การแก้ไขปัญหาการแยกตัวทางสังคมและความเหงาในผู้สูงอายุในประเทศไทย: กลยุทธ์เพื่อการส่งเสริมสุขภาพอย่างมีประสิทธิภาพ

พิสิฐพงศ์ ปิยะปัญญามงคล

ผู้แต่ง

พิสิฐพงศ์ ปิยะปัญญามงคล

บทคัดย่อ

พิสิฐพงศ์ ปิยะปัญญามงคล
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

บทคัดย่อ
ประเทศไทยได้ก้าวสู่สังคมสูงวัยโดยสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2566 โดยมีประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 20 ของจำนวนประชากรทั้งหมด การเปลี่ยนแปลงทางประชากรศาสตร์นี้ได้นำมาซึ่งความกังวลด้านสาธารณสุขอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในเรื่องของการแยกตัวทางสังคมที่เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มที่อาศัยอยู่ตามลำพัง การแยกตัวทางสังคมซึ่งมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับความเหงา มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงด้านสุขภาพหลายประการ เช่น ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ภาวะสมองเสื่อม รวมถึงปัญหาสุขภาพจิต เช่น ความวิตกกังวลและภาวะ ซึมเศร้า งานวิจัยได้ชี้ให้เห็นว่าสภาวะเหล่านี้มีส่วนทำให้เพิ่มอัตราการเสียชีวิต ทำให้ปัญหาการแยกตัวทางสังคมกลายเป็นประเด็นสำคัญที่เทียบเคียงได้กับการสูบบุหรี่และโรคอ้วน โดยบทความนี้มีวัตถุประสงค์คือการศึกษาและวิเคราะห์ผลกระทบเชิงลึกของการแยกตัวทางสังคมต่อผู้สูงอายุ ระบุปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดปัญหาดังกล่าว เสนอแนวทางและมาตรการ ที่มีประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหา นำเสนอตัวอย่างกรณีศึกษาและแนวปฏิบัติที่ดี รวมถึงให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ที่มุ่งเน้นการส่งเสริมความเชื่อมโยงทางสังคมและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชากรผู้สูงอายุในภาพรวม โดยวิเคราะห์ปัจจัยที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เช่น สภาพการอยู่อาศัยและการสนับสนุนทางสังคม พร้อมทั้งนำเสนอแนวทางในการลดการแยกตัวทางสังคมผ่านโครงการชุมชน การใช้เทคโนโลยี และมาตราการทางการแพทย์ โครงการที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางสังคมการฝึกทักษะด้านดิจิทัล และการตรวจสุขภาพสำหรับผู้ที่เสี่ยงต่อการแยกตัวได้แสดงผลที่น่าพอใจในการลดความเหงาและความเสี่ยงต่อสุขภาพที่เกี่ยวข้อง ข้อเสนอแนะด้านนโยบายได้เน้นถึงความจำเป็นในการใช้แนวทางแบบหลายภาคส่วนในการแก้ไขปัญหานี้ โดยควรมุ่งเน้นที่การลดการตีตรา ขยายการเข้าถึงบริการชุมชน และบูรณาการการสนับสนุนทางสังคมเข้ากับระบบการดูแลสุขภาพ ความร่วมมือระหว่างรัฐบาล ผู้ให้บริการด้านสุขภาพ และองค์กรชุมชนเป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความเชื่อมโยงทางสังคมและยกระดับความเป็นอยู่ที่ดีของผู้สูงอายุในประเทศไทย

คำสำคัญ: การแยกตัวทางสังคม; ความเหงา; สังคมผู้สูงอายุ; มาตรการรับมือ

เอกสารอ้างอิง

Lorthanavanich D, Nirathron N, Teerakapibal S, Rompho N, Tanvisuth A, Komazawa O, editors. Population ageing in Thailand [Internet]. 2021 [cited 2024 May 26]. Available from: https://www.eria.org/publications/population-ageing-in-thailand/

Paitoonpong S. Promotion of active aging and quality of life in old age and preparation for a complete aged society in Thailand. TDRI Quarterly Review 2023;38(3):3-13.

National Statistical Office. Report survey of the older persons in Thailand [Internet]. 2022 [cited 2024 Jun 25]. Available from: https://www.nso.go.th/nsoweb/nso/survey_detail/iM

Taylor HO. Social isolation’s influence on loneliness among older adults. Clin Soc Work J 2020;48:140–51.

Centre for Reviews and Dissemination, University of Yolk. Interventions for loneliness and social isolation [Internet]. 2014 [cited 2024 Jun 25]. Available from: https://www.york.ac.uk/media/crd/Loneliness and social isolation.pdf

Phuangcharoen C, Thayansin S. The loneliness of older adults associated with various types of Thai families. JPSS [Internet]. 2021 [cited 2024 Jun 25];30:207-21. Available from: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jpss/article/view/257116

Donovan NJ, Blazer D. Social isolation and loneliness in older adults: review and commentary of a national academies report. Am J Geriatr Psychiatry 2020;28(12):1233-44.

Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLoS Med 2010;7(7):e1000316.

Cacioppo JT, Cacioppo S. Social relationships and health: the toxic effects of perceived social isolation. Soc Personal Psychol Compass 2014;8(2):58-72.

Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLoS Med 2010;7(7):e1000316.

