การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชน จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

วัชรินทร์ ทองสีเหลือง
ศูนย์แพทย์มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม

รัชชานนท์ ธัญญากร
มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม



บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า และพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้า ใช้วิธีการวิจัยแบบผสมผสาน แบ่งการศึกษาเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษา ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า กลุ่มตัวอย่าง คือ นักศึกษามหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติมหาสารคาม จำนวน 890 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.92 วิเคราะห์ข้อมูล ด้วยการถดถอยพหุคูณ ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้า ใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการ action research กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 2 กลุ่ม ได้แก่ (1) คณะกรรมการดำเนินงาน จำนวน 30 คนและ (2) เยาวชน นักศึกษาที่มีพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าแบบเสี่ยง จำนวน 120 คน ใช้การวางแผนแบบมีส่วนร่วมและ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนได้แก่ได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัย การสนับสนุนจากเพื่อน ทักษะชีวิต และการรับรู้โทษของบุหรี่ไฟฟ้าสามารถทำนายพฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าได้ร้อยละ 38.74 ระยะที่ 2 พบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 8 ขั้นตอน 3 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ ยุทธศาสตร์ที่ 1 การรณรงค์สร้างกระแส ยุทธศาสตร์ที่ 2 การเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และ ยุทธศาสตร์ที่ 3 การสร้างและพัฒนาเครือข่าย โดยภายหลังพัฒนารูปแบบ พฤติกรรมการป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าของกลุ่ม-เป้าหมาย สูงกว่าก่อนพัฒนารูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) การส่งเสริมกิจกรรม 3 ยุทธศาสตร์ จะช่วยส่งเสริมให้เยาวชนมีพฤติกรรมในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้น โดยหน่วยงานสาธารณสุขและมหาวิทยาลัย ต้องกำหนดมาตรการในการป้องกันและแก้ไขปัญหาบุหรี่ไฟฟ้าควบคู่กันไปด้วย



คำสำคัญ: บุหรี่ไฟฟ้า; การพัฒนารูปแบบ; พฤติกรรมการป้องกัน; เยาวชน