ถอดบทเรียนแนวทางการบริหารจัดการของกรมควบคุมโรค และภาคีเครือข่ายกระทรวงสาธารณสุขในการรับมือโรคไวรัสโคโรนา 2019

ญาณี แสงสง่า

ผู้แต่ง

ญาณี แสงสง่า

บทคัดย่อ

ญาณี แสงสง่า
สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ กรมควบคุมโรค จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการรับมือโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และเพื่อศึกษาการบริหารจัดการของภาครัฐและการดำเนินการต่างๆ ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมในการควบคุมโรคในภาวะฉุกเฉิน โดยศึกษาการระบาดของโรคโควิด 19 ตั้งแต่ระลอกที่ 1 จนถึงระลอกที่ 4 การจัดการวัคซีนที่มีจำนวนจำกัดในช่วงแรก การตอบโต้ข้อมูลข่าวสารเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชน และการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของการติดเชื้อ โดยเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพในมุมมองของผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในระดับต่างๆ เก็บข้อมูลโดยศึกษาเอกสาร สื่อต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน รวม 38 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า รัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุขจะต้องระดมสรรพกำลังจากภาควิชาการ ทั้งโรงเรียนแพทย์และนักวิชาการเพื่อเร่งทำความเข้าใจกับโรคโดยเร็ว เพื่อที่จะได้ออกมาตรการได้อย่างทันท่วงทีและเหมาะสม โดยเฉพาะการออกมาตรการที่จะมีผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม และกระทรวงสาธารณสุขจำเป็นที่จะต้องให้ความรู้แก่ประชาชนโดยเร็ว รวมไปถึงความชัดเจนโปร่งใสในการบริหารจัดการคน เงิน และสิ่งของ

คำสำคัญ: ถอดบทเรียน; โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019; การควบคุมโรคในภาวะฉุกเฉิน

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Archived: WHO timeline - COVID-19 [Internet]. 2020 [cited 2020 Aug 31]. Available from: https://www.who.int/news-room/detail/27-04-2020-who-timeline---covid-19

สำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. ความเคลื่อนไหวทางสังคม. ภาวะสังคมไทย Social Situation and Outlook 2565;20(4):1-44.

ประชาชาติธุรกิจ. ลำดับเหตุการณ์การระบาดของ “โควิด 19” ระยะแรก [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.prachachat.net/world-news/news-462403

สำนักนายกรัฐมนตรี. จัดตั้งศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://media.thaigov.go.th/uploads/document/66/2020/03/pdf/Doc_20200314193011000000.pdf

สำนักนายกรัฐมนตรี. การประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินตามพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 ลงวันที่ 25 มีนาคม 2563 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.opm.go.th/opmportal/multimedia/phoobeas/covid-19/mt/tlkchch2563.pdf

กระทรวงสาธารณสุข. WHO ชื่นชมไทยควบคุมโรคโควิด 19 ได้ดี [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://pr.moph.go.th/print.php?url=pr/print/2/04/148531/

กรมสุขภาพจิต. โรคเครียด! คนทั่วไป-หมอ น่าห่วงไม่แพ้ ""โควิด-19"" [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=30555

กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/situstion.php

กระทรวงสาธารณสุข. สธ. เผยผลศึกษาค่าใช้จ่ายสาธารณสุขรับมือ “โควิด” 3 ปี รวม 444,294 ล้านบาท [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/04/187365/

The Coverage. สรุปค่าใช้จ่าย ‘ไทย’ สู้โควิด-19 3 ปี ใช้งบประมาณ 444,294 ล้าน ภาพรวมเงินบำรุง รพ. เพิ่มมากขึ้น [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.thecoverage.info/news/content/4634

กรมอนามัย. คู่มือปฏิบัติงาน การตอบโต้ความเสี่ยงเพื่อสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (RRHL Version 1). นนทบุรี: กรมอนามัย; 2562.

แพทยสภา. ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ COVID-19 สำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสำหรับประชาชน [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://tmc.or.th/covid19/covid19_for_medical.php

สำนักงานโครงการขับเคลื่อนกรมอนามัย 4.0 เพื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชน. แนวคิดหลักการขององค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2560.

กรมการแพทย์. แนวทางการปฏิบัติสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขที่สัมผัสผู้ป่วยยืนยัน COVID-19 ฉบับปรับปรุง [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://covid19.dms.go.th/Content/Select_Landding_page?contentId=162

แสงทอง จันทร์เฉิด, ญาณี แสงสง่า, พรรณพร กะตะจิตต์. จะไม่รอให้เกิดพายุ: กรมควบคุมโรคและภาคี ท่ามกลางวิกฤตโควิด 19 พ.ศ.2562-2563 เล่ม 2. นนทบุรี: กองนวัตกรรมและวิจัย กรมควบคุมโรค; 2563.

KKP Advice Center. คาดล็อกดาวน์อย่างน้อย 3 เดือน เสี่ยงทาไทยเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยอีกปี, กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 4 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://advicecenter.kkpfg.com/th/money-lifestyle/money/economic-trend/gdp-cut-due-to-lockdown-in-2021

กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์โรคและภัยสุขภาพ. โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19). [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 7 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.moph.go.th/

กรมควบคุมโรค. แนวทางการให้วัคซีนโควิด 19 ในสถานการณ์การระบาด ปี 2564 ของประเทศไทย ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 1, มิถุนายน 2564. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2564.

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. 100 ล้านโดส สถิติการฉีดวัคซีนโควิด-19 ในไทย, 20 ธันวาคม 2564 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 4 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.mhesi.go.th/index.php/all-media/infographic/5379-6412221Covid_19.html

ศูนย์ข้อมูล COVID-19 กรมควบคุมโรค. รายงานความก้าวหน้าการให้บริการฉีดวัคซีนโควิด-19 29 กันยายน 2565 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 5 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://ddc.moph.go.th/vaccine-covid19/pages/รายงานความก้าวหน้าการให้บริการฉีดวัคซีนโควิด-19

สำนักข่าว Hfocus. เจาะลึกระบบสุขภาพ สรุป 10 ผลงานเด่น สปสช ปีงบประมาณ 2564 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 5 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.hfocus.org/content/2021/12/24032

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. รายงานประเมินผลงานกลางเทอมรัฐบาลประยุทธ์ 2: การควบคุมการระบาดของโควิด-19 และการบริหารจัดการวัคซีน, 10 กรกฎาคม 2562 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 5 ม.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://tdri.or.th/2021/07/report-2years-prayut-cabinet2/

กระทรวงการคลัง. ข้อมูลข่าวสารเพื่อสร้างการรับรู้สู่ชุมชน ครั้งที่ 12/2563 วันที่ 30 มีนาคม 2563 เรื่อง รัฐบาลออกมาตรการดูแลและเยียวยาผลกระทบจากไวรัสโคโรนา (COVID-19) ระยะที่ 1-2. กรุงเทพมหานคร: กลุ่มสารนิเทศการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง; 2563.