ประสิทธิผลโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพการตรวจเต้านมด้วยตนเองต่อทักษะการตรวจเต้านม และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านมของสตรีกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบ้านเดื่อ อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ

สมปอง ยงดี

ผู้แต่ง

สมปอง ยงดี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบ้านเดื่อ จังหวัดชัยภูมิ

คำสำคัญ:

ส่งเสริมสุขภาพ, พฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านม, สตรีกลุ่มเสี่ยงมะเร็งเต้านม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง วัดก่อนและหลังการทดลอง ศึกษาประสิทธิผลโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพ การตรวจเต้านมด้วยตนเองต่อทักษะการตรวจเต้านมและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านมของสตรีกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลบ้านเดื่อ อําเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ โดยกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาสตรีกลุ่มเสี่ยงที่มีอายุ 30 – 70 ปี ที่มีญาติสายตรงลําดับที่ 1 เป็นมะเร็งเต้านม (มารดา พี่สาวน้องสาว) ใช้การคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง แบบเจาะจง จํานวน 60 คน กลุ่มตัวอย่างแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มทดลอง 30 คน และกลุ่มควบคุม 30 คน และเก็บ รวบรวมข้อมูลโดยใช้ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านม และแบบประเมินทักษะ การตรวจเต้านมด้วยตนเอง วิเคราะข้อมูล เปรียบเทียบความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยทักษะการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ระหว่างกลุ่มทดลองกับควบคุม โดยใช้สถิติ Independent t-test และเปรียบเทียบความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยทักษะ การตรวจเต้านมด้วยตนเอง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านมของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ก่อนและหลังเข้าร่วม โปรแกรมฯ โดยใช้สถิติ Repeated Measures ANOVA ผลการศึกษา พบว่า เปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะการตรวจ เต้านมด้วยตนเองของกลุ่มทดลองหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ มีค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะการตรวจเต้านมด้วยตนเองสูงกว่า ก่อนเข้าร่วมโปรแกรมฯ อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.001) เปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ เต้านมของกลุ่มทดลอง หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ มีค่าคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเต้านมสูงกว่าก่อนเข้าร่วม โปรแกรมฯ อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.001) และเปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะการตรวจเต้านมด้วยตนเอง หลังทดลองระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ มีค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะการตรวจเต้านมด้วยตนเอง สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.001)

เอกสารอ้างอิง

World Cancer Research Found. Global cancer statistics for the most common cancers [Internet]. 2018 [cited 2020 Jul 2026]. Available from: https://www.wcrf.org/dietandcancer/cancer

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ, สถิติโรคมะเร็งประจําปี 2563. กรุงเทพมหานคร: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ, 2563

ชุลีกร ลาวงศ์เกิด, มะเร็งเต้านมมะเร็งร้ายถ่ายทอดทางพันธุกรรม, อินเทอร์เน็ต]. สืบค้นเมื่อ 15 ก.ย. 2569]. แหล่งข้อมูล: https:// www.samitivejhospitals.com.

โรงพยาบาลชัยภูมิ ข้อมูลการคัดกรองมะเร็งเต้านมประจําปี 2568. ชัยภูมิ: โรงพยาบาลชัยภูมิ, 2568

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข, แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2561-2565. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2561.

สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย, รายงานผลการประเมินพฤติกรรมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีไทย ภายใต้โครงการสืบสาน

พระราชปณิธานสมเด็จย่า ด้านภัยมะเร็งเต้านม ปี พ.ศ. 2561 (รายงานผลการวิจัย), นนทบุรี: สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย 2561.

Pender NJ. Health promotion in nursing practice. 5th ed. New Jersey. Pearson Education; 2006.

รัตน์ศิริ ทาโต, การวิจัยทางพยาบาลศาสตร์: แนวคิดสู่การประยุกต์ใช้ (ฉบับปรับปรุง), พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564.

นันทนา คงพัฒนานนท์, ปัญญรัตน์ ลาภวงศ์วัฒนา, ณัฐกมล ชาญสาธิตพร. ผลของโปรแกรมพัฒนาสมรรถนะแห่งตนกับการฝึก อบบรมแบบสอนแนะต่อพฤติกรรมในการป้องกันทักษะการดูแล และเฝ้าระวังโรคมะเร็งเต้านมของอาสาสมัครสาธารณสุข, วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล 2563;36(1):112-22.

วรรณภา ปาณาราช, กนกพร หมู่พยัคฆ์, ปนัดดา ปริยทฤษ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมสมรรถนะแห่งตน ต่อพฤติกรรมการตรวจ เต้านมด้วยตนเองในสตรีวัยรุ่น วารสารพยาบาลศาสตร์ 2557;32(3):52-63.

สรารัตน์ ตระกูลรัมย์, จารุวรรณ ไตรทิพย์สมบัติ, ผลของโปรแกรมส่งเสริมการตรวจเต้านมด้วยตนเองของสตรีอายุ 45-54 ปี ในเขตชุมชนบ้านห้วยจระเข้ ตําบลหินดาด อําเภอขุนทด จังหวัดนครราชสีมา, วารสารวิชาการสํานักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา 2562;24(2):46-56.