การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

ผู้แต่ง

  • สุภาพร อุ่นเจริญ โรงเรียนบ้านขอนแก่น (นิกรราษฎร์ศรัทธาคาร)
  • วิษณุรักษ์ ศักดิ์คำดวง โรงเรียนเทศบาลหนองหญ้าม้า
  • จิราภรณ์ ผันสว่าง มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชน, คุณภาพการศึกษา, การบริหารสถานศึกษา, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวคิด บทบาท และแนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับประสิทธิภาพของสถานศึกษาและการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างยั่งยืน ดำเนินการศึกษาผ่านการวิจัยเอกสาร (Documentary Analysis) เพื่อสังเคราะห์แนวคิด ทฤษฎี และนโยบายทางการศึกษาทั้งในระดับชาติและนานาชาติ

          ผลการศึกษาพบประเด็นสำคัญ 3 ประเด็น ดังนี้ 1) การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารสถานศึกษา การมีส่วนร่วมในด้านการวางแผน การบริหารจัดการ และการตรวจสอบ ช่วยให้การดำเนินงานของโรงเรียนมีความโปร่งใส และตอบสนองต่อความต้องการของท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง 2) การเสริมสร้างผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน ความร่วมมือที่ใกล้ชิดระหว่างบ้านและโรงเรียนส่งผลโดยตรงต่อการสนับสนุนการเรียนรู้ พฤติกรรม และทัศนคติที่ดีของผู้เรียน นำไปสู่ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาที่มีคุณภาพ 3) การสร้างเครือข่ายภาคีทางการศึกษาที่ยั่งยืน การสื่อสารสองทางและการสร้างวัฒนธรรมแห่งความร่วมมือช่วยลดช่องว่างระหว่างสถาบัน สร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกันและทำให้ชุมชนกลายเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชีวิต บทความนี้จึงเสนอแนะให้สถานศึกษาจัดตั้งกลไกเชิงรุกในการสื่อสารและสร้างเครือข่ายภาคีที่เข้มแข็ง เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการพัฒนาผู้เรียนอย่างมีประสิทธิภาพในฐานะหุ้นส่วนทางการศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565).

ธนิตา นาคแสง. (2566). รูปแบบการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในยุคดิจิทัลต่อการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนระดับประถมศึกษา. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 10(1), 88–102.

นฤมล แก้วพรม. (2564). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กในเขตชนบท. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 44(3), 212–229.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แนวทางการดำเนินงานโรงเรียนคุณภาพของชุมชน.

Anderson, K. J., & Minke, K. M. (2020). Parental involvement in education: Toward an understanding of parents’ decision-making. Educational Review, 72(4), 443–460.

https://doi.org/10.1080/00131911.2018.1552668

Avvisati, F., Besbas, B., & Guyon, N. (2021). Parental involvement in school: A literature review and framework for future research. International Journal of Educational Research, 110, Article 101899. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2021.101899

Bronfenbrenner, U. (2020). Ecological systems theory revisited. Routledge.

Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning. (2023). Advancing social and emotional learning: School, family, and community partnerships. https://casel.org/

Epstein, J. L. (2021). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools (3rd ed.). Routledge.

Koivuhovi, S., Nokelainen, P., & Niemi, H. (2025). Family–school–community partnerships: A systematic review. Teaching and Teacher Education, 135, Article 104634. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104634

Naknong, N., & Pholphirul, P. (2025). Kinship involvement and early childhood development outcomes in developing countries: Empirical evidence from Thailand. International Journal of Child Care and Education Policy, 19, Article 15. https://doi.org/10.1186/s40723-025-00155-0

OECD. (2022). Education policy outlook 2022: Transforming education for the digital era. https://doi.org/10.1787/19d7e41a-en

Tejadhammo, P. W. (2024). Community engagement in rural school management in Thailand. Journal of Educational Improvement & Management. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/JEIM/article/download/608/365/8757

UNESCO. (2023). Reimagining our futures together: A new social contract for education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379707

UNICEF. (2022). Family and community engagement in learning recovery. UNICEF East Asia and Pacific Regional Office. https://www.unicef.org/eap

Whitehouse, R. J. (2023). Navigating parent and community engagement in education: Impact and strategies for student success. SSRN. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4738830

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

อุ่นเจริญ ส., ศักดิ์คำดวง ว., & ผันสว่าง จ. (2026). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา . วารสารครุพัฒนาปริทรรศน์, 3(2), 24–32. สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/JEDRS/article/view/2637

ฉบับ

ประเภทบทความ

Academic Article