การสร้างความเป็นปกติในการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของเด็กไทย : กรณีศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร

นงนุช จินดารัตนาภรณ์; สลักจิต ชื่นชม

ผู้แต่ง

นงนุช จินดารัตนาภรณ์
สลักจิต ชื่นชม

คำสำคัญ:

การสร้างความผิดปกติ, การใช้บุหรี่ไฟฟ้า, เด็กไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็กเป็นปัญหาสาธารณสุขที่เพิ่มขึ้นทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย
ประเทศไทยมีกฎหมาย ห้ามจําหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า แต่บุหรี่ไฟฟ้ายังคงพบเห็นได้ง่ายและเข้าถึงได้สะดวกในกรุงเทพมหานคร การศึกษานี้มี
วัตถุประสงค์เพื่อทําความเข้าใจประสบการณ์ของเด็กต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้า โดยพิจารณาปัจจัยแวดล้อมทางสังคมที่ทําให้ การใช้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นเรื่องปกติ ดําเนินการวิจัยเชิงคุณภาพกับนักเรียนประถมศึกษาอายุ 10-12 ปี จํานวน 12 คน ของ โรงเรียนในเขตกรุงเทพมหานคร โดยเก็บข้อมูลจากการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการใช้วิธีการวิเคราะห์แก่น สาระตามกรอบการสร้างความเป็นปกติ (normalization) ของ Parker และคณะ ผลการศึกษาพบว่า การใช้บุหรี่ไฟฟ้า เป็นเรื่องปกติของเด็กประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) เด็กพบเห็นบุหรี่ไฟฟ้าที่เป็นตัวการ์ตูนหรือแท่งคล้ายลิปสติก จากที่บ้านของตนเอง บ้านเพื่อนรุ่นพี่ และการขายบุหรี่ไฟฟ้าจากร้านค้าในชุมชน ร้านค้าใกล้โรงเรียน และอินเทอร์เน็ต เช่น Facebook, LINE และ Shopee (2) เด็กพบเห็นคนในครอบครัว รุ่นพี่ เพื่อน และคนในชุมชนใช้บุหรี่ไฟฟ้า (3) เด็กเกิดความขัดแย้งในจิตใจระหว่างการยอมรับว่าบุหรี่ไฟฟ้าสูบแล้วแสดงความเป็นผู้ใหญ่และเท่ และไม่ยอมรับ การใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพราะครอบครัวห้าม (4) เด็กพบเห็นบุหรี่ไฟฟ้าผ่าน TikTok, Instagram และ Facebook ด้วยการ นําเสนอการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในเชิงดีต่อสุขภาพและทุกคนสูบ และ (5) เด็กรับรู้ทั้งอันตราย (เช่น มีผลเสียต่อปอด ผิดกฎหมาย) และไม่อันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า (เช่น มีกลิ่นหอม ใช้เลิกบุหรี่มวน) ทั้ง 5 องค์ประกอบนี้ทําให้เด็กมองว่าการใช้บุหรี่ไฟฟ้า เป็นเรื่องปกติ ดังนั้น การออกแบบมาตรการลดความเป็นปกติควรคํานึงถึงปัจจัยแวดล้อมทางสังคมเหล่านี้ของเด็ก
เพื่อทําให้การใช้บุหรี่ไฟฟ้ากลายเป็นเรื่องผิดปกติของเด็กไทย

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. WHO global report on trends in prevalence of tobacco use 2000-2030. Geneva: World Health Organization; 2024.

Salari N, Rahimi S, Darvishi N, Abdolmaleki A, Mohammadi M. The global prevalence of e-cigarettes in youth:

a comprehensive systematic review and meta-analysis. Public Health in Practice 2024;7:100506.

World Health Organization. Technical note: call to action on electronic cigarettes. Geneva: World Health Organization; 2023.

