ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนกลุ่มเสี่ยง ตำบลหนองซน อำเภอนาทม จังหวัดนครพนม

ชินวัตร คำหา

ผู้แต่ง

ชินวัตร คำหา

บทคัดย่อ

ชินวัตร คำหา
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองซน จังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ เพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนกลุ่มเสี่ยง ประชากรที่ศึกษาเป็นกลุ่มเสี่ยงในตำบลหนองซน อำเภอนาทม จังหวัดนครพนม จำนวน 84 คน ที่ได้จากการคัดกรองโดยใช้แบบคัดกรองด้วยวาจา และติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 35 คน โดยวิธีสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ระยะเวลา 12 สัปดาห์ เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบทีแบบจับคู่ ภายหลังการทดลอง พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยความความรอบรู้ด้านสุขภาพ ด้านความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพ การเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ การสื่อสารสุขภาพ การจัดการตนเอง การรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศ และการตัดสินใจเลือกปฏิบัติ เพิ่มขึ้นมากกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จึงสรุปได้ว่าการให้โปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ทำให้ระดับคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มทดลองเพิ่มขึ้น ดังนั้นจึงควรนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้ในการจัดกิจกรรมให้สุขศึกษากับประชาชนกลุ่มเสี่ยงอื่นๆ ในชุมชน

คำสำคัญ:ความรอบรู้ด้านสุขภาพ; พยาธิใบไม้ตับ; โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข 2565. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 1/2566 จังหวัดนครพนม. นครพนม: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม; 2566.

ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: ขั้นพื้นฐาน ปฏิสัมพันธ์ วิจารณญาณ. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง; 2562.

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. แนวทางการดำเนินงานสุขศึกษา เพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ. นนทบุรี: กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2562.

กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ สำหรับพื้นที่ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. รายงานข้อมูลอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ จังหวัดนครพนม ปี 2559-2565. นครพนม: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม; 2566.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. คู่มือ อสม. หมอประจำบ้าน ด้านการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2563.

จิรารัตน์ สิงทองทัศน์, วรพจน์ พรหมสัตยพรต, พัดชา หิรัญวัฒนกุล. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ตำบลเหล่าหมี อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2565;8(3):131-42.

ลักขณา มาคะพุฒ, จุฑามาศ นพรัตน์, มนัสนันท์ ลิมปวิทยากุล. ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชนกลุ่มเสี่ยง. วารสารวิทยาศาสตร์การกีฬาและนวัตกรรมสุขภาพ กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏแห่งประเทศไทย 2565;1(1):60-73.

หทัยกาญจน์ ยางศรี, ประภาเพ็ญ สุวรรณ, สุรีย์ จันทรโมลี. การพัฒนารูปแบบความรอบรู้ด้านสุขภาพในชุมชนเพื่อป้องกันการติดโรคพยาธิ ใบไม้ตับ ในจังหวัดบึงกาฬ. วารสารกรมควบคุมโรค 2564;47(1):848-58.

สุจิตรา เทพมงคล, ดารณี จุนเจริญวงศา. การประเมินผลการดำเนินงานตามมาตรการป้องกันและควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี พื้นที่จังหวัดสระแก้ว ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น 2567;31(1):149-61.