การบริหารหลักสูตรนักธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพพระนวกภูมิตามหลักพลังบวรของคณะสงฆ์อำเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพการบริหารหลักสูตรนักธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพพระนวกภูมิของคณะสงฆ์ 2. ศึกษาแนวทางการบริหารหลักสูตรนักธรรม และ 3.นำเสนอและประเมินแนวทางการบริหาร ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 รูป
ผลจากการวิจัยพบว่า 1. การศึกษาสภาพการบริหาร พบว่า 1.1 ด้านหลักสูตรกลางแม่กองธรรม ดำเนินการ เปิดสอนครบทั้งนักธรรมชั้นตรี โท และเอก ตามนโยบายมหาเถรสมาคม มีการแต่งตั้งครูเปิดห้องเรียน และส่งพระภิกษุสามเณรเข้าเรียนเป็นส่วนใหญ่ ผลดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมาย แต่ประสบปัญหาขาดแคลนครู งบประมาณ บุคลากรเฉพาะทาง และความเข้าใจจากบางวัด โดยเสนอให้เพิ่มการสนับสนุนงบประมาณ พัฒนาครู และสร้างความเข้าใจกับผู้บริหารวัด 1.2 ด้านการจัดการเรียนรู้วิชานักธรรมมีจุดแข็งด้านระบบการสอนเป็นระเบียบ ใช้พุทธวิธีและวิธีสอนหลากหลาย ช่วยให้เข้าใจง่าย แต่พบปัญหาคุณภาพและความพร้อมผู้เรียนลดลง ขาดครู เวลา และทรัพยากร เนื้อหาบางส่วนซับซ้อนเกินไปควรปรับพื้นฐานผู้เรียน เพิ่มครู กระจายการสอน ปรับหลักสูตรให้เหมาะสม และเพิ่มกิจกรรมภาคปฏิบัติอย่างน้อยสัปดาห์ละ 6 ชั่วโมง 1.3 ด้านการวัดและประเมินผล ใช้การสอบข้อเขียนทั้งระดับสำนักเรียน และสนามหลวงตามเกณฑ์ แต่ยังเน้นท่องจำมากกว่าคิดวิเคราะห์ และบางส่วนไม่เหมาะกับวัยผู้เรียนควรปรับวิธีสอนและข้อสอบให้เน้นการคิดวิเคราะห์ จัดปฐมนิเทศสร้างแรงจูงใจ และยกระดับความเข้าใจระบบหลักสูตรในระดับบริหาร 2.แนวทางการบริหารหลักสูตรนักธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพพระนวกภูมิ ตามหลักพลังบวรของคณะสงฆ์อำเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่า 2.1 ด้านการจัดการหลักสูตรกลาง แม่กองธรรมดำเนินงานตามวงจร 4 ขั้น โดยบูรณาการพลังบวรทำให้การบริหารหลักสูตรมีระบบพระภิกษุสามเณรมีความรู้และคุณธรรมสูงขึ้น 2.2 ด้านการจัดการเรียนรู้วิชานักธรรม มุ่งพัฒนาความรู้ การปฏิบัติ และการประยุกต์ใช้จริง ใช้เครื่องมือประเมินหลากหลาย และตั้งคณะกรรมการประสานงาน เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างรอบด้าน 2.3 ด้านการวัดผลและประเมินผล วางแผนครอบคลุมความรู้และพฤติกรรม ดำเนินการสอบและเก็บข้อมูลจากทุกภาคส่วน เพื่อยกระดับมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง 3. การนำเสนอและประเมิน พบว่า 3.1 ชื่อเรื่อง 3.2 หลักการและเหตุผล 3.3 วัตถุประสงค์ของแนวทาง 3.4 แนวทางการดำเนินงาน และ การติดตามและประเมินผล
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2546). แนวทางการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธ ศักราช 2544. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
กระทรวงวัฒนธรรม.(2558). เรื่อง เอกสารแนวทางการสร้างความเข้มแข็งของ บวร เพื่อความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืนของชุมชนคุณธรรมน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง”, มติมหาเถรสมาคม 219/2558.
