ผลของรูปแบบการป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพผู้สูงอายุ “ไม่ล้ม ไม่ลืม ไม่ซึมเศร้า กินข้าวอร่อย” ในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง 9 ด้าน ในพื้นที่นำร่อง อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

กาญจนาพร ธนะปาน
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ฟาตีฮะห์ บาโด
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ภัทรลภา สุคำภา
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

สุภาภรณ์ สุติบุตร
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านคำพระ จังหวัดอำนาจเจริญ

ณฐกมล ผดาเวช
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ  


บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและประเมินผลภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ในผู้สูงอายุเป็นการศึกษากึ่งทดลองโดยใช้แบบแผนการวิจัยกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองโดยใช้รูปแบบการป้องกันความเสี่ยง \"ไม่ล้ม ไม่ลืม ไม่ซึมเศร้า กินข้าวอร่อย\" ซึ่งมุ่งเน้นการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุสามารถดูแลตนเองได้ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงด้านสุขภาพ 9 ด้าน และอยู่ในกลุ่มติดสังคม คำนวณขนาดตัวอย่างโดยใช้สูตรการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยระหว่าง 2 กลุ่มตัวอย่างที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน ได้จำนวนกลุ่มตัวอย่างเท่ากับ 38 คน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากมีผู้สนใจเข้าร่วมมากกว่าที่กำหนด จึงเพิ่มจำนวนกลุ่มตัวอย่างเป็น 41 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการระหว่างวันที่ 9 สิงหาคม - 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 โดยใช้แบบคัดกรอง แบบบันทึกภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ และแบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ paired t-test และ Wilcoxon signed rank test เพื่อเปรียบเทียบภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ก่อนและหลังการเข้าร่วมโครงการ ผลการศึกษาพบว่า ภาวะสุขภาพที่พึงประสงค์ของผู้สูงอายุดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ การเดินและการทรงตัวในเกณฑ์เสี่ยงลดลงจากร้อยละ 34.15 เป็นร้อยละ 2.44 ภาวะสายตาในเกณฑ์มีปัญหาลดลงจากร้อยละ 60.98 เป็นร้อยละ 4.88 สมรรถภาพสมองในระดับไม่ปกติของผู้สูงอายุที่มีการศึกษาประถมศึกษาลดลงจากร้อยละ 33.33 เหลือร้อยละ 2.78 สุขภาวะช่องปากในเกณฑ์ไม่เหมาะสมลดลงจนอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมทั้งหมด ภาวะการกลืนลำบากลดลงจากร้อยละ 19.51 จนไม่พบภาวะการกลืนลำบากภาวะซึมเคร้าในเกณฑ์มีความเสียงลดลงจากร้อยละ 24.40 ไม่พบภาวะซึมเศร้า และพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 การออกกำลังกายเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 46.34 หลังการเข้าร่วมผู้สูงอายุมีการออกกำลังกายเพิ่มขึ้นทั้งหมด และพฤติกรรมการบริโภคอาหารในเกณฑ์เสี่ยงลดลงจากร้อยละ 85.37 เหลือร้อยละ 7.32 ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่ารูปแบบการป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพผู้สูงอายุ มีประสิทธิผลในการส่งเสริมภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ในผู้สูงอายุใช้ในการพัฒนานโยบายและประยุกต์ใช้เป็นแนวทางการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในระดับชุมชนและประเทศเพื่อให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน  


คำสำคัญ: ผู้สูงอายุ; ความเสี่ยง 9 ด้าน; รูปแบบการป้องกันความเสี่ยง; ภาวะสุขภาพ; พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์