แผนที่เดินดินเพื่อการวินิจฉัยชุมชนโดยใช้เทคโนโลยีที่เป็นนวัตกรรม

ผู้แต่ง

  • ดพิรุณ ศิริ

บทคัดย่อ

หยาดพิรุณ ศิริ
สำนักวิชาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช



บทคัดย่อ

แผนที่เดินดิน เป็นแผนที่แสดงตำแหน่งที่ตั้งของชุมชนร่วมกับข้อมูลทางสังคม และเป็นหนึ่งในเครื่องมือ 7 ชิ้น ที่ถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการวินิจฉัยชุมชน การรวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำแผนที่่เดินดินแบบดั้งเดิมนั้นใช้แรงงาน และทรัพยากรเป็นจำนวนมาก แต่ในปัจจุบันมีเทคโนโลยีถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเสริมศักยภาพการใช้แผนที่เดินดินให้ตอบโจทย์ชุมชนมากขึ้น บทความนี้จึงทบทวนวรรณกรรม เพื่อเสนอแนวทางการเก็บข้อมูลด้วยการใช้แผนที่่เดินดินแบบผสมผสานที่ครอบคลุมถึงประเด็นความสำคัญของการทำแผนที่ความก้าวหน้าในระบบข้อมูลทางภูมิศาสตร์ และการเสริมศักยภาพชุมชนผ่านตัวอย่างแพลตฟอร์ม Google Maps และ Epicollect5 ที่ส่งผลต่อความแม่นยำและความรวดเร็วในการวินิจฉัยชุุมชน รวมถึงกรณีศึกษาที่มีการประยุกต์ใช้จริง นอกจากนี้ยังเน้นย้ำถึงความท้าทายและการบูรณาการแผนที่เดินดินในอนาคต ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อนักสาธารณสุข นักวิจัย และผู้นำชุมชน ที่ได้นำข้อมูลเกี่ยวกับประเด็นด้านสุขภาพ และ ชุมชนประกอบการตัดสินใจจัดทำโครงการพัฒนาชุมชน อันนำไปสู่การพัฒนามาตรการด้านสุขภาพชุมชน และระบุประเด็นสำคัญของชุมชนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นได้ในอนาคต



คำสำคัญ: แผนที่เดินดิน; เครื่องมือ 7 ชิ้น; การวินิจฉัยชุมชน; การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน; เทคโนโลยี

เอกสารอ้างอิง

โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์, คณิศร เต็งรัง, ราตรีปิ่่นแก้ว, วรัญญา เพ็ชรคง, พรพันธุ์ เขมคุณาศัย. วิถีชุมชน เครื่องมือ 7 ชิ้น ที่่ทำให้งานชุมชนง่าย ได้ผล และสนุก. วารสารอินทนิลทักษิณสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];7:195-6. แหล่งข้อมูล: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/HUSOTSU/article/view/43462

เจด็จ คชฤทธิ์, หทัยรัตน์ อ้วมน้อย. เครื่องมือศึกษาชุมชน: ตัวอย่างและข้อสังเกตจากประสบการณ์ทำงานภาคสนาม. วารสาร มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์วไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];17:11-22. แหล่งข้อมูล: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdihsjournal/article/view/258787

นิริมล เมืองโสม. การใช้เครื่องมือด้านมานุษยวิทิยาในการเรียนรู้ชุมชนเพื่อการวางแผนปฏิบัติงานชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 12 ส.ค. 2566];14:1-13. แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/johpc7/article/view/256549

คมสัน ศรีบุญเรือง, ณรงค์ พันธุ์คง. การจัดทำแผนที่ออนไลน์เชิงประวัติศาสตร์ชุมชนปากแพรก อำเภอเมืองกาญจนบุรีจังหวัด กาญจนบุรีด้วยระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์อย่างมีส่วนร่วม สู่การเป็นแผนที่่ชุมชนอัจฉริยะ. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 27 ส.ค. 2566];8:113–28. แหล่งข้อมูล: https://doi.org/10.14456/sujthai.2020.1

