โปรแกรมการตั้งเป้าหมายร่วมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและค่าความเข้มข้นของเลือดในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

ประนอม วงศ์สำราญ
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสระโพนทอง จังหวัดชัยภูมิ



บทคัดย่อ
ภาวะโลหิตจางเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในหญิงตั้งครรภ์ สาเหตุของภาวะโลหิตจางในสตรีตั้งครรภ์ที่พบบ่อยในประเทศไทย คือ การขาดธาตุเหล็ก ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสรีรวิทยาขณะตั้งครรภ์ การเก็บสะสมธาตุเหล็กไว้ไม่เพียงพอ ส่งผลกระทบต่อทั้งมารดาและทารก การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง วัดก่อนและหลังการทดลอง ศึกษาโปรแกรมการตั้งเป้าหมายร่วมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและเพิ่มความเข้มข้นของเลือดในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก โดยกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสระโพนทอง อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ สุ่มแบบเจาะจง แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลอง 25 คน และกลุ่มควบคุม 25 คน และเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป และแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อลดภาวะโลหิตจาง วิเคราะข้อมูลเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองและค่าเฉลี่ยอีมาโตคริตก่อนและหลังได้รับโปรแกรมการตั้งเป้าหมายร่วมส่งเสริมสุขภาพของกลุ่มทดลองโดยใช้สถิติ paired t-test และเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองและค่าฮีมาโตคริตระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมโดยใช้สถิติที่อิสระ ผลการศึกษาพบว่า คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเอง และค่าเฉลี่ยฮีมาโตคริตของหญิงตั้งครภ์ที่มีภาวะโลหิตจางหลังได้รับโปรแกรมการตั้งเป้าหมายร่วมส่งเสริมสุขภาพ สูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (mean=75.62, SD=7.02; mean=64.73; SD=6.11; t-8.35, p<0.00 ตามลำดับ) และมีค่าเฉลี่ยฮีมาโตคริตสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (mean=36.17, SD=1.84; mean=33.74, SD=1.67; t=7.85, p<0.001 ตามลำดับ) และคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเอง และค่าเฉลี่ยฮีมาโตคริตของหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางสูงกว่ากลุ่มควบคุม คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองและค่าเฉลี่ยฮีมาโตคริต ระหว่างกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมการตั้งเป้าหมายร่วมส่งเสริมสุขภาพกับกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติพบว่าคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวม (mean=76.57, SD=7.15) สูงกว่ากลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติ (mean=64,24, SD=7.82) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=4.78, p<0.001) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลตนเองรายด้านสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมทุกด้าน คือ ด้านการเลือกรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็ก ด้านการรับประทานอาหารที่ช่วยในการดูดซึมธาตุเหล็ก ด้านการรับประทานอาหารที่ขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก ด้านการป้องกันภาวะโลหิตจาง และด้านการรับประทานยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก



คำสำคัญ: ภาวะโลหิตจาง; พฤติกรรมการดูแลตนเอง; หญิงตั้งครรภ์; ส่งเสริมสุขภาพ