การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในการป้องกันโรคเบาหวานในพระสงฆ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งเสนอกรอบแนวคิดใหม่ในการป้องกันโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในพระสงฆ์ โดยอาศัยหลักอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหัวใจคำสอนของพระพุทธศาสนา มาเป็นเครื่องมือวิเคราะห์พฤติกรรมสุขภาพและสร้างแนวทางส่งเสริมสุขภาวะที่สอดคล้องกับพระธรรมวินัย บทความนี้ใช้การวิจัยเอกสารเชิงคุณภาพ โดยสังเคราะห์จากแหล่งข้อมูลทางพระพุทธศาสนา และวรรณกรรมด้านสุขภาพของพระสงฆ์ รวมถึงงานวิจัยในประเทศและต่างประเทศ ผลการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่า หลักอริยสัจ 4 สามารถประยุกต์เป็นกรอบการรับรู้ปัญหา (ทุกข์) วิเคราะห์เหตุ (สมุทัย) สร้างเป้าหมาย (นิโรธ) และดำเนินการ (มรรค) ได้อย่างมีพลังในมิติสุขภาพ บทความยังเสนอแนวทางการบูรณาการอริยมรรคมีองค์ 8 กับบทบาทพยาบาลในการสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงจิตวิญญาณและพฤติกรรมของพระสงฆ์ ซึ่งจะนำไปสู่การส่งเสริมสุขภาวะอย่างยั่งยืนและเหมาะสมในบริบทพุทธไทย
ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการหลักอริยสัจ 4 เข้ากับทฤษฎีสุขภาพ สามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดที่ช่วยให้การส่งเสริมสุขภาพพระสงฆ์มีประสิทธิภาพและยั่งยืน โดยแนวทางเชิงปฏิบัติที่สำคัญ คือ การพัฒนาโปรแกรมสุขศึกษาเชิงพุทธธรรมสำหรับพระสงฆ์ และ การจัดตั้งหลักสูตรอบรมพยาบาลให้เป็น ‘ธรรมะสุขศึกษาโค้ช’ เพื่อสนับสนุนการป้องกันโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในวัดและโรงเรียนพระปริยัติธรรม (National Health Commission Office, 2018 ; Srisawat and Sritanyarat, 2021).
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อเขียนหรือบทความใดๆ ที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิจัยและพัฒนาอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง (Online) ฉบับนี้ เป็นความคิดเห็นเฉพาะส่วนตัวของผู้เขียนและกองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย และวารสารวิจัยและพันาอนุภูมิภาค ลุ่มน้ำโขง (Online) ไม่มีข้อผูกพันธ์ประการใดๆ อนึ่งกองบรรณาธิการวารสารยินดีรับพิจารณาบทความจากนักวิชาการ นักศึกษา ตลอดจนผู้อ่าน และผู้สนใจทั่วไป เพื่อนำลงตีพิมพ์ สำหรับบทความจะผ่านการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกสถาบัน
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). รายงานสถานการณ์โรคเบาหวานแห่งชาติ พ.ศ. 2565. สำนักโรคไม่ติดต่อ.Boonterm, S. (2019). Buddhist-based health promotion for Thai monks. Journal of Buddhist Studies, 15(1), 45–60.
Braun, V. and Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Champion, V. L. and Skinner, C. S. (2008). The health belief model. In K. Glanz, B. K. Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 45–65). Jossey-Bass.
Harvey, P. (2020). An introduction to Buddhism: Teachings, history and practices (2nd ed.). Cambridge University Press.
Khongkhunthian, P., Suwanwela, N. andb Limpaiboon, T. (2022). Mindfulness-based interventions for monks with chronic diseases. Thai Journal of Health Promotion, 20(2), 112–125.
Levinthal, H., Meyer, D. and Nerenz, D. (1980). The common sense representation of illness danger. In S. Rachman (Ed.), Contributions to medical psychology, 2, 7–30
National Health Commission Office. (2018). Wat Sukkaparb project: Buddhist temple as a center for health. National Health Commission Office.
Noblit, G. W. and Hare, R. D. (1988). Meta-ethnography: Synthesizing qualitative studies. SAGE Publications.Payutto, P. A. (2019). Buddhadhamma: Extended and revised edition. Buddhadhamma Foundation.
Phongphit, S., Udomsubpayakul, N. and Kovitaya, N. (2018). Food offerings and metabolic syndrome in Thai monks. Asian Journal of Public Health, 11(3), 201–207.
Pinitsoontorn, S. (2021). Integrating Buddhist values in community health promotion. Nursing & Health Science Journal, 23(2), 87–98.
Prochaska, J. O. and Velicer, W. F. (1997). The transtheoretical model of health behavior change. American Journal of Health Promotion, 12(1), 38–48. https://doi.org/10.4278/0890-1171-12.1.38
Rosenstock, I. M. (1974). The health belief model and preventive health behavior. Health Education Monographs, 2(4), 354–386. https://doi.org/10.1177/109019817400200405
Sangprasert, P. and Lertwisuttipaiboon, S. (2020). Health behaviors and risks in urban monks. Journal of Thai Preventive Medicine, 25(1), 33–41.
Srisawat, P. and Sritanyarat, W. (2021). Integrating Buddhist principles into nursing education for community health promotion. Journal of Nursing Education, 60(4), 195–201. https://doi.org/10.3928/01484834-20210321-05
Sujitwanich, N., Bausri, J., Tantiveas, M., Leelayuwatanakul, S., Kocthanan, A. and Jintaridth, P. (2011). The effectiveness of diabetic mellitus diet-counseling to monks with type 2 diabetes mellitus in Priest Hospital. Thammasat Medical Journal, 11(3), 379–388.
Vaismoradi, M., Turunen, H. and Bondas, T. (2016). Content analysis and thematic analysis: Implications for conducting a qualitative descriptive study. Nursing & Health Sciences, 15(3), 398–405. https://doi.org/10.1111/nhs.12048
Whittemore, R. and Knafl, K. (2005). The integrative review: Updated methodology. Journal of Advanced Nursing, 52(5), 546–553. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03621.x
World Health Organization. (2020). Constitution of the World Health Organization. World Health Organization. Accessed on June 15, 2025 from https://www.who.int/about/governance/constitution
World Health Organization. (2023). Diabetes fact sheet. World Health Organization. Accessed on March 17, 2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
World Health Organization. (2023). Global report on diabetes. World Health Organization. Accessed on June 21, 2025 from https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257