เอนก รักเงิน, สุธี โกสินทธิ์์. การมีส่วนร่วมของชุมชนในการสํารวจแผนที่่เดินดิน: ชุมชนมอญบ้านเสากระโดง อําเภอบางปะอิน จังหวัด พระนครศรีอยุธยา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];8:113-28. แหล่งข้อมูล: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/251155

Amaryllis M, Gabriela O. Google trends in infodemiology and infoveillance: methodology framework. JMIR Public Health, & Surveillance [Internet]. 2019 [cited 2023 Aug 25];5:134-9. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6660120/

บุษบา ทองอุปการ. เฉ่อซียะ: ความรู้วิถีชีวิต และโลกทัศน์ของชาวไทยกะเหรี่่ยงบ้านทิพุเย จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารศรีนครินทรวิโรฒ วิจัยและพัฒนา [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];11:54-73. แหล่งข้อมูล: https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swurd/article/view/198164

สมเกียรติ วงศ์ผลบุญ. แอปพลิเคชัน EPICOLLECT5 เพื่่อการเก็บรวบรวมข้อมูล. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัย ราชภัฏมหาสารคาม [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 22 ส.ค. 2566];2:18-26. แหล่งข้อมูล: https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/jstrmu/article/view/245777

มณุเชษฐ์ มะโนธรรม, พัชรา ก้อยชูสกุล, จุฑามาศ เมือมูล. การวินิจฉัยและแก้ไขปัญหาสุขภาพชุมชนโดยเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลนางแล จังหวัดเชียงราย. วารสาร มฉก. วิชาการ [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 24 ส.ค. 2566];24:107-18. แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/HCUJOURNAL/article/view/220046

นิภาพรรณ เจนสันติกุล. กระบวนการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน: บทสะท้อนจากประสบการณ์และการเรียนรู้. วารสารมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มมร วิทยาเขตอีสาน [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];2:78-85. แหล่งข้อมูล: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jhsmbuisc/article/view/253640

สมร อมรพันธุ์, ตันตลานุกุล สืบตระกูล, เนาว์สุวรรณ กิตติพร. การพัฒนาศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการตรวจคัดกรองโรคซึมเศร้า ตำบลสรอย อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่. วิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [สืบค้นเมื่อ 25 ส.ค. 2566];61:59-69. แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/unc/article/view/152495

Acuña V, Roldán F, Tironi M, Juzam L. The geo-social model: a transdisciplinary approach to flow-type landslide analysis and prevention. Sustainability [Internet]. 2022 [cited 2023 Aug 25];13:2561-601. Available from: https://doi.org/10.3390/su13052501

นรา พงษ์พานิช, อำนาจ รักษาพล, เบญจมาศ ณทองแก้ว, ภัทร์ธนกัลย์ เตี่่ยไพบูลย์, อำพล ธานีครุฑ, วิจิตร พันธุ์พืช, และคณะ. การจัดทำผังชุมชนเพื่่อการพัฒนาการท่องเที่่ยวอย่างยั่่งยืนของชุมชนเกาะพิทักษ์ จังหวัดชุมพร. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 22 ส.ค. 2566];19:352-65. แหล่งข้อมูล: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JCDLQ/article/view/245946

บุญชัย ภาละกาล. การจัดลำดับความสำคัญของปัญหา ในกระบวนการดำเนินงานอนามัยชุมชน บทเรียนในการนำทฤษฎีสู่การฝึกภาคปฏิบัติของนักศึกษาพยาบาลในชุมชน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุุข [อินเทอร์เน็ต]. 2555 [สืบค้นเมื่อ 20 ส.ค. 2566];24:1-11. แหล่งข้อมูล: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/view/18314

ณริศรา สุกแป้น, อุทิศ สังขรัตน์. พลังชุมชนกับการจัดการคลองจำไหร ตำบลโคกม่วง อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา. วารสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [สืบค้นเมื่อ 22 ส.ค. 2566];12:61-75. แหล่งข้อมูล: https://so04.tci-thaijo.org/index.php/yru_human/article/view/113251

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

29-12-2023

รูปแบบการอ้างอิง

ดพิรุณ ศิริ. (2023). แผนที่เดินดินเพื่อการวินิจฉัยชุมชนโดยใช้เทคโนโลยีที่เป็นนวัตกรรม. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย, 2(4). สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/thpjournal/article/view/3006