กรอบแนวคิดผลกระทบการตลาดอาหารและเครื่องดื่มของยูนิเซฟที่มีต่อเด็ก: การวิเคราะห์ด้วยโมเดลสังคมนิเวศวิทยา

นงนุช จินดารัตนาภรณ์

ผู้แต่ง

นงนุช จินดารัตนาภรณ์

บทคัดย่อ

นงนุช จินดารัตนาภรณ์
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล

บทคัดย่อ
การตลาดอาหารและเครื่องดื่มมีผลกระทบต่อพฤติกรรมของเด็ก การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อนของกรอบแนวคิดผลกระทบของการตลาดอาหารและเครื่องดื่มของยูนิเซฟที่มีต่อเด็ก โมเดลสังคมนิเวศวิทยาเป็นเกณฑ์ในการวิเคราะห์กรอบแนวคิดผลกระทบของการตลาดอาหารและเครื่องดื่มของยูนิเซฟ ที่มีต่อเด็ก ผลการศึกษา พบว่า จุดแข็งของกรอบแนวคิดนี้ คือ ปัจจัยด้านการพบเห็นเทคนิคการตลาดอาหารฯ และความถี่ของการพบเห็นการตลาดอาหารฯ มีผลกระทบต่อพฤติกรรมของเด็ก ในขณะที่จุดอ่อนกรอบแนวคิดนี้ คือ การขาดการศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ครอบครัว เพื่อน โรงเรียน และชุมชน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ล้วนมีผลต่อพฤติกรรมของเด็ก ดังนั้น การศึกษาวิจัยผลกระทบการตลาดอาหารฯ ในประเทศไทยควรพิจารณาการนำกรอบแนวคิดผลกระทบของการตลาดอาหารและเครื่องดื่มของยูนิเซฟที่มีต่อเด็กนี้ไปใช้ให้เหมาะสมต่อไป

คำสำคัญ: ผลกระทบ; การตลาดอาหารและเครื่องดื่มเด็ก; กรอบแนวคิดของยูนิเซฟ; โมเดลสังคมนิเวศวิทยา

เอกสารอ้างอิง

Chandon P, Wansink B. Does food marketing need to make us fat? A review and solutions. Nutr Rev 2012;70(10):571-93.

Seiders K, Petty RD. Obesity and the role of food marketing: a policy analysis of issues and remedies. Journal of Public Policy & Marketing 2004;23(2):153-69.

Boyland E, McGale L, Maden M, Hounsome J, Boland A, Angus K, et al. Association of food and nonalcoholic beverage marketing with children and adolescents’ eating behaviors and health: a systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatr 2022;176(7):e221037.

World Health Organization. Food marketing exposure and power and their associations with food-related attitudes, beliefs and behaviours: a narrative review. Geneva: World Health Organization; 2022.

นงนุช ใจชื่่น, ณัฐพล ชวาลา. การศึกษาทบทวนข้อมูลทางวิชาการที่เกี่ยวกับผลกระทบด้านการทำการตลาดอาหารและเครื่องดื่มที่มีนํ้าตาล ไขมัน และโซเดียมสูงของประเทศไทยและต่างประเทศ. นนทบุรี: มูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ; 2556.

UNICEF. Control on the marketing of food and non-alcoholic beverages to children in Thailand: legislative options and regulatory design. Bangkok: UNICEF; 2022.

Bronfenbrenner U. The ecology of human development experiments by nature and design. London: Harvard University Press; 1979.

Kilanowski JF. Breadth of the socio-ecological model. J Agromedicine 2017;22(4):295-7.

Ettekal AV, Mahoney JL. The SAGE encyclopedia of out-of-school learning. Thousand Oaks, California: SAGE Publications, 2017.

นงนุช จินดารัตนาภภรณ์. การโฆษณาสินค้าประเภทอาหารและเครื่องดื่มทางโทรทัศน์ดิจิทัลและยูทูบที่ไม่เหมาะสมต่อการส่งเสริมการมีสุขภาพที่ดี. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย 2565;1(4):396-410.

Kasikorn Katalyst. Ecosystem business model. Bangkok: Kasikorn Bank; 2021

Boyland EJ, Halford JC. Television advertising and branding: effects on eating behaviour and food preferences in children. Appetite 2013;62:236-41.

