ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ โรงพยาบาลหลวงพ่อเปิ่น
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมสุขภาพ, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการศึกษาวิจัยกึ่งทดลอง แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความ รอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ และเพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนทั้งสองตัวแปรดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุจํานวน 30 คน ที่อาศัยอยู่ใน เขตพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลหลวงพ่อเปิ่น จังหวัดนครปฐม คัดเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.93 ดําเนินการ เป็นเวลา 8 สัปดาห์ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติอนุมาน ได้แก่ paired sample t-test และ Wilcoxon signed rank test ผลการศึกษาพบว่า หลังเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ ผู้สูงอายุ มีคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมสูงขึ้นอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.05) โดยเฉพาะองค์ประกอบด้าน การเข้าถึงข้อมูล การเข้าใจข้อมูล และการประเมินข้อมูลสุขภาพ ส่วนองค์ประกอบด้านการประยุกต์ใช้ข้อมูลและบริการสุขภาพ แม้มีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้น แต่ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ ด้านพฤติกรรมสุขภาพพบว่า คะแนนเฉลี่ยโดยรวมสูงขึ้น อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.05) โดยเฉพาะการออกกําลังกาย การจัดการความเครียด การป้องกันการพลัดตกหกล้ม การดูแลสุขภาพช่องปาก และการป้องกันโรคติดเชื้อโควิด 19 ขณะที่การบริโภคอาหารและการป้องกันภาวะสมองเสื่อม แม้มีคะแนนเพิ่มขึ้น แต่ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสําคัญ การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพมีแนวโน้มช่วยพัฒนาทั้งความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุให้ดีขึ้นหลังเข้าร่วมกิจกรรม
เอกสารอ้างอิง
United Nations. World population prospects 2022. New York: United Nations; 2023.
สํานักงานสถิติแห่งชาติ, รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สํานักงานสถิติแห่งชาติ, 2566
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21 century. Health Promot Int 2000;15(3):259-67.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med 2008;67(12):2072-8.
สํานักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ, รายงานความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในหลายประเทศรวมถึงประเทศไทย: ระดับต่ําถึงปานกลางและผลกระทบต่อการตัดสินใจด้านสุขภาพ, นนทบุรี: สํานักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ: 2564
Estrela M, Semedo G, Roque F, Ferreira PL, Herdeiro MT. Sociodemographic determinants of digital health literacy: a systematic review and meta-analysis. Int J Med Inform 2023;177:105124.
สํานักงานคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข, ประชากรจําแนกเพศ กลุ่มอายุรายปี: พื้นที่รับผิดชอบ โรงพยาบาลหลวงพ่อเปิ่น (อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 21 ธ.ค. 2568].แหล่งข้อมูล: https://hdc.moph.go.th/npt/public/standard-report-detail/710884bc8d16f755073cf194970b064a
กองสุข กษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมของประชาชน
เพื่อป้องกันโรคติดเชื้อและโรคไร้เชื้อที่สําคัญของประชาชนวัยสูงอายุในหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (อินเทอร์เน็ต]. 2566
[สืบค้นเมื่อ 15 ม.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://hed.hss.moph.go.th/tool-hthb/
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ. 2564 (อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 1 ม.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://dmscaretools.dms.go.th/geriatric/download/Manual_DMS_ASSESS64.pdf 11. Zolbin MG, Huvila I, Nikou S. Health literacy, health literacy interventions and decision-making: a systematicliterature review. J Doc 2022;78(7): 405-28
ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, ปาริชาต ญาตินิยม, จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์ โปรแกรมเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ: วิจัยแบบผสมผสานวิธี, วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ2566;41(2):1-18.
พริมรตา ทัศนมณเฑียร, ดนัย บวรเกียรติกุล, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, วัลลภ ใจดี, ธนิยา เจติยานุกรกุล, ผลของโปรแกรมการดูแล สุขภาพตนเองตามแนวคิด 4smart เพื่อสร้างเสริมความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ ตําบลบ้านสวน อําเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา 2558,20(1):171-84
ภัทรพงษ์ ยิ่งดํานุ่น. ผลการใช้โปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุในเทศบาล-พระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี, วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา 2567;4(2):43-57.
Galmarini E, Marciano L, Schulz PJ. The effectiveness of visual-based interventions on health literacy in health care: a systematic review and meta-analysis. BMC Health Serv Res 2024;24:718.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