Valtorta NK, Kanaan M, Gilbody S, Ronzi S, Hanratty B. Loneliness, social isolation and risk of cardiovascular disease: a systematic review and meta-analysis. Heart 2016;102(13):1009-16.

Valenzuela M, Sachdev P. Cognitive and mood disorders in the elderly: the role of social isolation. Aging Ment Health 2009;13(2):239-49.

Yang K, Victor CR. The prevalence of loneliness among adults: a case study of the United Kingdom. J Psychol 2011;145(1):85-104.

Perissinotto CM, Holt-Lunstad J, Periyakoil VS, Covinsky K. A population-based study of loneliness and health. JAMA Intern Med 2012;172(4):277-83.

Hawkley LC, Thisted RA, Masi CM, Cacioppo JT. Loneliness predicts increased blood pressure: 5-year cross-lagged analyses in middle-aged and older adults. Psychol Aging 2010;25(1):132-41.

Golaszewski NM, LaCroix AZ, Godino JG, Allison MA, Manson JE, King JJ, et al. Evaluation of social isolation, loneliness, and cardiovascular disease among older women in the US. JAMA Netw Open 2022;5(2):e2146461.

Heffner KL, Waring ME, Roberts MB, Eaton CB, Gramling R. Social isolation, c-reactive protein, and coronary heart disease mortality among community-dwelling adults. Soc Sci Med 2011;72(9):1482-88.

Huang AR, Roth DL, Cidav T, Chung SE, Amjad H, Thorpe Jr RJ, et al. Social isolation and 9-year dementia risk in community-dwelling Medicare beneficiaries in the United States. J Am Geriatr Soc 2023;71(3):765-73.

Guarnera J, Yuen E, Macpherson H. The impact of loneliness and social isolation on cognitive aging: a narrative review. J Alzheimers Dis Rep 2023;7(1):699-714.

Ren Y, Savadlou A, Park S, Siska P, Epp JR, Sargin D. The impact of loneliness and social isolation on the development of cognitive decline and Alzheimer’s disease. Front Neuroendocrinol 2023;69:101061.

Rauschenberg C, Schick A, Goetzl C, Roehr S, Riedel-Heller SG, Koppe G, et al. Social isolation, mental health, and use of digital interventions in youth during the COVID-19 pandemic: a nationally representative survey. Eur Psychiatry 2021;64(1):e20.

Brandt L, Liu S, Heim C, Heinz A. The effects of social isolation stress and discrimination on mental health. Transl Psychiatry 2022;12(1):398.

Desjardins L, Barrera M, Schulte F, Chung J, Cataudella D, Janzenet L, et al. Predicting social withdrawal, anxiety and depression symptoms in pediatric brain tumor survivors. J Psychosoc Oncol 2019;37(1):22-36.

Muntsant A, Giménez-Llort L. Crosstalk of Alzheimer’s disease-phenotype, HPA axis, splenic oxidative stress and frailty in late-stages of dementia, with special concerns on the effects of social isolation: a translational neuroscience approach. Front Aging Neurosci 2022;14:969381.

Shekelle PG, Miake-Lye IM, Begashaw MM, Booth MS, Myers B, Lowery N, et al. Interventions to reduce loneliness in community-living older adults: a systematic review and meta-analysis. J Gen Intern Med 2024;39:1015–28.

Nichol B, Wilson R, Rodrigues A, Haighton C. Exploring the effects of volunteering on the social, mental, and physical health and well-being of volunteers: an umbrella review. Voluntas 2024;35:97-128.

Aroonsrimorakot S, Laiphrakpam M, Metadilogkul O, Sharma ARS. Interventions to reduce the negative impact of ageing, social isolation, and loneliness on the health and well-being of elderlies in Thailand and India. J Public Hlth Dev 2022;20(2):183-95.

Newman L, Stoner C, Spector A. Social networking sites and the experience of older adult users: a systematic review. Ageing and Society 2021;41(2):377-402.

Paquet C, Whitehead J, Shah R, Adams AM, Dooley D, Spreng RN, et al. Social prescription interventions addressing social isolation and loneliness in older adults: meta-review integrating on-the-ground resources. J Med Internet Res 2023;25:e40213.

Shamlou R, Nikpeyma N, Pashaeipour S, Sahebi L, Mehrgou Z. Relationship of loneliness and social isolation with self-care ability among older adults. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv 2021;59(1):15-20.

Cheng SM, Catallo C. Multiple case study on integrated health and social care initiatives for older adults in Canada. Int J Integr Care 2022;22(S1):78.

Grey E, Baber F, Corbett E, Ellis D, Gillison F, Barnett J. The use of technology to address loneliness and social isolation among older adults: the role of social care providers. BMC Public Health 2024;24(1):108.

Aroonsrimorakot S, Laiphrakpam M, Metadilogkul O, Konjengbam S. Ageing, social isolation, loneliness, health, social care and longevity: insights from case studies in Thailand and India. Ageing Int 2019;44;371–84.

Henning-Smith C, Tuttle M, Tanem J, Jantzi K, Kelly E, Florence LC. Social isolation and safety issues among rural older adults living alone: perspectives of meals on wheels programs. J Aging Soc Policy 2024;36(2): 282-301.

Jeong CH, Baek J, Ryu B, Park J, Kim B, Park S. Social isolation and loneliness among older adults in subsidized senior housing: does immigration status matter?. Innov Aging 2022;6(Suppl 1):433.