ความก้าวหน้าและความท้าทายของการบังคับใช้ พ.ร.บ. นมผง

ฐิติภรณ์ ตวงรัตนานนท์; ชนัญชิดา สมสุข; วิการณ์ดา สุรบุตร; เบญจวรรณ ยี่คิ้ว; พิมพาพร เมฆมัธยันห์; นิศาชล เศรษฐไกรกุล; ชมพูนุท โตโพธิ์ไทย

ผู้แต่ง

ฐิติภรณ์ ตวงรัตนานนท์
ชนัญชิดา สมสุข
วิการณ์ดา สุรบุตร
เบญจวรรณ ยี่คิ้ว
พิมพาพร เมฆมัธยันห์
นิศาชล เศรษฐไกรกุล
ชมพูนุท โตโพธิ์ไทย

บทคัดย่อ

ฐิติภรณ์ ตวงรัตนานนท์
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

ชนัญชิดา สมสุข
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

วิการณ์ดา สุรบุตร
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

เบญจวรรณ ยี่คิ้ว
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

พิมพาพร เมฆมัธยันห์
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

นิศาชล เศรษฐไกรกุล
สํานักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ จังหวัดนนทบุรี

ชมพูนุท โตโพธิ์ไทย
สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ
นมแม่ถือเป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก แต่อัตราการกินนมแม่ของเด็กไทยยังอยู่ในระดับต่ำมาก (ร้อยละ 23 ในปี พ.ศ. 2558) ซึ่งสาเหตุหนึ่งมาจากการส่งเสริมการตลาดของผู้ประกอบการอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก ที่ส่งผลต่อการรับรู้และการตัดสินใจของแม่และครอบครัวในการเลือกอาหารให้ลูก กรมอนามัยและเครือข่ายร่วมกันผลักดันให้เกิด พระราชบัญญัติควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก พ.ศ. 2560 ซึ่งมีเจตนารมณ์ในการควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็กให้เป็นไปอย่างเหมาะสม เพื่อให้แม่และครอบครัวได้รับข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมความก้าวหน้าและวิเคราะห์ความท้าทายที่พบจากการบังคับใช้กฎหมายในระยะเวลา 5 ปี ผลการศึกษาพบว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีการบังคับใช้กฎหมาย มีกลไกการบังคับใช้กฎหมายที่ชัดเจนในลักษณะโครงสร้างของคณะกรรมการและคณะอนุกรรมการ รวมถึงพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมาย ผู้ประกอบการได้รับการสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจ ทำให้ไม่พบการกระทำความผิดที่ชัดเจน อย่างไรก็ตาม การบังคับใช้กฎหมายยังพบความท้าทายในหลายด้าน ได้แก่ เนื้อหาในตัวบทกฎหมาย การตีความและการบังคับใช้กฎหมาย การให้ความสำคัญของผู้บริหาร งบประมาณที่ไม่ต่อเนื่อง การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของการตลาดยุคใหม่ที่ทำให้กฎหมายต้องอาศัยการตีความมากขึ้น ความร่วมมือกับหลายภาคส่วน และการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า กรมอนามัยและภาคเครือข่ายที่เกี่ยวข้องจำเป็นต้องติดตามและประเมินผลการบังคับใช้กฎหมาย พร้อมกับการพัฒนากฎหมายอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ทันกับกลยุทธ์ของการตลาดในยุคปัจจุบัน

คำสำคัญ: พระราชบัญญัติควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก พ.ศ. 2560; นมแม่; พ.ร.บ. นมผง; ประเมินผลกฎหมาย

เอกสารอ้างอิง

National Statistical Office, United Nations Children’s Fund. Thailand Multiple Indicator Cluster Survey 2015-2016. Bangkok: NSO and UNICEF; 2016.

National Statistical Office of Thailand. Multiple Indicator Cluster Survey 2012. Bangkok, Thailand: National Statistical Office of Thailand; 2012.

