การเปรียบเทียบปริมาณน้ำตาลในเครื่องดื่มและรูปแบบการจำหน่ายระหว่าง ร้านกาแฟและเครื่องดื่มในเครือข่ายและนอกเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน

บทคัดย่อ

มัณฑนา ฉวรรณกุล
คณะทันตแพทยศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

ปิยะดา ประเสริฐสม
คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม กรุงเทพมหานคร

ศันสณี รัชชกูล
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

จันทนา อึ้งชูศักดิ์
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

อรอรรณีย์ ธารประสิทธิ์
ชมรมคนรักฟันจังหวัดราชบุรี จังหวัดราชบุรี

สุธี สุขสุเดช
คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปริมาณน้ำตาลในเครื่องดื่มโดยพิจารณาจากระดับความหวานที่เลือกสั่ง (หวานปกติ หวานมากกว่าปกติ หวานน้อย และไม่หวาน) ระหว่างร้านกาแฟและเครื่องดื่มในเครือข่ายและนอกเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน โดยการศึกษาแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ ดำเนินการเก็บข้อมูลจาก 4 ภูมิภาค โดยสุ่มเลือกจังหวัดภาคละ 2 จังหวัด ด้วยวิธี systematic sampling มีร้านกาแฟและเครื่องดื่มในเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน 8 แห่ง และ ร้านนอกเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน 8 แห่ง บันทึกรายการเครื่องดื่มรวมทั้งสิ้น 491 รายการ จากกลุ่มตัวอย่าง 1,486 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า ร้านกาแฟและเครื่องดื่มที่ทำการศึกษาทั้งหมด มีปริมาณน้ำตาลเฉลี่ยในสูตรปกติอยู่ที่ 22.6 กรัมต่อแก้ว โดยร้านกาแฟและเครื่องดื่มในเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน มีค่าปริมาณน้ำตาลเฉลี่ยในสูตรปกติมีค่าต่ำกว่าร้านกาแฟและเครื่องดื่มนอกเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน (21.8 กรัมเทียบกับ 23.4 กรัม) และในการศึกษานี้พบว่าการสั่งหวานน้อยและไม่หวานสามารถช่วยลดปริมาณน้ำตาลลงได้เฉลี่ย 10.7 กรัมต่อแก้ว ปริมาณน้ำตาลในเครื่องดื่มในสูตรหวานน้อยยังคงมีปริมาณน้ำตาลเฉลี่ยเกินเกณฑ์ที่แนะนำให้ไม่เกิน 2 ช้อนชา/แก้ว (8 กรัม) ตามเกณฑ์ที่สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กับภาคีเครือข่าย ร่วมกันรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ถึงภัยร้ายจากความหวาน โดยเฉพาะในหมู่คนวัยทำงานที่นิยมบริโภคเครื่องดื่มชงเย็น แนะนำความหวานไม่เกิน 2 ช้อนชา/แก้ว จากการศึกษานี้จะเห็นได้ว่าการเชิญชวนเข้าร่วมโครงการของเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานเพียงอย่างเดียวคงไม่เพียงพอที่จะส่งผลกระทบในด้านสุขภาพที่ปลอดภัยได้อย่างแท้จริง ดังนั้นเพื่อให้เกิดการลดปริมาณ น้ำตาลในกาแฟและเครื่องดื่มจึงต้องมีการขับเคลื่อนให้มีมาตรการในการให้ร้านกาแฟและเครื่องดื่มจะต้องมีสูตรหวานน้อย ที่เป็นไปตามข้อกำหนดไม่เกินมาตรฐานในเครื่องดื่มเย็นทุกประเภทเป็นทางเลือกสำหรับคนที่รักสุขภาพในการให้บริการ ลูกค้า สรุปข้อค้นพบจากผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าร้านกาแฟและเครื่องดื่มในเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานมีแนวโน้มการจำหน่ายเครื่องดื่มสูตรน้ำตาลต่ำ (หวานน้อยและไม่หวาน) ในสัดส่วนที่สูงกว่าร้านนอกเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานอย่างมีนัยสำคัญ ร้อยละ 54.2 เทียบกับร้อยละ 42.8 โดยเฉพาะในกลุ่มกาแฟและช็อกโกแลต ผลการวิเคราะห์นี้สะท้อนให้เห็นว่าการเข้าร่วมเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการสั่งซื้อเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลน้อย

คำสำคัญ: การลดปริมาณน้ำตาล; ร้านกาแฟ; การส่งเสริมสุขภาพ