การส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนช่วงเทศกาลสงกรานต์ด้วยมาตรการ “ด่านชุมชนปากหวาน”: บทเรียนจากการดำเนินงานในจังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

ชญานิน กฤติยะโชติ
แผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

เปรมปรีดิ์ ชวนะนรเศรษฐ์
แผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

สุภาภรณ์ ทัศนพงศ์
แผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

อนุพันธ์ สุวรรณพันธ์
แผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

วีระชน เกลียวกลม
แผนงานสนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรระดับจังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง



บทคัดย่อ
การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์กระบวนการดำเนินงาน จุดเด่น ปัจจัยสำคัญ ข้อท้าทาย และบทเรียนจากการนำมาตรการ \"ด่านชุมชนปากหวาน\" มาใช้ส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนในจังหวัดศรีสะเกษช่วงเทศกาลสงกรานต์ ซึ่งครอบคลุมการดำเนินงานใน 22 อำเภอ และมีการตั้งด่านชุมชนรวม 234 จุด โดยมาตรการนี้เน้นการสื่อสารเชิงบวกและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการตักเตือนผู้ใช้รถใช้ถนนด้วยความห่วงใย มีการเก็บข้อมูลอัตราการสวมหมวกนิรภัยเพื่อวิเคราะห์และกำหนดแนวทางส่งเสริม ผลการศึกษาพบว่า อัตราการสวมหมวกนิรภัยของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ภาพรวมจังหวัดเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 24.55 ก่อนดำเนินการ เป็นร้อยละ 38.77 หลังดำเนินการ ส่วนผู้ซ้อนท้ายเพิ่มขึ้นจากร้อยล ะ 18.27 เป็นร้อยละ 23.18 อย่างไรก็ตาม ยังพบว่า อัตราการสวมหมวกนิรภัยของผู้ซ้อนท้ายยังอยู่ในระดับที่ต่ำควรส่งเสริมเป็นพิเศษ ทั้งการให้ความรู้ การสร้างการมีส่วนร่วมของผู้ขับขี่ในการตักเตือน และการบังคับใช้กฎหมาย ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จ ได้แก่ การสนับสนุนจากผู้นำชุมชน ความร่วมมือของชุมชน การประชาสัมพันธ์อย่างต่อเนื่อง การบูรณาการความร่วมมือหลายภาคส่วน และการติดตามประเมินผล นอกจากนี้ยังระบุข้อท้าทาย เช่น ความต่อเนื่องของอาสาสมัคร งบประมาณสนับสนุน และการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของกลุ่มเสี่ยง พร้อมทั้งนำเสนอบทเรียนสำคัญ ได้แก่ การออกแบบมาตรการให้สอดคล้องกับบริบทชุมชน การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในทุกขั้นตอน การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การสื่อสารเชิงบวกเพื่อสร้างแรงจูงใจ และการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง ผลการศึกษาแสดงให้เห็นแนวทางการส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนผ่านกลไกการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างบูรณาการ ซึ่งเกิดจากการที่ชุมชนลงมือทำ เป็นเจ้าของ และใช้ข้อมูลในการขับเคลื่อนด้วยตนเอง ก่อให้เกิดความยั่งยืนและต่อเนื่อง โดยสามารถนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ต่างๆ เพื่อสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีและความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนนให้กับประชาชนได้ต่อไป



คำสำคัญ: ความปลอดภัยทางถนน; ด่านชุมชนปากหวาน; การสื่อสารเชิงบวก; การมีส่วนร่วมของชุมชน; เทศกาลสงกรานต์