ปัจจัยทางประชากรสังคมและสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อการกินผักและผลไม้ของผู้สูงอายุไทย

บทคัดย่อ

สาสินี เทพสุวรรณ์
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดนครปฐม

สิรินทร์ยา พูลเกิด
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดนครปฐม


บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการกินผักและผลไม้เพียงพอของผู้สูงอายุไทย ตามลักษณะทางประชากร สังคม และสุขภาพ เป็นการวิจัยในเชิงปริมาณในกลุ่มประชากรวัยสูงอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวนทั้งสิ้น 1,173 คน ด้วยการใช้ข้อมูลจากโครงการศึกษาสถานการณ์การบริโภคผักและผลไม้ของคนไทย (ปี พ.ศ. 2564) ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มผู้สูงอายุกินผักและผลไม้เพียงพอ ร้อยละ 39.1 ผู้ชายกินเพียงพอมากกว่าผู้หญิง ยิ่งอายุมากขึ้นการกินเพียงพอจะลดลงตามไปด้วย กลุ่มผู้มีสถานภาพโสดกินเพียงพอมากกว่าสถานภาพอื่น ๆ ผู้ที่อยู่อาศัยในเขตเทศบาลกินเพียงพอมากกว่าผู้ที่อยู่นอกเขตเทศบาล ผู้ที่มีการศึกษาและรายได้ต่อเดือนสูงจะกินเพียงพอมากขึ้นตามไปด้วย ในส่วนของสุขภาพ พบว่า ผู้ที่มีโรคประจำตัวกลับกินเพียงพอมากกว่าผู้ที่ไม่มีโรค และผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำจะกินเพียงพอมากกว่าผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกาย และจากการศึกษาด้วยวิธีถดถอยโลจิสติกส์แบบทวิ พบว่า ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์กับการกินผักและผลไม้เพียงพอในกลุ่มผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ กลุ่มอายุ พบว่า หากอยู่ในกลุ่มผู้สูงอายุตอนปลาย (80 ปีขึ้นไป) มีโอกาสที่จะกินเพียงพอลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มผู้สูงอายุตอนต้น (60-69 ปี) สถานภาพสมรส พบว่า กลุ่มที่มีสถานภาพหม้าย/หย่า/แยก มีโอกาสที่จะกินเพียงพอลดลงเมื่อเทียบกับกลุ่มที่มีสถานภาพโสด รายได้พบว่า ผู้ที่มีรายได้ตั้งแต่ 5,000 บาทขึ้นไป มีโอกาสที่จะกินเพียงพอมากขึ้น 1.4 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีรายได้ และการออกกำลังกาย พบว่า ผู้ที่ได้ออกกำลังกายเป็นประจำ มีโอกาสที่จะกินเพียงพอมากขึ้น 1.6 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกายเป็นประจำ สรุปผลได้ว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการกินผักและผลไม้เพียงพอในกลุ่มผู้สูงอายุ ได้แก่ อายุ สถานภาพสมรส รายได้ และการออกกำลังกาย ซึ่งข้อค้นพบนี้มีความสอดคล้องกับการศึกษาต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ และสามารถนำเอาข้อค้นพบนี้ไปใช้ในการกำหนดนโยบายหรือส่งเสริมการวางแผนสร้างนโยบายให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงอายุต่อไป

คำสำคัญ: การผักและผลไม้; ผู้สูงอายุ; ปัจจัยทางสังคม