การประชุมมหาเถรสมาคม. (2558) เรื่อง การปรับปรุงหลักสูตรนักธรรมชั้น ตรี โท เอก สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม พ.ศ.2558”, มติมหาเถรสมาคม 219/2558.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2550). คู่มือสำหรับนักธรรมชั้น ตรี วิชาวินัยมุข เล่ม1 ฉบับมาตรฐาน, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2547) คู่มือสำหรับนักธรรมชั้น ตรี วิชาพุทธประวัติ ฉบับมาตรฐาน, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2551) ธรรมวิภาค เล่ม 2, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2550) วินัยมุข เล่ม 2, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2550) ศาสนพิธี, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2546) หนังสือบูรณการนักธรรมชั้น ตรี, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
คณาจารย์แห่งโรงพิมพ์เลี่ยงเซียง. (2536) อนุพุทธประวัติ 80 องค์, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเซียง.
พระกิตติภัทธ กิตติภทฺโธ. (2563) หลักสูตรและการสอน ,หลักสูตรธรรมศึกษาในปัจจุบัน : กลไกส่งเสริมชาวพุทธ, ปีที่ 25 ฉบับที่ 1.
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์อำนาจหน้าที่เจ้าอาวาส. (2505) พ.ศ.2505”, พระราชบัญญัติคณะสงฆ์.
สำนักแม่กองธรรมสนามหลวง. (2565) ธรรมศึกษา ชั้นตรี ระดับมธยมศึกษา, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร:สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สำนักแม่กองธรรมสนามหลวง. (2565) ธรรมศึกษา ชั้นตรี ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร:สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
พระมหาอภิชาติ ฌานสุโภ (ชัยหา). (2564). รูปแบบการฝึกอบรมพระนวกะ สำหรับวัดในประเทศไทย”, วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน , 8 (1) : 38.
พระมหาณรงค์ศักดิ์ สุทนฺโต. (สุทนต์). (2567). บทบาทของพระสงฆ์ในการมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาชุมชนในยุคปัจจุบัน”, วารสาร เสียงธรรมจากมหายาน, 10 (1) : 296.
พระมหาอภิชาติ ฌานสุโภ. (2564). รูปแบบการฝึกอบรมพระนวกะ สำหรับวัดในประเทศไทย”, วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ฯ , 8 (1) : 26.
พระปลัดสุทธิศักดิ์ สมฺปณฺณเมธ. (2565). แนวทางการพัฒนาผู้เรียนในโรงเรียนวิถีพุทธตามหลักบวร”, วารสาร มจร อุบลปริทรรศน , 7 (3) : 569.
พระสิทธิชัย สิทฺธิชโย. (2563). การศึกษาปัญหาการจัดการเรียนรู้พระปริยัติธรรมแผนกธรรม อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก”, วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสสวรรค์ มหาวิทยาลัยวิทยาลัยสงฆ์นครสสวรรค์ 8 (2) : 223 - 229.
พระครูปัญญาสิริวิมล. (2566). ต้นแบบโรงเรียนพระปริยัติธรรมสมัยใหม่ จังหวัดสุรินทร์”, วารสารศึกษิตาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม 4 (3) : 86.
พระชัษษพณขิ์ จันวงค์เดือน. (2563). การศึกษาสภาพและปัญหาการศึกษานักธรรม”, วารสารราชพฤกษ์ 18 (1) : 65-73.
จำรัส บุดดาพงษ์. (2563) .การประยุกต์ใช้หลักธรรมในพระพุทธศาสนาที่มีต่อการครองตนของนักศึกษามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาลัยศาสนศาสตร์ยโสธร”, วารสารพุทธมัคค์ ศูนย์วิจัยธรรมศึกษา สำนักเรียนวัดอาวุธวิกสิตาราม 5 (2) : 64-67.
