การออกแบบอัตลักษณ์ใหม่ของผ้าตีนซิ่นบ้านนาบัวสู่ผลิตภัณฑ์แฟชั่นเครื่องแต่งกาย ด้วยฐานทุนทางวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

          การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาแนวทางการออกแบบพัฒนาอัตลักษณ์ใหม่ของผ้าตีนซิ่นบ้านนาบัวสู่ผลิตภัณฑ์แฟชั่นเครื่องแต่งกาย ด้วยฐานทุนทางวัฒนธรรม โดยวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาผ้าตีนซิ่นบ้านนาบัว การลงพื้นที่ภาคสนาม ณ หมู่บ้านนาบัว ตำบลเรณูนคร อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม เพื่อเก็บข้อมูลด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากสิ่งทอทางภูมิปัญญา โดยใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์และแบบสอบถาม ซึ่งมีประชากรและกลุ่มตัวอย่างคือกลุ่มผู้ประกอบการทอผ้าบ้านนาบัว ปราชญ์ชาวบ้านและกลุ่มผู้บริโภคคนรุ่นใหม่เจเนอเรชั่นวาย (Gen Y)ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มทอผ้าบ้านนาบัวมีภูมิปัญญาที่สืบทอดกันจากรุ่นสู่รุ่น นั่นคือ ภูมิปัญญาการทอผ้า และสิ่งที่เป็นอัตลักษณ์
ของกลุ่มฯ คือผ้าตีนซิ่นซึ่งจะใช้เพื่อการประดับตกแต่งเครื่องแต่งกาย ผืนผ้าจะทอด้วยเส้นใยฝ้ายในเทคนิคการทอและลวดลายที่หลากหลาย เช่น เทคนิคการมัดหมี่ การยกดอกและการทอลายผ้ามุก แต่ปัจจุบันพบว่ารูปแบบผ้าตีนซิ่นในลักษณะนี้ไม่เป็นที่นิยมในกลุ่มผู้บริโภคคนรุ่นใหม่ ส่งผลให้กลุ่มทอผ้าบ้านนาบัวไม่สามารถจัดจำหน่ายสินค้าได้ตามต้องการ จากประเด็นปัญหาดังกล่าวจึงเป็นที่มาของการค้นหาอัตลักษณ์ด้วยฐานทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาและประวัติศาสตร์เชิงพื้นที่เพื่อที่จะสร้างอัตลักษณ์ใหม่ที่ร่วมสมัย ตอบโจทย์การใช้งานของผู้บริโภคคนรุ่นใหม่ด้วยกระบวนการออกแบบเชิงความคิด (Design Thinking) ที่ซึ่งจะสามารถสร้างรายได้ให้กับกลุ่มทอผ้าบ้านนาบัวและเกิดการกระจายรายได้ในพื้นที่อย่างยั่งยืน โดยมีผลิตภัณฑ์แฟชั่นไลฟ์สไตล์ต้นแบบ ได้แก่ เสื้อผ้าและเครื่องแต่งกาย จากแนวทางดังกล่าวได้ทำการประเมินความพึงพอใจต่อรูปแบบผลิตภัณฑ์แฟชั่นเครื่องแต่งกายจากผ้าตีนซิ่นบ้านนาบัว ตำบลเรณูนคร อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม 2 ด้าน ดังนี้ 1. ด้านรูปแบบ/ความสวยงามของผลิตภัณฑ์แฟชั่นไลฟ์สไตล์จากการออกแบบอัตลักษณ์ใหม่ของผ้าตีนซิ่นบ้านนาบัว ด้วยฐานทุนทางวัฒนธรรม ประกอบด้วยลักษณะรูปแบบของผลิตภัณฑ์แฟชั่นไลฟ์สไตล์มีลักษณะโดดเด่นและทันสมัย เหมาะสมกับไลฟ์สไตล์ของกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.52 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด ลักษณะสินค้ามีรูปแบบหลากหลายและมีประโยชน์ใช้สอยมากขึ้น ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.33 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมาก ลักษณะสินค้ามีรูปแบบร่วมสมัยสร้างความแปลกใหม่ให้กับผ้าทอและผลิตภัณฑ์แฟชั่นไลฟ์สไตล์ ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.39 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมาก ลักษณะผลิตภัณฑ์สินค้าสามารถใช้งานได้หลากหลายโอกาส ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.54 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด และผลรวมจากการตอบแบบสอบถามของกลุ่มผู้บริโภคฯ ในด้านที่ 1 มีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.44 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมาก และ 2. ด้านโครงสร้างลวดลายและสี ประกอบด้วยลักษณะลวดลายทอบนผืนผ้าสะท้อนอัตลักษณ์ใหม่ของบ้านนาบัวที่ดูเรียบง่าย (Minimal) แต่มีความร่วมสมัย ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.60 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด ลักษณะการใช้โทนสี (Colorways) ของผลิตภัณฑ์มีความสวยงามเหมาะสมกับกลุ่มผู้บริโภคคนรุ่นใหม่ ซึ่งมีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.55 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด และผลรวมจากการตอบแบบสอบถามของกลุ่มผู้บริโภคฯ ในด้านที่ 2 มีค่าเฉลี่ย (x̄) = 4.57 ซึ่งอยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด