แนวทางการบูรณาการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรค NCDs สำหรับเด็กและเยาวชน

ผู้แต่ง

  • สรายุธ รัศมี

บทคัดย่อ

สรายุธ รัศมี
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น



บทคัดย่อ

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เป็นปัญหาสาธารณสุขเร่งด่วนที่ส่งผลกระทบต่อประชากรทั่วโลกและประเทศไทยโดยเฉพาะอัตราการเกิดโรคในกลุ่มเด็กและเยาวชนที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่ต้องมีการดำเนินมาตรการป้องกันอย่างเร่งด่วน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการบูรณาการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง เพื่อป้องกันและควบคุมโรค NCDs อย่างมีประสิทธิภาพแนวทางที่นำเสนอมุ่งเน้นการบูรณาการสื่องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความตระหนักรู้ การรู้เท่าทันและค่านิยมด้านสุขภาพ ผ่านการทำงานใน 4 ระดับ คือ ระดับนโยบายและการบริหารจัดการ ระดับสถาบันการศึกษาและสาธารณสุข ระดับชุมชนและครอบครัว และระดับบุคคล โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับเด็กและเยาวชนกลุ่มเปราะบาง 5 กลุ่มหลัก ประกอบด้วย เด็กจากครอบครัวรายได้น้อย เด็กที่ไม่ได้อยู่กับครอบครัวแกนหลัก เด็กนอกระบบการศึกษาเด็กในพื้นที่ห่างไกลและชายแดน และเด็กที่มีปัญหาสุขภาพจิตและความเครียด การดำเนินงานต้องอาศัยความร่วมมืออย่างเป็นระบบจากหน่วยงานหลายภาคส่วน วิธีการที่เสนอเน้นการปรับแนวทางให้เหมาะสมกับบริบทเฉพาะของแต่ละกลุ่มเป้าหมาย ผลที่คาดหวังจากการดำเนินงานตามแนวทางนี้ คือ การเพิ่มระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพของเด็กและเยาวชนกลุ่มเปราะบาง การลดพฤติกรรมเสี่ยงต่อการเกิด NCDs การสร้างทัศนคติและค่านิยมที่ดีต่อการดูแลสุขภาพ ซึ่งจะส่งผลต่อการลดอัตราการเกิดโรค NCDs ในประชากรรุ่นอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพ



คำสำคัญ:
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง; ความรอบรู้ด้านสุขภาพ; การป้องกันโรค; เด็กและเยาวชน

เอกสารอ้างอิง

วราลี ตั้งวินิต. แนวทางบูรณาการพุทธบำบัดเชิงนิเวศเพื่อกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs). วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ 2562;15(เพิ่มเติม):1-14.

ชุลีลักษณ์ หนูเสน. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดร้อยเอ็ด. J Res Health Inno Dev 2564;2(3):131-45.

กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. คู่มือการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยยึดชุมชนเป็นฐาน : ชุมชนลดเสี่ยง ลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (CBI NCDs): นนทบุรี. สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2561.

จิติรัตน์ เดชพรหม. ม.มหิดล ชี้วิจัยโรค NCDs เปลี่ยนเป้าหมายสู่รุ่นเยาว์ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.nstda.or.th/sci2pub/ncds-young-age/

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อของประเทศไทย (พ.ศ. 2566-2570) [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล:https://dmsic.moph.go.th/index/detail/9564

พวงชมพู ประเสริฐ. สธ.ดัน "โรคNCDs" วาระแห่งชาติ ยอดป่วยพุ่ง สูญเสียต้นทุนเศรษฐกิจ 1.6 ล้านล้าน [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.posttoday.com/smart-life/718024

POSTTODAY. เด็กไทยอ้วนร้อยละ 30! เร่งวางมาตรการก่อนเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDS) [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.posttoday.com/smart-life/718024

Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. หนุน "เด็กใต้น่าเอ็นดู" รอบรู้สุขภาพห่างไกล NCDs หลังพบคนไทยเสียชีวิตจาก NCDs ปีละ 4 แสนคน [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://ww.hfocus.org/content/2025/02/33269

Schwartz LN, Shaffer JD, Bukhman G. The origins of the 4 × 4 framework for noncommunicable disease at the World Health Organization. SSM Popul Health 2021;13:100731.

คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทย โดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซต์; 2564.

World Health Organization Country Office for Thailand. Thailand country cooperation strategy 2022-2026. Nonthaburi: World Health Organization Country Office for Thailand; 2023.

ธนภรณ์ จำรูญจารีต, อรณัฐ อัตวรอนันต์, พิมพ์พิชญา ดามาพงศ์, ปริณดา เฉลิมถิรเลิศ, รินทร์ลิตา ชัยประสพวงศ์, พิสิษฐ์ อยู่ใจเย็นและคณะ. การรับรู้เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และพฤติกรรมสุขภาพ ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา: กรณีศึกษา. วารสารวิชาการ-สาธารณสุขชุมชน 2566;9(3):100-12.

World Health Organization. Health promotion glossary. Geneva: World Health Organization; 1998.

ประเวช ชุ่มเกษรกูลกิจ, นิรันตา ไชยพาน, สุจิตรา บุญกล้า, จักรกฤษณ์ พลราชม. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคและภัยสุขภาพของประชาชนไทย. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี 2564;15(3):25-36.

Coughlin SS, Vernon M, Hatzigeorgiou C, George V. Health literacy, social determinants of health, and disease prevention and control. J Environ Health Sci 2020;6(1):3061.

Heaton-Shrestha C, Hanson K, Quirke-McFarlane S, Delaney N, Vandrevala T, Bearne L. Exploring how members of the public access and use health research and information: a scoping review. BMC Public Health 2023;23:2179.

Caron RM, Noel K, Reed RN, Sibel J, Smith HJ. Health promotion, health protection, and disease prevention: challenges and opportunities in a dynamic landscape. AJPM Focus 2023;3(1):100167.

Mancone S, Corrado S, Tosti B, Spica G, Diotaiuti P. Integrating digital and interactive approaches in adolescent health literacy: a comprehensive review. Front Public Health 2024;12:1387874.

Prokop-Dorner A, Pitat-Kobla A, Slusarczyk M, Switkiewicz-Mosny M, Ozegalska-Łukasik N, Potysz-Rzyman A. et al. Teaching methods for critical thinking in health education of children up to high school: a scoping review. PLoS One 2024;19(7):e0307094.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

30-09-2025

รูปแบบการอ้างอิง

สรายุธ รัศมี. (2025). แนวทางการบูรณาการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรค NCDs สำหรับเด็กและเยาวชน. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย, 4(3). สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/thpjournal/article/view/3128