นวัตกรรมการใช้อัตลักษณ์ทุนทางศิลปวัฒนธรรมเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ กรณีศึกษาจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

สรรเพชร เพียรจัด
หน่วยจัดการร่วม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ จังหวัดบุรีรัมย์



บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานวัตกรรมการใช้อัตลักษณ์ทุนทางศิลปวัฒนธรรมเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ กรณีศึกษาจังหวัดบุรีรัมย์ กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนและผลลัพธ์ด้านสุขภาพที่เกิดขึ้น ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ ด้วยแบบสอบถาม ในพื้นที่ 23 อำเภอ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และประชาชน รวม 900 คน ผลการวิจัยพบว่า นวัตกรรมจากทุนศิลปวัฒนธรรม 5 ด้าน ได้แก่ การใช้ดนตรีพื้นบ้านในการออกกำลังกาย (ร้อยละ 35.6) การประยุกต์พิธีกรรมทางศาสนาเพื่อลด ละ เลิกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ร้อยละ 28.4) การใช้ศิลปะการแสดงพื้นบ้านในการให้ความรู้ด้านสุขภาพ (ร้อยละ 18.2) การใช้อาหารพื้นบ้านเพื่อส่งเสริมโภชนาการ (ร้อยละ 12.5) การใช้ภูมิปัญญาสมุนไพรในการดูแลสุขภาพ (ร้อยละ 5.3) ชุมชนมีส่วนร่วมในการวางแผน (ร้อยละ 78.3) การดำเนินงาน (ร้อยละ 92.1) การติดตามประเมินผล (ร้อยละ 65.7) ความพึงพอใจต่อกระบวนการมีส่วนร่วมในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.25) ผลลัพธ์ด้านสุขภาพ พบว่า การออกกำลังกายสม่ำเสมอเพิ่มขึ้นร้อยละ 87.62 การลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในงานบุญประเพณีร้อยละ 30 การรับประทานอาหารพื้นบ้านเพิ่มขึ้นร้อยละ 45.8 เกิดความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมท้องถิ่น (ร้อยละ 92.5) ความสัมพันธ์ในชุมชนแน่นแฟ้นขึ้น (ร้อยละ 88.3) ปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญคือความเข้มแข็งของผู้นำชุมชน (ร้อยละ 89.7) การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (ร้อยละ 85.2) การสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ (ร้อยละ 78.9) ความท้าทายหลักคือ การปรับเปลี่ยนทัศนคติของคนรุ่นใหม่ต่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น (ร้อยละ 62.3) การวิจัยนี้ให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการส่งเสริมการใช้ศิลปวัฒนธรรมเพื่อสร้างเสริมสุขภาพ และแนวทางการ พัฒนาโครงการในอนาคต



คำสำคัญ: นวัตกรรม; ศิลปวัฒนธรรม; การสร้างเสริมสุขภาพ; การมีส่วนร่วมของชุมชน; จังหวัดบุรีรัมย์