การสร้างเสริมสุขภาพสมัยพุทธกาล “กรณีศึกษาพระพากุลเถระ”

ผู้แต่ง

  • พระครูใบฎีกา ณัฐกิต มหิสฺสโร (อนุรักษ์ตระกูล)

บทคัดย่อ

พระครูใบฎีกา ณัฐกิต มหิสฺสโร (อนุรักษ์ตระกูล)
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย จังหวัดนครปฐม



บทคัดย่อ

ปัจจุบันพระภิกษุและสามเณรมีปัญหาสุขภาพเปันจำานวันมาก อาจจะด้วยปัจจัยหลายด้านทำให้วิถีชีวิตเปลี่ยนไปจากเดิม จำเป็นที่จะต้องทบทวนวิถีชีวิตวและวัตรปฏิบัติสมัยพุทธกาล โดยผู้ที่เป็นตัวอย่างคือ พระพากุลเถระ เพราะท่านได้รับการยกยองว่าเป็นผู้ไม่มีโรคภัยมาเบียดเบียน และเป็นผู้ที่มีอายุยืน ในการศึกษาขอวัตรปฏิบัติของท่านสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ดังนี้ เริ่มจากการให้ความสนใจที่จะสรางเสริมสุขภาพ รู้จักการดูแลตนเอง ศึกษาแสวงหาความรู้ด้านสุขภาพอยู่เสมอ การประคะบประคองสภาวะจิตให้เป็นผู้มีความเมตตา ความกรุณา ปรารถนาดีต่อผู้อื่นอยู่เสมอ ลดการผู้กพยายาท ผูกโกธรที่จะเป็นเหตุให้เกิดความขุ่นเคืองทางจิต การจดจ่อ ระลึกรู้ตามความเป็นจริงในทุกๆ กิจกรรม ทำอย่างมีความรอบคอบระมัดระวังทุกการกระทำ ทำด้วยความพอดีและเหมาะสมต่อร่างกายของตน รวมถึงการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย และเป็นประโยชน์ต่อการสร้างเสริมสุขภาพ  

คำสำคัญ:
การสร้างเสริมสุขภาพ; สมัยพุทธกาล; ประยุกต์

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Ottawa Charter of Health Promotion. Geneva: World Health Organization; 1986.

Tones K, Tilford S, Robinson YK. Health education, effectiveness and efficiency. London: Chapman and Hall; 1990.

Green LW, Kreuter MW. Health Promotion Planning: an education and environmental approach. Toronto: Mayfield; 1991.

Dhillo HS, Philip L. Health promotion and community action for health in developing countries. Geneva: World Health Organization; 1994.

Edleman CL, Mandle CL. Health promotion throughout the lifespan. 3rd ed. Maryland Heights, MO: Mosby-Year Book; 1994.

Downie RS, Tannahill C, Tannahill A. Health promotion models and values. Oxford: Oxford University Press; 1996

นิตยา เพ็ญศิรินภา. สารานุกรมศึกษาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 2543 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://ejournals.swu.ac.th/index.php/ENEDU/article/view/6053/5686

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. ความหมายของนวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ธ.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.thaihealth.or.th/

ธนปนันท์ อัครวีรวัฒน์, พรรณี บัญชรหัตถกิจ. การสื่อสารสุขภาพเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน. วารสารสาธารณสุขแพร่เพื่อการพัฒนา 2565;2:78-89.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสตร์ ชุดคำวัด. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม; 2551.

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก. 45 พรรษาของพระพุทธเจ้า เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: ด่านสุทธาการพิมพ์; 2557.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 39. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์; 2565.

สุทัศน์ อร่ามรัตน์, ประเวศ อินทองปาน. การกำเนิดและพัฒนาการของคัมภีร์พระไตรปิฎก. ธรรมธารา วารสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา 2565;8:3-58.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เล่มที่ 13 ข้อ 207-222. พระนครศรีอยุธยา: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2539.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). หลักกรรมสำหรับคนสมัยใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.watnyanaves.net/th/book-content-index/466

กรุงเทพธุรกิจ. ปี 67 เดินหน้าสุขภาวะ “พระสงฆ์” พระแข็งแรง วัดมั่นคง ชุมชนเป็นสุข [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.bangkokbiznews.com/health/public-health/1106851

พระกิตติศักดิ์ ยโสธโร (แก้วเหลา). การศึกษาบทบาทของพระสารีบุตรเถระในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต.] พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2537. 122 หน้า.

พระมหาจิตติภัทร อจลธมฺโม (จันทร์คุ้ม). การศึกษาบทบาทของพระอานนท์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2537. 242 หน้า.

พระมหาจรูญ ปญฺญาวโร (อินทร์ยงค์). การศึกษาบทบาทของพระมหากัสสปเถระในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2540. 114 หน้า.

สิน งามประโคน. การวิเคราะห์พุทธวิธีการบริหารการศึกษาในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารธรรมทรรศน์ 2559;16:33-44.

พระประยูร อาจิณฺณธมฺโม (รุ่งเรือง). บทบาทการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสาวกในพระสุตตันตปิฎก [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2564. 146 หน้า.

ติณณ์ อินทโสฬส. ศึกษารูปแบบของกุศลกรรมกับการได้เอตทัคคะของพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนาเถรวาท [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2564. 146 หน้า.

พระครูกัลยาณสิทธิวัฒน์ (สมาน พรหมอยู่ กัลยาณธัมโม). เอตทัคคะในพระพุทธศาสนา. พระนครศรีอยุธยา: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย; 2557.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. เล่มที่ 32 ข้อที่ 149. นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย; 2534.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เล่มที่ 20 ข้อ 226. พระนครศรีอยุธยา: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2539.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 47. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์; 2565.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. เล่มที่ 13 ข้อที่ 56. นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย; 2534.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เล่มที่ 12 ข้อ 404. พระนครศรีอยุธยา: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2539.

ธันยพร จารุไพศาล. 5 หลักการพื้นฐานของความสำเร็จ (5 Principles of success) [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.workwithpassiontraining.com/17584319/5-หลักการพื้นฐานของความสำเร็จ-5-principles-of-success

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. เคล็ดลับอายุยืน 100 ปี ชีวีมีสุข. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2557.

สมพร กันทรดุษฎี เตรียมชัยศรี. สร้างเสริมสุขภาพด้วยสมาธิบำบัด แบบ SKT 1-7 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 14 ก.พ. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://thaicam.go.th/wp-content/uploads/2019/06/SKT42-30-2-%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%87.pdf

สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม. การพัฒนาพฤติกรรมอนามัยสิ่งแวดล้อม. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2555.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

31-03-2024

รูปแบบการอ้างอิง

พระครูใบฎีกา ณัฐกิต มหิสฺสโร (อนุรักษ์ตระกูล). (2024). การสร้างเสริมสุขภาพสมัยพุทธกาล “กรณีศึกษาพระพากุลเถระ”. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย, 3(1). สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/thpjournal/article/view/3027