การวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจในการมีกิจกรรมทางกายในกลุ่มประชากรวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุเพื่อสนับสนุนการออกแบบรณรงค์กิจกรรมทางกาย

สิทธิชาติ สมตา; ณรากร วงษ์สิงห์; ปิยวัฒน์ เกตุวงศา

ผู้แต่ง

สิทธิชาติ สมตา
ณรากร วงษ์สิงห์
ปิยวัฒน์ เกตุวงศา

บทคัดย่อ

สิทธิชาติ สมตา
ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล

ณรากร วงษ์สิงห์
ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล

ปิยวัฒน์ เกตุวงศา
ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล

บทคัดย่อ
การมีกิจกรรมทางกายเป็นพฤติกรรมทางสุขภาพที่มีความสำคัญต่อระบบสาธารณสุขจำเป็นต้องได้รับการส่งเสริม อย่างทั่วถึงครอบคลุมทุกเพศทุกวัย ตลอดหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมาประเทศไทยได้มีการส่งเสริมกิจกรรมทางกายและการให้ความรู้กิจกรรมทางกายแก่ประชากรคนไทย ทำให้สถานการณ์การมีกิจกรรมทางกายของประชากรไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 66.3 ในปี พ.ศ. 2555 เป็นร้อยละ 74.6 ในปี พ.ศ. 2562 แต่เมื่อเข้าสู่การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ในปี พ.ศ. 2563 การมีกิจกรรมทางกายของประชากรไทยลดลงและในปัจจุบันกำลังเริ่่มฟื้นฟูการมีกิจกรรมทางกาย แต่ยังไม่กลับสู่ความปกติ ดังนั้้นการวิเคราะห์การตัดสินใจในการมีกิจกรรมทางกายและการมีความรู้กิจกรรมทางกาย ในวัยผู้ใหญ่และผู้สููงอายุจึงมีความสำคัญอย่างยิ่่งเพื่่อกู้คืนวิกฤติ ฟื้นฟูกิจกรรมทางกายและกระตุ้นการมีกิจกรรมทางกายเพียงพอของประชากรไทย โดยใช้ข้อมููลเชิงปริมาณจากการสำรวจระดับประเทศของสำรวจเฝ้าระวังติดตามพฤติกรรม ด้านกิจกรรมทางกายของประชากรไทย ปี พ.ศ. 2565 ประชากรตัวอย่างในการศึกษานี้คือ ประชากรวัยผู้ใหญ่จำนวน 4,560 และผู้สูงอายุุจำนวน 1,905 ราย ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีต้นไม้การตัดสินใจ (decision tree model) ผลการศึกษาพบว่า ความรู้มีความสำคัญในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายนันทนาการและผู้ที่มีกิจกรรมทางกายนันทนาการ ส่งผลดีต่อการมีความรู้กิจกรรมทางกายแต่ไม่ใช่กับทุกกลุ่มอาชีพ เนื่่องจากปัจจัยกำหนดทางสภาพแวดล้อมและความจำเป็นทางเศรษฐกิจและสังคมที่่เป็นอุปสรรคสำคัญของการมีกิจกรรมทางกายนันทนาการ ดังนั้น การรณรงค์กิจกรรมทางกายเพื่่อเข้าถึงประชากรระดับบุคคลไม่ว่าจะเป็นการส่งเสริมกิจกรรมทางกายนันทนาการและการให้ความรู้กิจกรรมทางกายให้มีประสิทธิภาพจำเป็นต้องคำนึกถึงปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจและสังคม คุณลักษณะทางประชากร และการมีโรคประจำตัวของประชากรคนไทย

คำสำคัญ: การรณรงค์กิจกรรมทางกาย; ความรู้; เศรษฐกิจและสังคม; วิธี decision tree model

เอกสารอ้างอิง

Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S, Borodulin K, Buman MP, Cardon G, et al. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine 2020;54(24):145-62.

ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย. ผลการสำรวจโครงการพัฒนาระบบเฝ้าระวังติดตามพฤติกรรมด้านกิจกรรมทางกายของประชากรไทย ปี 2565. นครปฐม: ศูนย์พัฒนาองค์ความรู้ด้านกิจกรรมทางกายประเทศไทย (TPAK) สถาบันวิจัยประชากร และสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2565.

คณะกรรมการพัฒนาแผนการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย. แผนการส่งเสริมกิจกรรมทางกาย พ.ศ.2561-2573. นนทบุรี: กระทรวง สาธารณสุข; 2561.

Moore LV, Fulton J, Kruger J, McDivitt J. Knowledge of physical activity guidelines among adults in the United States, HealthStyles 2003-2005. Journal of Physical Activity & Health 2010;7(2):141–9.

Lounassalo I, Salin K, Kankaanpää A, Hirvensalo M, Palomäki S, Tolvanen A, et al. Distinct trajectories of physical activity and related factors during the life course in the general population: a systematic review. BMC Public Health 2019;19(1):271.

Guerrero MD, Vanderloo LM, Rhodes RE, Faulkner G, Moore SA, Tremblay MS. Canadian children’s and youth’s adherence to the 24-h movement guidelines during the COVID-19 pandemic: A decision tree analysis. J Sport Health Sci 2020;9(4):313-21.

Pei D, Zhang C, Quan Y, Guo Q. Identification of potential type II diabetes in a Chinese population with a sensitive decision tree approach. J Diabetes Res 2019;2019:4248218.

Tayefi M, Esmaeili H, Saberi Karimian M, Amirabadi Zadeh A, Ebrahimi M, Safarian M, et al. The application of a decision tree to establish the parameters associated with hypertension. Computer Methods and Programs in Biomedicine 2017;139:83-91.

Ferrari G, Dulgherof PT, Claro RM, Rezende LFM, Azeredo CM. Socioeconomic inequalities in physical activity in Brazil: a pooled cross-sectional analysis from 2013 to 2019. Int J Equity Health 2021;20(1):188.

Vega-Salas MJ, Caro P, Johnson L, Armstrong MEG, Papadaki A. Socioeconomic inequalities in physical activity and sedentary behaviour among the Chilean population: a systematic review of observational studies. Int J Environ Res Public Health 2021;18(18):9722.