บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารความแตกต่างระหว่างวัย  ของบุคลากรในโรงเรียนประถมศึกษา

เจษฎา  บุญธรรม; วรางคนางค์ บุญธรรม; กชภัทร สงวนเครือ; จรีรัตน์ ชาติสง่า

ผู้แต่ง

เจษฎา บุญธรรม วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
วรางคนางค์ บุญธรรม วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
กชภัทร สงวนเครือ วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
จรีรัตน์ ชาติสง่า วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

บทบาท, ผู้บริหารสถานศึกษา, ความแตกต่างระหว่างวัย, โรงเรียนประถมศึกษา

บทคัดย่อ

ในปัจจุบัน โรงเรียนประถมศึกษามีครูและบุคลากรทางการศึกษาที่มาจากหลากหลายช่วงวัย ตั้งแต่วัยเริ่มต้นทำงาน วัยกลางคน จนถึงวัยใกล้เกษียณ ซึ่งแต่ละช่วงวัยมีประสบการณ์ แนวคิด ค่านิยม ทัศนคติ และรูปแบบการทำงานที่แตกต่างกัน ความแตกต่างดังกล่าวส่งผลต่อการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม การบริหารจัดการ และประสิทธิภาพในการดำเนินงานของโรงเรียน ความแตกต่างระหว่างวัย หากขาดการบริหารจัดการอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ความขัดแย้ง ความไม่เข้าใจซึ่งกันและกัน และการต่อต้านการเปลี่ยนแปลง ส่งผลกระทบต่อบรรยากาศการทำงานและคุณภาพการจัดการศึกษา

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการบริหารความแตกต่างระหว่างวัยของบุคลากรในโรงเรียนประถมศึกษา และเพื่อนำเสนอแนวทางการสร้างรูปแบบการทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพและมีความสุข ท่ามกลางโครงสร้างบุคลากรที่ประกอบด้วยคนหลากหลายรุ่น (Generation) ตั้งแต่ Baby Boomer, Gen X, Gen Y ไปจนถึง Gen Z ซึ่งแต่ละรุ่นมีทัศนคติ ค่านิยม รูปแบบการสื่อสาร และความถนัดในการใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างกัน ก่อให้เกิดช่องว่างและความท้าทายในการทำงานร่วมกัน การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยสังเคราะห์แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ แนวคิดการบริหารความหลากหลายทฤษฎีภาวะผู้นำเหนือผู้นำและจิตวิทยาองค์กรด้านการสร้างแรงจูงใจ ผลการศึกษาพบว่า ผู้บริหารสถานศึกษายุคใหม่จำเป็นต้องมีบทบาทสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ 1) บทบาทผู้เชื่อมโยง เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 2) บทบาทผู้อำนวยความสะดวก ในการจัดสรรทรัพยากรให้สอดคล้องกับความสามารถของแต่ละบุคคล 3) บทบาทนักสร้างแรงบันดาลใจ ที่เข้าใจและตอบสนองต่อแรงจูงใจที่แตกต่างกันของคนแต่ละวัย และ 4) บทบาทผู้บริหารความขัดแย้ง เพื่อเปลี่ยนความขัดแย้งเชิงลบให้เป็นความขัดแย้งเชิงสร้างสรรค์ นอกจากนี้ บทความยังได้เสนอแนะกลยุทธ์เชิงปฏิบัติ เช่น การเรียนรู้ข้ามรุ่นระบบครูคู่หูต่างวัย และการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ยืดหยุ่น เพื่อส่งเสริมให้บุคลากรทุกรุ่นสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างกลมเกลียวและนำจุดแข็งของตนมาพัฒนาคุณภาพการศึกษาได้อย่างเต็มศักยภาพ

ความแตกต่างระหว่างวัยของครูและบุคลากรทางการศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษา เป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการบริหารจัดการและคุณภาพการศึกษา หากผู้บริหารสถานศึกษาสามารถบริหารจัดการความแตกต่างเหล่านี้อย่างเหมาะสม โดยใช้แนวคิดการทำงานเป็นทีม การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และการสร้างวัฒนธรรมองค์กรเชิงบวก จะช่วยลดความขัดแย้ง เพิ่มความเข้าใจ และนำไปสู่การพัฒนาโรงเรียนได้อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

Cennamo, L., & Gardner, D. (2008). Generational differences in work values, outcomes and person–organisation values fit. Journal of Managerial Psychology, 23(8), 891–906. https://doi.org/10.1108/02683940810904385

Chen, J., & Wang, Q. (2021). Motivational drivers across generations: A comparative study of teachers in the digital age. Educational Psychology Review, 33(2), 451–473.

Chen, Y., & Wang, J. (2021). Generational differences in workplace motivation and their implications for management. Journal of Organizational Behavior, 42(3), 345–359.

Costanza, D. P., Badger, J. M., Fraser, R. L., Severt, J. B., & Gade, P. A. (2012). Generational differences in work-related attitudes: A meta-analysis. Journal of Business and Psychology, 27(4), 375–394.

https://doi.org/10.1007/s10869-012-9259-4

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2017). The use of constructive controversy in education. Journal of Organizational Behavior, 38(5), 789–800.

Manz, C. C., & Sims, H. P. (1989). SuperLeadership: Leading others to lead themselves. Prentice-Hall.

Murphy, W. M. (2012). Reverse mentoring at work: Fostering cross-generational learning and developing millennial leaders. Human Resource Management, 51(4), 549–573.

Northouse, P. G. (2018). Leadership: Theory and practice (8th ed.). Sage Publications.

Peterson, S. K. (2020). Intergenerational learning programs in schools: Bridging the gap between veteran and novice teachers. Teaching and Teacher Education, 90, 103025. https://doi.org/10.1016/j.tate.2020.103025

Ragins, B. R., & Kram, K. E. (2007). The handbook of mentoring at work: Theory, research, and practice. Sage Publications.

Richards, L. M. (2019). Beyond tolerance: A framework for managing generational diversity in educational institutions. Journal of Educational Administration, 57(4), 342–358.

Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2017). Organizational behavior (17th ed.). Pearson Education.

Strauss, W., & Howe, N. (1991). Generations: The history of America’s future, 1584 to 2069. William Morrow & Company.

Twenge, J. M. (2010). A review of the empirical evidence on generational differences in work attitudes. Journal of Business and Psychology, 25(2), 201–210.

Yukl, G. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson Education.