การสร้างเสริมสุขภาพจิตผ่านนวัตกรรมสุขภาพจิต

บทคัดย่อ

ดุษฎี จึงศิรกุลวิทย์
สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

ณิญาดา อิ่มเพชร
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ



บทคัดย่อ
"สุขภาพจะดีไม่ได้ หากไร้สุขภาพจิตที่ดี" หรือ no health without mental health เป็นคำขวัญวันสุขภาพจิตโลกปี พ.ศ. 2559 เนื่องจากภาระโรคที่เกิดขึ้นในปัจจุบันกว่าร้อยละ 14 เป็นผลจากโรคในกลุ่มจิตเวชและระบบประสาทโดยเฉพาะโรคซึมเศร้าเรื้อรัง โรคที่เกิดจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้สารเสพติด อย่างไรก็ตาม ความสำคัญของปัญหาสุขภาพจิตกลับไม่เด่นชัดนักเมื่อเทียบกับปัญหาทางสุขภาพกาย ทั้้งที่กายกับจิตนั้้น มีความสัมพันธ์กันอย่างแยกออกไม่ได้ เช่น โรคจิตเวช อาจทำให้เพิ่มความเสี่ยงของโรคติดต่อและโรคไม่ติดต่อ และมีส่วนทำให้เกิดการบาดเจ็บทั้้งโดยไม่ได้ตั้้งใจและโดยเจตนา ในทางกลับกัน ภาวะสุขภาพทางกายหลายอย่างมีความเสี่ยงต่อโรคทางจิต รวมถึงโรคประจำตัว ที่สามารถทำให้เกิดความยุ่งยากในการแสวงหาความช่วยเหลือและการรักษาสุขภาพจิตยังส่งผลต่อความก้าวหน้าในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติหลายประการ เช่น การส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศและการให้อำนาจแก่สตรี การลดอัตราการเสียชีวิตในเด็ก การส่งเสริมสุขภาพมารดา และการลดการแพร่กระจายของโรคเอดส์และเอชไอวี การดำเนินงานด้านการส่งเสริมสุขภาพจิตจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องบูรณาการเข้าไปใน “ทุกมิติของสุขภาพ” ทั้งในแง่นโยบายสังคม การวางแผนระบบสุขภาพ การดูแลสุขภาพในระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ ไม่เพียงแต่ภาวะสุขภาพทางกายเท่านั้นที่ส่งผลต่อสุขภาพจิต แต่แนวโน้มความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวิถีชีวิต ก็สามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตของคนในสังคมไทยได้เช่นกัน ดังจะเห็นจากรายงานว่า ประชาชนไทยต้องเผชิญกับปัญหาสุขภาพจิตมากขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี แต่การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพจิตยังไม่ครอบคลุมมากนัก การนำนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้เพื่อเป็นเครื่องมือที่สำคัญและเหมาะสมกับช่วงวัยหรือเข้ามามีส่วนช่วยในระบบบริการทางด้านสุขภาพจิตนั้น จะเป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญที่จะช่วยยกระดับสุขภาวะของคนไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพ และจะส่งผลลัพธ์ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดดในอนาคตต่อไปได้



คำสำคัญ: สุขภาพจิต; ความสุข; ความเครียด; ซึมเศร้า; ความวิตกกังวล; นวัตกรรม; สร้างเสริมสุขภาพจิต