ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ในการป้องกันตนเองจากโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงในกลุ่มพระภิกษุสงฆ์ ในพื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ

มลชิฎา หาจักร; กุลธิดา โตเต็ม; ปรียา ปกสุข; ประเสริฐ ประสมรักษ์; กรกวรรษ ดารุนิกร; นภัสสร ขุนจิตรงาม

ผู้แต่ง

มลชิฎา หาจักร
กุลธิดา โตเต็ม
ปรียา ปกสุข
ประเสริฐ ประสมรักษ์
กรกวรรษ ดารุนิกร
นภัสสร ขุนจิตรงาม

บทคัดย่อ

มลชิฎา หาจักร
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

กุลธิดา โตเต็ม
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ปรียา ปกสุข
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

ประเสริฐ ประสมรักษ์
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

กรกวรรษ ดารุนิกร
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

นภัสสร ขุนจิตรงาม
มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันตนเองจากโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ในกลุ่มพระภิกษุสงฆ์ ในพื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ขนาดตัวอย่างถูกคำนวณด้วยการประมาณค่าสัดส่วนประชากรขนาดเล็ก ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่างเท่ากับ 32 รูป มีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเท่ากับ 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ด้วยสถิติ Chi-square test และสถิติ Pearson correlation ผลการวิเคราะห์พบว่า กลุ่มพระภิกษุสงฆ์มีอายุเฉลี่ย 51.28 ปี (SD=17.29) มีโรคประจำตัวเป็นโรคไขมันในเลือดสูง ร้อยละ 22.9 ใช้บริการโรงพยาบาลของรัฐเป็นประจำ ร้อยละ 93.8 และได้รับข้อมูลด้านสุขภาพผ่านโทรศัพท์มือถือ ร้อยละ 75.0 ด้านทัศนคติในการป้องกันโรคอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 65.6 ปัจจัยระดับสังคมอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 78.1 และความรอบรู้ในการป้องกันตนเองจากโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 3.68 โดยจากผลการทดสอบ พบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ในการป้องกันตนเองจากโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ได้แก่ ทัศนคติในการป้องกันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงมีความสัมพันธ์ระดับต่ำ (p<0.05) และปัจจัยระดับสังคมด้านการได้รับบริการทางด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ระดับต่ำ (p<0.05) ดังนั้น หน่วยงานที่รับผิดชอบด้านสาธารณสุขควรมีการพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพในเชิงรุกเพื่อให้เกิดการเข้าถึงและใช้บริการทางสุขภาพในกลุ่มพระภิกษุสงฆ์ที่มากขึ้น โดยเฉพาะการใช้ช่องทางออนไลน์ในการสื่อสารข้อมูลทางด้านสุขภาพ เนื่องจากเป็นช่องทางที่พระภิกษุสงฆ์สามารถเข้าถึงได้ง่าย และสะดวกต่อการรับข่าวสารข้อมูลต่างๆ

คำสำคัญ: ความรอบรู้ด้านสุขภาพ; การป้องกันตนเอง; โรคเบาหวาน; โรคความดันโลหิตสูง

เอกสารอ้างอิง

จันทิมา ฤกษ์เลื่อนฤทธิ์, มนัสนันท์ เงินสด, กันคณา วิหก, ณัฐวัลย์ เดชาดิลก, ศิริวรรณ ใจคอดี, อริสรา การเจน, และคณะ. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์ ในจังหวัดนครนายก. ไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ 2553;5(4):333-43.

กลุ่มส่งเสริมโภชนาการผู้สูงอายุ สำนักโภชนาการ. โครงการพระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะด้านโภชนาการ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ย. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://doc.anamai.moph.go.th/index.php?r=str-project/view&id=5158

ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์. ปี 65 พระภิกษุ ป่วยโรค NCDs พุ่ง รพ.สงฆ์ มุ่งเพิ่มทักษะ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ย. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.thecoverage.info/news/content/5166

กลุ่มขับเคลื่อนยุทธศาสตร์และพัฒนากำลังคน กรมอนามัย. โครงการขับเคลื่อน ศูนย์อนามัยที่ 3 นครสวรรค์ สู่การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพัฒนาระบบการสื่อสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 5 ก.ย. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://doc.anamai.moph.go.th/index.php?r=str-project/view&id=1394

กรมสุขภาพจิต. แบบสอบถาม ST-5 [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [สืบค้นเมื่อ 5 ก.ย.2566]. แหล่งข้อมูล: https://dmh.go.th/test/Download/

Gibson JL. Organization behavior, structure, processes. New York: McGraw-Hill; 2000.

Rogers RW. Cognitive and physiological processes in fear appeals and attitude change: a revised theory of protection motivation. In: Cacioppo J, Petty R, editors. Social psychophysiology. New York: Guilford Press; 1983. p. 153-77.

Sorensen K, Broucke SV, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, et al. Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health 2013;12(1):80-93.

ลฎาภา ทานาค, รักชนก คชไกร, ยุพา จิ๋วพัฒนกุล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงในกรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลกองทัพบก 2562;21(3):140-50.