พระครูปลัดกวีวัฒน์ ฉนฺทวิชฺโช. (2566). การจัดการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสนาของพระสอนศีลธรรมในโรงเรียน ในบริบทฐานวิถีชีวิตใหม่”, วารสารศึกษาศาตร์ มมร 11 (2) : 202-206.
ชาติเมธี หงษา. (2563). แนวทางปรับปรุงหลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย. ศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนพรรณ ธานี. (2545). การพัฒนารูปแบบ วัด บ้าน และโรงเรียนในการสร้างความเข็มแข็งชุมชน จังหวัดหนองบัวลำภู. ขอนแก่น : คณะมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ธนพรรณ ธานี. (2545). การพัฒนารูปแบบ วัด บ้าน และโรงเรียนในการสร้างความเข็มแข็งชุมชน จังหวัดหนองบัวลำภู. ขอนแก่น: คณะมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
พระกิตติภัทธ กิตติภทฺโธ. (2563). หลักสูตรและการสอน. หลักสูตรธรรมศึกษาในปัจจุบัน : กลไกส่งเสริมชาวพุทธ.
พระครูสมุห์ทิพย์ สิริธมฺโม (การเพียร). (2561). รูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของอาจารย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. บัณฑิตวิทยาลัย: คณะพุทธบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหานพดล สีทอง. (2565). การพัฒนารูปแบบหลักสูตรฝึกอบรมตามทฤษฎีการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลงเพื่อเสริมสร้าง สมรรถนะการเป็นที่ปรึกษาโครงงานคุณธรรมของพระสอนศีลธรรม. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธาน.
พระมานัต ธมฺมทินฺโน. (2563). การพัฒนาหลักสูตรภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม สังกัดมหาเถรสมาคม สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จังหวัดนครพนม. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
พิสิษฐ์ พิริยาพรรณ และ เวธกา กลิ่นวิชิต. (2560). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคุณภาพชีวิต แบบพอเพียงของผู้สูงวัยไทยในภาคตะวันออก. สำนักพิมพ์: โครงการวิจัยประเภทงบประมาณเงินรายได้ จากเงินอุดหนุนรัฐบาล (งบประมาณแผ่นดิน).
สาริกา หาญพานิชย์. (2558). การศึกษาวิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธบูรณาการ. นิสิตปริญญาเอก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น.
สุดา นุ่นปาน. (2563). การศึกษาการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมด้วยพลังบวร ของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร.
สุเทพ บุญเติม. (2549). การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สุริยน จันทรนคร. (2537). บทบาท “บวร” (บ้าน วัด โรงเรียน) ในการพัฒนาชุมชน ศึกษาเฉพาะกรณีบ้าน โหรา อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด. วิทยานิพนธ์ปริญญาสังคมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมวิทยา และมานุษยวิทยา. บัณฑิตวิทยาลัย : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
คมสันติ์จันทร์อ่อน. บวร: บ้าน, วัด, โรงเรียน สังคมแห่งการเกื้อกูล. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://prachatai.org/journal/2015/12/62826 [28 เมษายน 2568].
ชัยวัฒน์ สุรวิชัย. บวร (บ้าน วัด โรงเรียน) สร้างชีวิตจิตใจให้เข็มแข็งมีพลังสร้างสรรค์ ด้วยความรู้ สติปัญญาและความจริง”, สยามรัฐ. [ออนไลน์] แหล่งที่มา: https://siamrath.co.th), [29 มีนาคม 2567].
นายเดชา ละลีย์. ความเป็นมาแผนกธรรม:การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม.[ออนไลน์]. :https://deb.onab.go.th/th/content/page/index/id/6121 [29 สิงหาคม 2567].
นายเดชา ละลีย์. ความเป็นมาแผนกธรรม:การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม.[ออนไลน์].แหล่งที่มา:https://deb.onab.go.th [26 มีนาคม 2563].