บวรสรรค์ เจี่ยดำรง. การเฝ้าระวังและติดตามกลยุทธ์การสื่อสารในการส่งเสริมการตลาดนมผงในประเทศไทยที่ละเมิดหลักเกณฑ์สากลว่าด้วยการตลาดอาหารทารกและเด็กเล็กระหว่างการผลักดันพระราชบัญญัติควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารทารกและเด็กเล็ก. วารสารร่มพฤกษ์. 2016;34(2).

Elaine Petitat-Cote. The World Health Assembly Decisions on Infant & Young Child Feeding Malaysia: WABA [Internet]. [cited 2022 Aug 29]. Available from: http://waba.org.my/v3/wp-content/uploads/2018/08/The-WorldHealth-Assembly-Decisions-on-Infant-and-Young-Child-Feeding.pdf

World Health Organization. WHA 63.23 Infant and young child nutrition Geneva: WHO; 2010.

สำนักส่งเสริมสุขภาพ. การเฝ้าระวังเชิงรับและเชิงรุกของสำนักส่งเสริมสุขภาพ. นนทบุรี: สำนักส่งเสริมสุขภาพ; 2564.

บวรสรรค์ เจี่ยดำรง, ดุษฎี นิลดำ, สุพัตรา ธรรมวงษ์, เหมือนฝัน คงสมแสวง, สมพงษ์ เส้งมณีย์, กชกร ทองล้อม. การพลิกแพลงกลยุทธ์การโฆษณาและการส่งเสริมการตลาดนมผงภายหลังประกาศใช้พระราชบัญญัติควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก พ.ศ. 2560 [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 27 ส.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://fhpprogram.org/download/2106/

Region UEAaP. Strengthening Implementation of the breast-milk substitutes code in Southeast Asia: putting child nutrition first. Bangkok: UNICEF EAPRO; 2021.

Nguyen TT, Tran HTT, Cashin J, Nguyen VDC, Weissman A, Nguyen TT, et al. Implementation of the code of marketing of breast-milk substitutes in Vietnam: marketing practices by the industry and perceptions of caregivers and health workers. Nutrients 2021;13(8):2884.

Cetthakrikul N, Kelly M, Banwell C, Baker P, Smith J. Regulation of baby food marketing in Thailand: a NetCode analysis. Public Health Nutr 2022;2022:1-13.

Cetthakrikul N, Kelly M, Baker P, Banwell C, Smith J. Effect of baby food marketing exposure on infant and young child feeding regimes in Bangkok, Thailand. Int Breastfeed J 2022;17(1):64.

Hogwood BW, Gunn LA. Policy analysis for the real world. Oxford: Oxford University Press; 1985.

Kaewpramkusol R, Senior K, Chenhall R, Nanthamongkolchai S, Chaiyasong S. A qualitative exploration of Thai alcohol policy in regulating availability and access. Int J Drug Policy 2018;58:1-8.

Vathesatogkit P, Charoenca N. Tobacco control: lessons learnt in Thailand. Indian J Public Health. 2011;55(3):228-33.

World Health Organization. Scope and impact of digital marketing strategies for promoting breast-milk substitutes. Maternal, infant and young child nutrition. Comprehensive implementation plan on maternal, infant and young child nutrition: biennial report Report by the Director-General. Geneva: World Health Organization; 2022.

Becker GE, Zambrano P, Ching C, Cashin J, Burns A, Policarpo E, et al. Global evidence of persistent violations of the International Code of Marketing of Breast-milk Substitutes: a systematic scoping review. Maternal & Child Nutrition 2022;18(S3):e13335.

World Health Organization. Marketing of breast-milk substitutes: national implementation of the international code, status report 2020. Geneva: World Health Organization; 2020.

Jones A, Zhao J, Hendry M, Morelli G, Bhaumik S. Digital marketing of breastmilk substitutes: a systematic scoping review. Sydney, Australia: George Institute for Global Health; 2021.