ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรม การดูแลตนเองและระดับน้ำตาลในเลือดของกลุ่มเสี่ยง โรคเบาหวานในพื้นที่สำนักงานสาธารณสุข อำาเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ําตาลในเลือดของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในพื้นที่สํานักงานสาธารณสุขอําเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัด ชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่างเป็นกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในพื้นที่รับผิดชอบของสํานักงานสาธารณสุขอําเภอเกษตรสมบูรณ์ ใช้การสุ่มแบบเจาะจง จํานวน 88 คน แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุม ทําการวัดก่อนและหลัง การทดลอง คํานวณขนาดของกลุ่มตัวอย่างจากขนาดอิทธิพลของการวิจัยแบบสองกลุ่มที่วัดผลก่อนและหลังการทดลอง แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่ กลุ่มทดลอง 44 คน และกลุ่มควบคุม 44 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย 2 ส่วนได้แก่ ข้อมูลส่วนบุคคล และแบบสอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของกลุ่มเสี่ยง โรคเบาหวาน เป็นแบบวัดการปฏิบัติติตนเกี่ยวกับการดูแลตนเองด้านการควบคุมอาหาร และการออกกําลังกาย โดยข้อคําถามมีทั้งข้อคําถามทางบวกและข้อคําถามทางลบจํานวน 25 ข้อ กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมจํานวน 5 ครั้ง ประกอบด้วยครั้งที่ 1 เพื่อพัฒนาความรู้แก่กลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน ครั้งที่ 2 การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการดูแลตนเอง ด้านการควบคุมอาหารและการออกกําลังกาย ครั้งที่ 3 การเก็บรวบรวมข้อมูลภายหลังการดําเนินกิจกรรมครบ 4 สัปดาห์ โดยผู้วิจัยเจาะเลือดและน่าส่งห้องปฏิบัติการเพื่อวัดระดับนํ้าตาลในเลือดภายหลังงดอาหารอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงครั้งที่ 4 การสนับสนุนเพื่อให้เกิดการปฏิบัติกิจกรรมการดูแลตนเองด้วยการติดตามเยี่ยมบ้าน และครั้งที่ 5 เก็บรวบรวมข้อมูล ภายหลังสิ้นสุดโครงการ ใช้สถิติการเปรียบเทียบคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองค่าเฉลี่ยระดับฮีโมโกลบินเอวันที่ระหว่าง กลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมหลังเข้าร่วมโครงการโดยใช้สถิติที (independent t-test) เปรียบเทียบระดับน้ําตาลในเลือด ก่อนอาหารเช้าของกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ก่อนเข้าร่วมโครงการและหลังเข้าร่วมโครงการ 4 และ12 สัปดาห์ ผลการศึกษา พบว่าหลังเข้าร่วมโครงการ 12 สัปดาห์กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองสูงกว่า ก่อนเข้าร่วมโครงการ และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.05) ระดับน้ําตาลในเลือดประเมินจากค่าเฉลี่ยระดับฮีโมโกลบินเอวันชีพบว่าไม่แตกต่างจากก่อนเข้าร่วมโครงการ และไม่แตกต่างจากกลุ่มควบคุม แต่มีค่าเฉลี่ย ระดับฮีโมโกลบินเอวันที่เพิ่มขึ้นน้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.05) ส่วนกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ย ระดับนํ้าตาลในเลือดก่อนอาหารเช้า 4 และ 12 สัปดาห์สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโครงการอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