แนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชน บ้านหนองบั่ว อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทของป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และหาแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณร่วมกัน ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ศึกษาบริบทป่าชุมชน และสภาพปัญหาของการจัดการป่าชุมชน 2) วิเคราะห์ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชน และ 3) ค้นหาแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชน พื้นที่ศึกษาคือ ชุมชนบ้านหนองบั่ว อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด โดยเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้นำชุมชน ผู้รู้และผู้อาวุโสในชุมชนและตัวแทนประชาชน ตัวแทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน จำนวน 9 คน ข้อมูลเชิงปริมาณจากตัวแทน ประชาชนที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป จำนวน 283 คน และ ใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ส่วนเชิงปริมาณใช้การวิเคราะห์สถิติพรรณนา ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบน มาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า ป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด มีเนื้อที่ 1,200 ไร่           มีลักษณะเป็นป่าเบญจพรรณ มีการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน คือ เป็นแหล่งอาหารของชุมชน แหล่งเรียนรู้ในชุมชน แหละแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ปัญหาที่พบในการจัดการป่าชุมชนที่สำคัญคือ ปัญหาขาดการมีส่วนร่วมในการจัดการป่า จึงทำให้ชุมชนมีความต้องการหาแนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชน ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง แนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว พบว่า รูปแบบที่เหมาะสมในการจัดการป่าชุมชนมี 2 รูปแบบ 1)การจัดการป่าชุมชนใน รูปแบบอเนกประสงค์ 2)การจัดการป่าชุมชนในรูปแบบเชิงวัฒนธรรมชุมชน ขั้นตอนที่ส่งเสริมการมี ส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชน มี 3 ขั้นตอน คือ 1)การสร้างความตระหนักของชุนในการมีส่วนร่วม 2)การสร้างกลุ่มและเครือข่าย 3)การจัดการป่าอย่างยั่งยืน โดยมีปัจจัยที่เป็นองค์ประกอบสำคัญในการเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนเขาขลุง ได้แก่ ผู้นำชุมชน ประชาชน และการสนับสนุน จากหน่วยงานภายนอก และเงื่อนไขประกอบด้วย เวลา อาชีพ รายได้ และอายุ ซึ่งองค์ประกอบต่าง ๆ เหล่านี้สามารถส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว ให้มีความอุดม สมบูรณ์ต่อไป