การเรียนรู้บนฐานศิลปะสำหรับพัฒนาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในการดูแลแบบประคับประคอง

ดิเรก ชัยชนะ; สุคนธ์ ชัยชนะ; จรัส พรหมศิริ; เรวดี รัตนะ; นันทิชา รักษ์วงศ์; ขวัญนภา สภาพันธ์; กนกสร จ่าวัง

ผู้แต่ง

ดิเรก ชัยชนะ
สุคนธ์ ชัยชนะ
จรัส พรหมศิริ
เรวดี รัตนะ
นันทิชา รักษ์วงศ์
ขวัญนภา สภาพันธ์
กนกสร จ่าวัง

บทคัดย่อ

ดิเรก ชัยชนะ
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาชุมชนกรุณา จังหวัดขอนแก่น

สุคนธ์ ชัยชนะ
สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ตำบลพะตง จังหวัดสงขลา

วันจรัส พรหมศิร
สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ตำบลพะตง จังหวัดสงขลา

เรวดี รัตนะ
สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ตำบลพะตง จังหวัดสงขลา

นันทิชา รักษ์วงศ์
สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ตำบลพะตง จังหวัดสงขลา

ขวัญนภา สภาพันธ์
สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ตำบลพะตง จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ
ตามมุมมองของวงล้อมแห่งการดูแล ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยและผู้ดูแลเป็นเงื่อนไขสำคัญในการพัฒนาคุณภาพการดูแลแบบประคับประคอง อย่างไรก็ตาม การศึกษาส่วนใหญ่เน้นพัฒนาทักษะความรู้ รวมถึงการประเมินปัญหาและความต้องการของผู้ป่วย บทความนี้เสนอการพัฒนาเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครสาธารณสุขผ่านการถ่ายภาพ รวมทั้งได้ติดตามผลด้วยการสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม ทั้งนี้กลุ่มผู้ดูแลจำนวน 11 ท่าน ที่คัดเลือกแบบเจาะจงเข้าร่วมกิจกรรม และกำหนดให้ถ่ายภาพความเป็นอยู่และสภาพแวดล้อมของผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองที่บ้านจำนวน 6 ราย ผลการดำเนินการพบว่า ประสบการณ์สุนทรียะผ่านกระบวนการถ่ายภาพช่วยพัฒนากลุ่มผู้ดูแล 3 ด้าน ได้แก่ ความตระหนักรู้ในตนเอง การพัฒนาทักษะการดูแล และความตระหนักรู้ด้านสุนทรียภาพแห่งการดูแล ข้อค้นพบนี้ให้แนวทางการพัฒนาเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครสาธารณสุข รวมถึงคุณภาพของการดูแลแบบประคับประคองทั้งด้านกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ และการดูแลคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ป่วย

คำสำคัญ: การเรียนรู้บนฐานศิลปะ; การดูแลแบบประคับประคอง; ชุมชนกรุณา; วงล้อมแห่งการดูแล

เอกสารอ้างอิง

สุคนธ์ ชัยชนะ, ดิเรก ชัยชนะ. การพัฒนาเมืองกรุณา: กรณีศึกษาตำบลพะตง อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา. ใน: เอกภพ สิทธิวรรณธนะ, ฐนิดา อภิชนะกุลชัย, วรรณา จารุสมบูรณ์, วรพงษ์ เวชมาลีนนท์, วลัยพร วังคะฮาต, บรรณาธิการ. ปลูกชุมชนกรุณารวมประสบการณ์การพัฒนาชุมชนกรุณาเพื่อการอยู่ดีตายดี. ขอนแก่น: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาชุมชนกรุณา; 2566. หน้า 91-9.

เอกภพ สิทธิวรรณธนะ. วงล้อแห่งการดูแล (circles of care) [อินเทอร์เน็ต]. 2565. [สืบค้นเมื่อ 20 พ.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล:https://cocofoundationthailand.org/วงล้อมแห่งการดูแล-circles-of-care/

State of the Field Committee. State of the field report: arts in healthcare 2009. Washington DC: Society for the Arts in Healthcare; 2009.

อรทยา สารมาศ, ปุณณรัตน์ พิชญไพบูลย์, โสมฉาย บุญญานันต. การใช้ศิลปะเป็นฐานเพื่อพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุ: การทบทวน

วรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ 2562;9(2):17-32.

เกียรติภูมิ วงศ์รจิต. การผสมผสานหลากหลายศาสตร์ในการดูแลแบบประคับประคองในผู้ป่วยระยะสุดท้าย. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2561.

วรรณดี สุทธินรากร. การวิจัยปฏิบัติการ: การวิจัยเพื่อเสรีภาพและการสร้างสรรค์. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์; 2556.

Jokela T, Huhmarniemi M. Art-based action research in the development work of arts and art education [Internet]. 2019. [cited 2022 May 24]. Available from: https://www.researchgate.net/publication/335797712_Artbased_action_research_in_the_development_work_of_arts_and_art_education

Lutters J. RAAK-PRO grant for research on the role of art in palliative care [Internet]. 2022. [cited 2022 May 25]. Available from: https://www.artez.nl/en/this-is-artez/news/2022-06-07-raak-pro-grant-for-research-onthe-role-of-art-in-palliative-care-artez

Turton BM, Williams S, Burton CR, Williams L. Art-based palliative care training, education and staff development: a scoping review. Palliative Medicine 2017;32(2):559-70.

Carper BA. Fundamental patterns of knowing in nursing. Adv Nurs Sci 1978;1(1):13-23.

Fraser KD, Sayah F. Art-based method in health research: a systematic review of the literature. Arts & Health 2011;3(2):110-45.