แนวทางการจัดการการเงินเพื่อลดภาระหนี้สินของเกษตรกร กรณีศึกษาสำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์หนี้สินของเกษตรกรในพื้นที่ปฏิรูปที่ดินจังหวัดหนองคาย และ (2) วิเคราะห์สาเหตุของการก่อหนี้ และเสนอแนวทางการบริหารจัดการเงินที่เหมาะสม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณจากเกษตรกรจำนวน 100 คน ด้วยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ และข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินและยุทธศาสตร์จำนวน 9 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่พึ่งพาการกู้ยืมจากหลายแหล่งทั้งในระบบและนอกระบบ ทำให้เกิดหนี้สะสมและความซับซ้อนในการบริหารจัดการ ปัจจัยสำคัญมาจากข้อจำกัดด้านความรู้และทักษะทางการเงิน เช่น การจัดทำบัญชีครัวเรือน การวางแผนรายจ่าย และการจัดลำดับความสำคัญของการชำระหนี้ แม้ว่าภาครัฐจะมีมาตรการสนับสนุน เช่น สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำและโครงการพักชำระหนี้ แต่ส่วนใหญ่เป็นมาตรการระยะสั้น และขาดการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง งานวิจัยนี้เสนอแนวทางเชิงปฏิบัติในการยกระดับศักยภาพการบริหารจัดการหนี้สินของเกษตรกร ได้แก่ การพัฒนาทักษะการวางแผนทางการเงิน การส่งเสริมรายได้เสริม และการใช้เครือข่ายทางสังคมสนับสนุนการเงิน เพื่อให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินจังหวัดหนองคายนำไปใช้เป็นคู่มือหรือแนวทางในการวางแผนและบริหารหนี้สินกับสถาบันการเงินภาครัฐในระยะยาว ทั้งนี้ยังช่วยลดความเสี่ยงทางเศรษฐกิจและเสริมสร้างความมั่นคงทางการเงินของเกษตรกรในพื้นที่ในระยะยาว