ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านล้านนา: ตำรับและแนวทางการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ

สามารถ ใจเตี้ย

ผู้แต่ง

สามารถ ใจเตี้ย

บทคัดย่อ

สามารถ ใจเตี้ย
คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ
ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านล้านนาเป็นการถ่ายทอดองค์ความรู้และทักษะผ่านการปรุงแต่งตำรับอาหารด้วยการผสมผสานความเชื่อและภูมิปัญญาที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะถิ่นทั้งการเลือกวัตถุดิบและวิธีการปรุงที่หลากหลาย ปรากฏการณ์นี้สอดคล้องกับการพึ่งตนเองด้านอาหารของผู้สูงอายุภายใต้เงื่อนไขการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ สังคม และองค์ความรู้เกี่ยวกับอาหาร ทั้งนี้มีข้อเสนอแนวทางการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านล้านนา โดยการแสวงหาแหล่งวัตถุดิบ การส่งเสริมการบริโภคในผู้สูงอายุ และการสนับสนุนจากชุมชน

คำสำคัญ: อาหารพื้นบ้านล้านนา; การสร้างเสริมสุขภาพ; ผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Ageing [internet]. [cited 2022 Sep 29]. Available from: https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_1

Ory MG, Smith ML. Editorial: Insights in aging and public health: 2021. Front Public Health 2022;10:1-3.

Alisha CJ, Matthew P, Rabbitt CA, Gregory AS. Household food security in the United States in 2018. Washington DC: U.S. Department of Agriculture, Economic Research Service; 2019.

Zarei M, Qorbani M, Djalalinia S, Sulaiman N, Subashini T, Appanah G, et al. Food insecurity and dietary intake among elderly population: a systematic review. International Journal of Preventive Medicine 2021;12:8.

Kumar S., Bansal A.,Shri N., Nath NJ, Dosaya D. Efect of food insecurity on the cognitive problems among elderly in India. BMC Geriatrics 2021;18:725.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุ [อินเทอร์เนต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 26 ต.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1159

ทองใหม่ ทองสุข. พฤติกรรมการบริโภคอาหารของผู้สูงอายุ ยุค 4.0. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์ 2563;5(3):232–44.

กฤติน ชุมแก้ว, ชีพสุมน รังสยาธร. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารของผู้สูงอายุในจังหวัดสงขลา. วารสารเกษตรศาสตร์ (สังคม) 2557;35:16–29.

วรรณษา แสนลําา, นัฎฐา มณฑล. อาหารพื้นเมืองเพื่อสุขภาวะที่ดีชุมชน ตำบลตลาด จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยเชิงพื้นที่ 2560;9(6):445–57.

อิทธิพงษ์ ทองศรีเกตุ. วัฒนธรรมการบริโภคอาหารของชาวล้านนา. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม 2564;1(2):65-76.

อาภิสรา พลนรัตน์, ไกรสิทธิ์ จามรจันทร์สาขา. การตั้งชื่ออาหารพื้นบ้านล้านนาในจังหวัดเชียงราย. มังรายสาร 2563;7(1):13–26.

ทัศนีย์ อารมณ์เกลี้ยง, สุภาพ ฉัตราภรณ์. เส้นทางการสืบสานภูมิปัญญาอาหารล้านนาสู่ความยั่งยืน. วารสารเกษตรศาสตร์ สาขาสังคมศาสตร์ 2557;35(2):189-205.

สามารถ ใจเตี้ย, ชัชชญา สมมณี, วรวุฒิ จินะสุข, ปทิตา ธรรมใจ. การใช้ประโยชน์ และข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการอนุรักษ์สมุนไพรพื้นบ้าน: กรณีศึกษาชุมชนสะลวง–ขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วิจัยราชภัฏเชียงใหม่ 2564; 22(2):90–102.

วงสวาท ปัทมาคม. อาหารไทย 4 ภาค [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 6 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://www.Doctor.or.th/article/detail/4151

Miqat N, Nur R, Fattah V, Sulilawat S, Purnamasari I. Local wisdom of customary law community to realize food sovereignty in central Sulawesi. Jumbura Law Review 2021;3(2):277-94.

สามารถ ใจเตี้ย. ปัจจัยพยากรณ์พฤติกรรมการบริโภคอาหารพื้นบ้านล้านนาของผู้สูงอายุ เทศบาลตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารหาดใหญ่วิชาการ 2563;18(1):103–15.

Preetam S, Lohith KDH, Chanda D, Shubham SP, Ruplal C. Traditional and Ayurveda foods of Indian origin. Journal of Ethnic Foods 2015;2(3):97-109.

สามารถ ใจเตี้ย. ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านและแนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มจากอาหารพื้นบ้านเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่; 2565.

Bubpa N, Nuntaboot K. Diversity of foods among older people in northern communities of Thailand: ways to promote health and wellness. Journal of Health Research 2018;32(1):95-104.