิง

ชนิกานต์ หิรัตนพันธุ์, และพัฒน์ พัฒนรังสรรค์. (2023). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการผ่านทางแอปพลิเคชันติ๊กต็อก. ใน Proceedings of the 25th National Graduate Conference (2/2023) (3 กรกฎาคม 2023). มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

ชมพูนุช โสภาจารีย์, เครือวัลย์ คาฟู, บุญญาภัทร ชาติพัฒนานันท์, ศรีสุรักษ์ เกียรติมณีรัตน์, ศลิษา โกดยี่, ณฐมน วุฒิพันธุ์, ประภัสสร ธรรมเมธา, และนิลาวรรณ ฉันทะปรีดา. (2023). การรับรู้ของหญิงตั้งครรภ์ต่อฝุ่นควัน PM 2.5. Journal of Science and Technology Phetchabun Rajabhat University, 3(2), 9–22.

สวรส นารานาคสังข์. (2567). ปัจจัยการสื่อสารที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบนแพลตฟอร์มติ๊กต็อก. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์, 28(3), 18–28.

พงษ์พิพัฒน์ มัลลิกะมาลย์, ธนพันธุ์ พูลชอบ, วดิธ ยลชื่น, และนริดา พรนาคสอนโกษา. (2568). การรับรู้ของประชาชนต่อมาตรการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM 2.5 ของเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(6), 207–216.

พฤกษา เกษมสารคุณ, บงกชกร หงส์สาม, และกันตพิชญ์ ศักดิ์สวัสดิ์. (2020). การใช้สื่อดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาพ. Humanities & Social Sciences, 37(3), 163–182.

ปรีดี นุกุลสมปรารถนา. (2568, 5 มีนาคม). รวมสถิติ Digital และการใช้ Social Media ในไทยประจำปี 2025. Popticles. https://www.popticles.com/trends/thailand-digital-and-social-media-2025/

Bronfenbrenner, U. (1977). Toward an experimental ecology of human development. American Psychologist, 32(7), 513–531.

McLeroy, K. R., Bibeau, D., Steckler, A., และ Glanz, K. (1988). An ecological perspective on health promotion programs. Health Education Quarterly, 15(4), 351–377.

Prajaknate, P. (2023). Social media users engagement on hazard characteristics and affective response to PM2.5-related problems: Insights from social listening data. Journal of Information and Learning (JIL), 34(3), 35–45. https://doi.org/10.14456/jil.2023.32

Stewart, M. C., Atilano, M., และ Arnold, C. L. (2021). Improving customer relationship management through social listening: A case study of an American academic library. ใน Research anthology on strategies for using social media as a service and tool in business (pp. 1460–1480). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-9020-1.ch071

Stewart, M. C., Arnold, C. L., และ Wisehart, D. (2023). Consequences of social listening via mediated communication technologies (MCTs): Application across levels of the communication hierarchy. International Journal of Social Media and Online Communities, 15(10), 1–20. https://doi.org/10.4018/IJSMOC.324104

Stewart, J., Zediker, K. E., และ Witteborn, S. (2005). Together: Communicating interpersonally. McGraw-Hill.

Thailand Can. (2023, November 21). Why does PM2.5 pollution occur in winter? https://thailandcan.net/th/blog/why-pm25-dust-winter-season

Rotchana, N. (2024, February 8). Summary of social media usage behavior in 2024 based on DataReportal. Brandage. https://www.brandage.com/article/38091