แนวทางการขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นให้เข้มแข็งภายใต้ความร่วมมือกับสถาบันวิชาการ
บทคัดย่อ
นิสา รัตนดิลก ณ ภูเก็ตสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
ปิยะวัฒน์ เจริญศักดิ์
ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ กรุงเทพมหานคร
ณัฐธชนพงศ์ เธียรวรคุณ
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ปริยากร พันธุ์สุข
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เฉลิมพล จงวิทูกิจ
มหาวิทยาลัยศรีปทุม กรุงเทพมหานคร
ณัฐกานต์ สิทธิสมาน
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
ศุภชัย เสนตา
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
วรรณิษา ภูมินอก
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
สุภัชชา เกิดยินดี
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบแนวทางการขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นให้เข้มแข็งภายใต้ความร่วมมือกับสถาบันวิชาการและพัฒนาข้อเสนอแนะสำหรับชุมชนท้องถิ่นเพื่อนำไปสู่สุขภาพและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนดีขึ้นโดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์ในรูปแบบการประเมินแบบซิป (CIPP model) ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) จำนวน 39 คน และใช้การสนทนากลุ่ม (focus group) ในการตรวจสอบข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบซ้ำ (member checking) ผลการศึกษาพบว่า (1) บริบทการเข้าร่วม (Context) เกิดจากชุมชนท้องถิ่นมีความสนใจเข้าร่วมดำเนินการ มีความต้องการต่อยอดรูปธรรมและความร่วมมือในการพัฒนา (2) ปัจจัยนำเข้าที่ส่งผลต่อความสำเร็จ (Input) เกิดจากความพร้อมของบุคลากร การจัดสรรงบประมาณ การสนับสนุนองค์ความรู้ และการสนับสนุนที่สอดคล้องกับตามความต้องการของพื้นที่ (3) กระบวนการที่นำไปสู่การบรรลุตัวชี้วัด (Process) เกิดจากการวางแผนและทำความเข้าใจกับพื้นที่ตลอดกระบวนการ สร้างความร่วมมือและความเชื่อมั่นซึ่งกันและกัน สร้างความต่อเนื่องของการทำงาน สนับสนุนองค์ความรู้ที่สอดคล้องกับปัญหา มีความตั้งใจและความความพร้อมของพื้นที่ในการทำงาน และ (4) ผลผลิตเชิงรูปธรรม (Product) เกิดจากการจัดการเรื่องทุนทางสังคมและศักยภาพของพื้นที่ เครือข่ายการทำงาน การบูรณาการเข้าสู่งานประจำ และการประยุกต์ใช้กับวิถีในการดำเนินชีวิตของประชาชนในพื้นที่
คำสำคัญ: ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง; เครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่; สถาบันวิชาการคู่ความร่วมมือ
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. เวทีสานพลัง สร้างนวัตกรรม สู่สุขภาวะชุมชนที่ยั่งยืนปี 2567 สสส. จับมือภาคี ขับเคลื่อนชุมชนเข้มแข็ง จากเครือข่าย 530 แห่งทั่วประเทศ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 30 เม.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.thaihealth.or.th/เวที-สานพลัง-สร้างนวัตก%2F
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. University engagement [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 30 เม.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.mhesi.go.th/index.php/all-media/infographic/7705-650815general1.html
กฤติธี เอกวรากร, สุภนัย หล่อนาค, ชัยวัชร พรหมจิตติพงศ์. บทบาทและความคาดหวังของชุมชนในการเป็นมหาวิทยาลัยรับใช้สังคมกรณีศึกษามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร. ประชุมวิชาการระดับชาติ SMARTS ครั้งที่ 10; 25 มิ.ย. 2564; คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา, ชลบุรี. ชลบุรี: 2564. หน้า 626-36.
Khan O. Role of universities in community development [Internet]. 2023 [cited 2024 Oct 1]. Available from: https://medium.com/@theowaiskhan865/role-of-universities-in-community-development-429099256682
สำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน. รายงานสรุปผลการประเมิน ความพึงพอใจของชุมชนท้องถิ่นต่อสถาบันวิชาการคู่ความร่วมมือที่ได้รับการสนับสนุนจากแผนสุขภาวะชุมชน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส); 2567.
เพ็ญประภา ภัทรานุกร วิจัยเพื่อท้องถิ่น: บทบาทมหาวิทยาลัย ในการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารร่มพฤกษ์มหาวิทยาลัยเกริก 2560;35(3):137-56.
World Health Organization. Declaration of Astana [Internet]. 2018 [cited 2025 Apr 21]. Available from: https:// iris.who.int/bitstream/handle/10665/328123/WHO-HIS-SDS-2018.61-eng.pdf?sequence=1
มหาวิทยาลัยมหิดล. เป้าหมาย SDGs 17 ประการ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 23 เม.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://sci-_ence.mahidol.ac.th/sdgs/sdgs-17/
ปิยะวัฒน์ เจริญศักดิ์. ความสุขของแรงงานสูงอายุไทย [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2567.
Stufflebeam LD. The CIPP model for evaluation [Internet]. 2022 [cited 2024 Sep 21]. Available from: https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/ismailgelen/116687/16.PDF
Nastasi BK, Schensul SL. Contributions of qualitative research to the validity of intervention research. Journal of School Psychology 2005;43(3):177-95.
Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology 2006;3(2):77-101.
Na Phuket R. Developing model of healthy tambon project ThaiHealth promotion foundation implementation [Doctoral thesis]. Bangkok: National Institute of Development Administration; 2023.
นิสา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต, สมศักดิ์ สามัคคีธรรม. การพัฒนาตัวแบบการนำโครงการตำบลสุขภาวะของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพไปปฏิบัติ. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์ 2567;6(4):54-71.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
