ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง

พิมพ์ชนก แก้วพิทักษ์; สุรเดช สำราญจิตต์

ผู้แต่ง

พิมพ์ชนก แก้วพิทักษ์
สุรเดช สำราญจิตต์

บทคัดย่อ

พิมพ์ชนก แก้วพิทักษ์
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

สุรเดช สำราญจิตต์
คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง กลุ่มตัวอย่าง 106 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.940 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน หาค่าความสัมพันธ์โดยใช้ค่าสถิติ Pearson’s correlation coefficient ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยส่วนบุคคลของกลุ่มตัวอย่าง ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุ 47-55 ปี ไม่มีโรคประจำตัว รายได้เฉลี่ยต่อเดือนต่ำกว่า 7,000 บาท ระดับการศึกษาประถมศึกษา ระยะเวลาการปฏิบัติงานเป็น อสม. 6-10 ปี เจตคติการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยอยู่ระดับสูง (M=4.53, SD=0.35) การเข้าถึงแหล่งบริการด้านสุขภาพอยู่ระดับสูง (M=4.20, SD=0.57) การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคมอยู่ระดับสูง (M=4.24, SD=0.54) พฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยอยู่ระดับสูง (M=4.25, SD=0.42) ปัจจัยนำเจตคติการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.615, p<0.05) ปัจจัยเอื้อการเข้าถึงแหล่งบริการด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัยในระดับสูงมากอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.740, p<0.05) และปัจจัยเสริมการได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้วยหลักธรรมานามัย ในระดับสูงมากอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.758, p<0.05) ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพของประชาชน ควรให้ความสำคัญด้านการดูแลและส่งเสริมสุขภาพ โดยสามารถนำหลักธรรมานามัยที่ครอบคลุมการดูแลตนเองทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสิ่งแวดล้อม ไปปรับใช้ในการส่งเสริมสุขภาพให้แก่ประชาชน เพื่อสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีกับประชาชนได้ต่อไป

คำสำคัญ: พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ; หลักธรรมานามัย; อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. การแพทย์แผนไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 10 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://ttcmh.dtam.moph.go.th/index.php/knowledge/read-more/33-pro

อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์. การดูแลสุขภาพแบบองค์รวมด้วยภูมิปัญญาไทย. วารสารพยาบาลตำรวจ 2557;6(2):250-62.

ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. การดำรงชีวิตด้วยหลักธรรมานามัย [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 18 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.gj.mahidol.ac.th/main/ttm/health-nature/

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2550–2554). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรีรัฐมนตรี; 2549.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2555–2559). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรีรัฐมนตรี; 2554.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ 2567 สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2567.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. คู่มือ อสม. ยุคใหม่. กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2554.

ฉัตรณรงค์ พุฒทอง, ปัทมา สุพรรณกุล, สุคนธ์ธิกา นพเก้า. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง ด้วยวิถีการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2561;28(3):156-65.

Green LW, Kreuter MW, Deeds S, Partridge K. Health education planning: a diagnostic approach. Palo Alto, CA: Mayfield; 1980.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement 1970;30:607–10.

เครือวัลย์ แพทนัทธี. วิจัยเชิงสำรวจพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยหลักธรรมานามัยของผู้สูงอายุ จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2562. 85 หน้า.

อมรรัตน์ สุวรรณลาภ, สาโรจน์ นาคจู. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตามหลักธรรมานามัย สถานีอนามัย เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินีบางขันแตก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิทายาศาสตร์และเทคโนโลยี 2566;1(4):78-88.

จุฑารัตน์ เสรีวัตร, กรัณฑรัตน์ บุญช่วยธนาสิทธิ์. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทยในนักศึกษา คณะการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2553;8(1):76-80.

ศิริลักษณ์ ง้าวนาเสียว. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอ บำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ, วารสารคณะพละศึกษา 2555;15(1):108-18.

ลักษิกา สุขรักษา, อัจฉรา ฤทธิพรัด. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยการแพทย์แผนไทยของนิสิตมหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง. มหาวิทยาลัยทักษิณ; 2562.

วิริญญา เมืองช้าง. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้ยาสมุนไพรในการดุแลสุขภาพตนเองของประชาชนในอำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2559. 177 หน้า.