บทวิเคราะห์แผนระดับชาติของไทยสำหรับเป้าหมายอาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน

บทคัดย่อ

สรัญญา สุจริตพงศ์
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดนครปฐม


บทคัดย่อ
แนวโน้มที่คนไทยเจ็บป่วยและเสียชีวิตจากโรคไม่ติดต่อเพิ่มมากขึ้น หนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคเหล่านี้เกิดจากพฤติกรรมการกินอาหารที่ไม่เหมาะสม อีกทั้งการปรับเปลี่ยนวิธีการผลิตทางการเกษตรแบบอุตสาหกรรมเพื่อให้ได้ผลผลิตสูงขึ้นทำให้เกิดผลกระทบทางสังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม จากผลกระทบเหล่านี้ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวเพื่อเปลี่ยนแปลงสู่ทิศทางการมีอาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แผนระดับชาติของไทยที่ดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว โดยใช้กรอบคำนิยามและแนวทางหลักการที่แนะนำโดยองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติร่วมกับองค์การอนามัยโลก สำหรับอาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน ผลจากการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่าแผนระดับที่ 1 ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนระดับที่ 2 ซึ่งเป็นแผนสำคัญคือกรอบยุทธศาสตร์การจัดการด้านอาหารของประเทศไทย ซึ่งนับว่าเป็นแผนแม่บทรายประเด็นด้านอาหารของประเทศนั้นทั้งสองแผนมีการกำหนดยุทธศาสตร์และเป้าหมายที่ครอบคลุมแนวทางหลักการทั้งหมดของอาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน สำหรับแผนระดับที่ 3 ซึ่งเป็นแผนปฏิบัติการ มีแผนที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก โดยมีแผนปฏิบัติการด้านอาหารของประเทศไทยระยะ 5 ปี ซึ่งใช้ในการขับเคลื่อนกรอบยุทธศาสตร์การจัดการด้านอาหารของประเทศไทยเป็นแผนหลักที่มีความสมบูรณ์ในทุกด้านของอาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน ข้อค้นพบดังกล่าวทำให้สรุปได้ว่าประเทศไทยมีความก้าวหน้ามากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น เพราะมีแผนระดับชาติด้านอาหารที่ถูกออกแบบมาให้ครอบคลุมทั้งระบบอาหารและตลอดห่วงโซ่การผลิต อย่างไรก็ตามเนื่องจากแผนระดับปฏิบัติการที่ดำเนินงานและขับเคลื่อนโดยหน่วยงานภาครัฐมีจำนวนมาก ส่วนของข้อเสนอแนะเห็นว่าคณะกรรมการอาหารแห่งชาติควรประสานงานเพื่อให้มีการกำหนดเป้าหมายระดับย่อย รวมทั้งตัวชี้วัดระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องอาหารร่วมกัน เพื่อป้องกันความซ้ำซ้อนและลดช่องโหว่การทำงานระหว่างหน่วยงาน


คำสำคัญ: อาหารที่ดีต่อสุขภาพและยั่งยืน; เป้าหมายระดับชาติ; แผนระดับชาติ; ยุทธศาสตร์ด้านอาหาร; ประเทศไทย