ผลของโปรแกรมกำกับตนเองต่อการออกกำลังกาย การควบคุมอาหาร และเส้นรอบเอวของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่มีภาวะอ้วนลงพุง ในพื้นที่ตำบลโนนหนามแท่ง อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

พัชรินทร์ โมระอรรถ
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ณัฐนรี ภาพิรมย์
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ลลิตา ขำบ้านกวย
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ณฐกมล ผดาเวช
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ประวุฒิ พุทธขิน
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญ



บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมกำกับตนเองต่อพฤติกรรมการออกกำลังกาย การควบคุมอาหาร เส้นรอบเอว และน้ำหนักตัวของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่มีภาวะอ้วนลงพุงในตำบลโนนหนามแท่ง อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 36 คน เข้าร่วมโปรแกรมเป็นเวลา 12 สัปดาห์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดการกำกับตนเองของ Bandura แบ่งเป็น 3 ขั้น คือ (1) ขั้นการสังเกตตนเอง จากการทำแบบประเมินพฤติกรรมการบริโภคอาหารและออกกำลังกาย เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่น (validity) เท่ากับ 0.75 และมีค่าความเที่ยงตรงของเนื้อหา (reliability) เท่ากับ 0.98 (2) ขั้นการตัดสินตนเองโดยเข้าร่วมโปรแกรมการกำกับตนเองและตั้งเป้าหมายการควบคุมอาหารและการออกกำลังกายด้วยตนเอง และกำกับตนเองตลอด 12 สัปดาห์ มีการบันทึกพฤติกรรมการออกกำลังกายและควบคุมอาหาร ในแบบบันทึกลดพุง ลดโรค ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น และ (3) ขั้นการแสดงปฏิกิริยาต่อตนเอง โดยผู้เข้าร่วมวิจัยสรุปผลการเข้าร่วมโปรแกรมตามเป้าหมาย ที่ตั้งไว้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน เปรียบเทียบผลก่อนและหลังการเข้าร่วมโปรแกรมโดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการศึกษาพบว่า ผู้เข้าร่วมเป็นเพศชาย ร้อยละ 5.56 และเป็นเพศหญิง ร้อยละ 94.44 มีอายุเฉลี่ย 54.14±1.51 ปี ส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 51-60 ปี ร้อยละ 50.00 เส้นรอบเอวของกลุ่มตัวอย่างลดลงโดยเฉลี่ยจาก 93.82±1.27 เซนติเมตร เป็น 92.17±1.33 เซนติเมตร (p<0.05) และน้ำหนักตัวลดลงโดยเฉลี่ยจาก 66.64±1.59 กิโลกรัม เป็น 65.83±1.58 กิโลกรัม (p<0.05) อีกทั้งพฤติกรรมการออกกำลังกายของกลุ่มตัวอย่างมีระยะเวลาที่นานขึ้นและบ่อยขึ้น (p<0.005) และพฤติกรรมการควบคุมอาหารดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า โปรแกรมกำกับตนเองมีประสิทธิภาพในการเพิ่มการออกกำลังกาย ควบคุมอาหารลดเส้นรอบเอวและน้ำหนักตัว ซึ่งสามารถลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับภาวะอ้วนลงพุง โปรแกรมดังกล่าวสามารถพัฒนาให้เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายที่มีภาวะอ้วนลงพุง โดยเฉพาะกลุ่ม อสม. ซึ่งเป็นผู้นำด้านสุขภาพและสามารถเผยแพร่ต่อไปยังประชาชนทั่วไปได้อีกด้วย



คำสำคัญ: โปรแกรมกำกับตนเอง; การออกกำลังกาย; การควบคุมอาหาร; ภาวะอ้วนลงพุง; อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)