Kalan ME, Mejia R, Egbe CO, Chopra M, Bteddini D, Jebai R, et al. e-cigarette use in low-income and middle- income countries: opportunity or challenge for global tobacco control. Lancet Glob Health 2023;11(12):e1855-e6. 5. Delobelle P. Big tobacco, alcohol, and food and NCDs in LMICS: an inconvenient truth and call to action comment on "addressing NCDs: challenges from industry market promotion and interferences". Int J Health Policy Manag 2019;8(12):727-31.

คณะกรรมการการศึกษาและจัดทําข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเกี่ยวกับมาตราการป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดบุหรี่ไฟฟ้า

ของประเทศไทย, ข้อมูลวิชาการเรื่องสถานการณ์การสูบบุหรี่ไฟฟ้าของประเทศไทย, นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข, 2567

Chankaew T, Baiya P, Chinwong D, Yoodee V, Chinwong S. Electronic cigarettes in Thailand: behaviour, rationale, satisfaction, and sex differences. International Journal of Environmental Research and Public Health 2022;19(14):8229.

Esteban-Lopez M, Perry MD, Garbinski LD, Manevski M, Andre M, Ceyhan Y, et al. Health effects and known pathology associated with the use of e-cigarettes. Toxicol Rep 2022;9:1357-68.

Han G, Son H. A systematic review of socio-ecological factors influencing current e-cigarette use among adolescents and young adults. Addictive Behaviors 2022;135:107425.

Parker H, Aldridge J, Measham F, Haynes P. Illegal leisure: the normalization of adolescent recreational drug use. London: Routledge; 1998.

Asbridge M, Jenna V, Judith K, and Erickson PG. Normalization and denormalization in different legal contexts: comparing cannabis and tobacco. Drugs: Education, Prevention and Policy 2016;23(3):212-23.

ศรีรัช ลอยสมุทร, การสํารวจพฤติกรรมบริโภคบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนในไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิจัยและจัดการ ความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ; 2560.

Martin-Gall V, Neil A, Macintyre K, Rehman S, Nguyen TP, Harding B, et al. Tobacco retail availability and smoking-a systematic review and meta-analysis. Drug Alcohol Rev 2024;43(7):1718-32.

Bandura A, Walters RH. Social learning and personality development. New York: Holt, Rinehart, and Winston; 1963.

Turner JC, Oakes PJ. The significance of the social identity concept for social psychology with reference to individualism, interactionism and social influence. British Journal of Social Psychology 1986;25(3):237-52. 16. Turner JC, Reynolds KJ. The Story of Social Identity. In: Postmes T, Branscombe NR, editors. Rediscovering social identity. New York: Psychology Press; 2010. p 13-32.

Armitage CJ, Conner M. Attitudinal ambivalence: a test of three key hypotheses. Personality and Social Psychology Bulletin 2000;26(11):1421-32.

Crano WD, Prislin R. Attitudes and attitude change. New York: Psychology Press; 2008.

Erikson EH. Identity: youth and crisis. Oxford, England: Norton & Co.; 1968.

Christian T, Alkadrie NU, Nikita G. Minimal warnings, positive tones: How social media content normalizes E-cigarette use among Indonesian youth. Jurnal Sosial Teknologi 2025;5(6):1845-61.

Adekeye OT, Boltz M, Jao YL, Branstetter S, Exten C. Vaping in the Digital age: how social media influences adolescent attitudes and beliefs about e-cigarette use. Journal of Child & Adolescent Substance Use 2025;30(1):13-26.

Jung S, Murthy D, Bateineh BS, Loukas A, Wilkinson AV. The normalization of vaping on TikTok using computer vision, natural language processing, and qualitative thematic analysis: mixed methods study. J Med Internet Res 2024;26:e55591.

Slovic P. Understanding perceived risk: 1978-2015. Environment: Science and Policy for Sustainable Development 2016;58(1):25-9.

Brewer NT, Weinstein ND, Cuite CL, Herrington JE, Jr. Risk perceptions and their relation to risk behavior. Annals of Behavioral Medicine 2004;27(2):125-30.