Norman J, Kelly B, McMahon AT, Boyland E, Chapman K, King L. Remember me? Exposure to unfamiliar food brands in television advertising and online advergames drives children’s brand recognition, attitudes, and desire to eat foods: a secondary analysis from a crossover experimental-control study with randomization at the group level. J Acad Nutr Diet 2020;120(1):120-9.

นงนุช ใจชื่น, พเยาว์ ผ่อนสุข, สิรินทร์ยา พูลเกิด, สุรศักดิ์ ใชยสงค์, ทัักษพล ธรรมรังสี. การจำยี่ห้อผลิตภัณฑ์อาหารของเด็กนักเรียนชันประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุุข 2558;6(1):72-85.

Adachi-Mejia AM, Sutherland LA, Longacre MR, Beach ML, Titus-Ernstoff L, Gibson JJ, et al. Adolescent weight status and receptivity to food TV advertisements. J Nutr Educ Behav 2011;43(6):441-8.

Costa SM, Horta PM, dos Santos LC. Food advertising and television exposure: influence on eating behavior and nutritional status of children and adolescents. Arch Latinoam Nutr 2012;62(1):53-9.

Andreyeva T, Kelly IR, Harris JL. Exposure to food advertising on television: associations with children’s fast food and soft drink consumption and obesity. Econ Hum Biol 2011;9(3):221-33.

Lee B, Kim H, Lee SK, Yoon J, Chung SJ. Effects of exposure to television advertising for energy-dense/nutrient-poor food on children’s food intake and obesity in South Korea. Appetite 2014;81:305-11.

Demers-Potvin É, White M, Potvin Kent M, Nieto C, White CM, Zheng X, et al. Adolescents’ media usage and self-reported exposure to advertising across six countries: implications for less healthy food and beverage marketing. BMJ Open 2022;12(5):e058913.

Gesualdo N, Yanovitzky I. Advertising susceptibility and youth preference for and consumption of sugarsweetened beverages: findings from a National Survey. J Nutr Educ Behav 2019;51(1):16-22.

Thai CL, Serrano KJ, Yaroch AL, Nebeling L, Oh A. Perceptions of food advertising and association with consumption of energy-dense nutrient-poor foods among adolescents in the United States: Results From a National Survey. J Health Commun 2017;22(8):638-46.

Scully M, Wakefield M, Niven P, Chapman K, Crawford D, Pratt IS, et al. Association between food marketing exposure and adolescents’ food choices and eating behaviors. Appetite 2012;58(1):1-5.

Jindarattanaporn N. Study protocol for surveying of impacts of food and beverage marketing on Thai children. Nakorn Pathom: Institute for Population and Social Research, Mahidol University; 2023.

World Health Organization Regional Office for Europe. Monitoring of marketing of unhealthy products to children and adolescents – protocols and templates. Copenhagen: World Health Organization Regional Office for Europe; 2020.

World Health Organization Regional Office for the Western Pacific. Regional action framework on protecting

children from the harmful impact of food marketing in the Western Pacific. Manila: World Health Organization Regional Office for the Western Pacific; 2020.

Baldwin HJ, Freeman B, Kelly B. Like and share: associations between social media engagement and dietary choices in children. Public Health Nutr 2018;21(17):3210-5.

Jensen ML, Carpentier FRD, Adair L, Corvalán C, Popkin BM, Taillie LS. TV advertising and dietary intake in adolescents: a pre- and post- study of Chile’s food marketing policy. Int J Behav Nutr Phys Act 2021;18(1):60.

Ragelien T, Grønhøj A. The influence of peers′ and siblings′ on children’s and adolescents′ healthy eating behavior: a systematic literature review. Appetite 2020;148:104592.

Story M, Neumark-Sztainer D, French S. Individual and environmental influences on adolescent eating behaviors. J Am Diet Assoc 2002;102(3 Suppl):S40-51.

Chung A, Vieira D, Donley T, Tan N, Jean-Louis G, Kiely Gouley K, et al. Adolescent peer Influence on eating

behaviors via social media: scoping review. J Med Internet Res 2021;23(6):e19697.

Kumar G, Onufrak S, Zytnick D, Kingsley B, Park S. Self-reported advertising exposure to sugar-sweetened beverages among US youth. Public Health Nutr 2015;18(7):1173-9.

สิริมา มงคลสัมฤทธิ์, ชยันตร์ธร ปทุมานนท์, เพชร รอดอารีย์. การประเมินและการจัดการตัวแปรกวน. วชิรเวชสาร 2553;54(2):223-35.