ภูมิปัญญาสมุนไพรพื้นบ้าน: ความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ

สามารถ ใจเตี้ย

ผู้แต่ง

สามารถ ใจเตี้ย

บทคัดย่อ

สามารถ ใจเตี้ย
คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

บทคัดย่อ
ภูมิปัญญาสมุนไพรพื้นบ้านเป็นทางเลือกในการสร้างเสริมสุขภาพประชาชนภายใต้การใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติในแต่ละพื้นที่ ทั้งนี้ความหลากชนิดของสมุนไพรพื้นบ้านเป็นกระบวนการในการรวบรวมและนำเสนอชนิดพันธุ์สมุนไพรพื้นบ้านภายใต้สังคมพืชที่แตกต่างกัน และมีความชื่อมโยงกันกับแนวคิดพฤกษศาสตร์พื้นบ้าน ความหลากชนิดของสมุนไพรพื้นบ้านยังเชื่อมโยงกับการใช้ประโยชน์สมุนไพรพื้นบ้านเพื่อการรักษาอาการเจ็บป่วย การเป็นอาหาร และการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืช ทั้งนี้การดำเนินกิจกรรมที่ก่อเกิดกระบวนการสร้างความรู้ การสื่อสารข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์ และการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงในการอนุรักษ์จะนำไปสู่การคงอยู่และการใช้ประโยชน์ภูมิปัญญาสมุนไพรพื้นบ้านได้อย่างเหมาะสม

คำสำคัญ: สมุนไพรพื้นบ้าน; ความหลากชนิด; การใช้ประโยชน์; การสร้างเสริมสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. [cited 2023 Oct 2]; Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases

Yang X, Luan X. Annual advances in traditional medicine for tumor therapy in 2019. Traditional Medicine Research 2020;5:90-107.

กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. แผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2560–2564. กรุงเทพมหานคร: ทีเอส อินเตอร์พริ้นท์; 2559.

Tahir AH, Hussain Z, Yousuf H, Fazal F, Tahir MA, Kashif M. Traditional herbal medicine and its clinical relevance: a need to preserve the past for the future. Journal of Biosciences and Medicines 2022;10:64-75.

Khakurel D, Uprety Y, Ahn G, Cha JY, Kim WY, Lee SH, et al. Diversity, distribution, and sustainability of traditional medicinal plants in Kaski district, western Nepal. Front Pharmacol 2022;13:1076351.

Mengistu DK, Mohammed JN, Kidane YG, Fadda C. Diversity and traditional use knowledge of medicinal plants among communities in the south and south-eastern zones of the Tigray region, Ethiopia. Diversity 2022;14(4):306.

สามารถ ใจเตี้ย, ชัชชญา สมมณี, วรวุฒิ จินะสุข, ปทิตา ธรรมใจ. การใช้ประโยชน์ และข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการอนุรักษ์สมุนไพรพื้นบ้าน: กรณีศึกษาชุมชนสะลวง – ขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วิจัยราชภัฏเชียงใหม่ 2564;22:90–102.

สามารถ ใจเตี้ย, พัชรี วงศ์ฟั้น. ความหลากหลายและการใช้ประโยชน์จากพืชสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่ลุ่มน้ำลี้ จังหวัดลำพูน. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชนนี อุตรดิตถ์ 2560;9:13–22.

Tansley AG. The British islands and their vegetation. Cambridge: Cambridge University Press; 1939.

Pei SJ. Ethnobotanical approaches of traditional medicine studies: some experiences from Asia. Pharmaceutical Biology 2001;39(sup1);74-9.

Pielou EC. Ecological diversity. New York: Wiley; 1975.

Saikat S, Raja CR. Modernization and integration of Indian traditional herbal medicine in clinical practice: importance, challenges and future. Journal of Traditional and Complementary Medicine 2017;7:234–44.

Aziz MA, Adnan M, Khan AH, Shahat AA, Al-Said MS, Ullah R. Traditional uses of medicinal plants practiced by the indigenous communities at Mohmand agency, FATA, Pakistan. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 2018;14:2.

สามารถ ใจเตี้ย. ความหลากหลาย การใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรพื้นบ้านและนิเวศวัฒนธรรมเพื่อการอนุรักษ์ในพื้นที่ลุ่มน้ำลี้ จังหวัดลำพูน. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่; 2558.

สามารถ ใจเตี้ย, สิวลี รัตนปัญญา, วรรณลักษ์ แสงโสดา, ดารารัตน์ จำเกิด. การใช้ประโยชน์สมุนไพรพื้นบ้านเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุเทศบาลตําบลสุเทพ อําเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 2562;38:613–18.

นันทณา นนท์แข็ง, สุชาวดี กลางจอหอ, จริยา รอดดี. ประสิทธิภาพสารสกัดสมุนไพรต่อการควบคุมเพลี้ยอ่อน Macrosiphum euphorbiae (Hemiptera: Aphididae) ในมะเขือเทศ. แก่นเกษตร 2562;47(ฉบับพิเศษ 1):365-70.