การศึกษาประสบการณ์ใช้สมุดเบาใจของผู้ใช้งานด้วยตนเอง ผู้ดูแลผู้ป่วย และบุคลากรสุขภาพ

บทคัดย่อ

ถิรนันท์ ถิรสิริสิน
สาขาวิชาสังคมศาสตร์การแพทย์และสาธารณสุข คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จังหวัดนครปฐม



บทคัดย่อ
สมุดเบาใจเป็นหนังสือแสดงเจตนาล่วงหน้าเกี่ยวกับสุขภาพช่วงสุดท้ายรูปแบบหนึ่ง มีการเผยแพร่ครั้งแรกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 แต่ผู้ใช้งานสมุดเบาใจพบอุปสรรคหลายด้านทำให้ไม่สามารถใช้สมุดเบาใจเพื่อเข้าถึงกระบวนการวางแผนการดูแลล่วงหน้าได้ บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การใช้สมุดเบาใจของผู้ใช้งานสมุดเบาใจ จำนวน 20 คน ใน 3 กลุ่ม ได้แก่ ผู้ใช้สมุดเบาใจด้วยตัวเอง ผู้ดูแลที่ใช้สมุดเบาใจกับคนในครอบครัว และผู้ให้บริการสุขภาพใช้สมุดเบาใจกับผู้ป่วย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและการสัมภาษณ์เชิงลึก จากการศึกษาพบว่าผู้ใช้สมุดเบาใจส่วนใหญ่รู้จักสมุดเบาใจจากการสนใจเรื่องความตาย การมีประสบการณ์เกี่ยวกับความตายที่ผ่านมา และเมื่อได้ทำสมุดเบาใจแล้ว ผู้ใช้งานพบกับอุปสรรคที่ต่างกันส่งผลให้ผู้ใช้งานหยุดพักการใช้งานสมุดเบาใจไว้ก่อน สำหรับกลุ่มผู้ใช้สมุดเบาใจด้วยตนเองพบข้อจำกัดเรื่องการไม่มีข้อมูล การตัดสินใจไม่ได้ และการสื่อสารสมุดเบาใจและเรื่องความตายกับคนในครอบครัว ซึ่งข้อจำกัดประการหลังนี้พบเช่นเดียวกับในกลุ่มผู้ดูแลที่ใช้สมุดเบาใจกับคนในครอบครัว ผู้ใช้สมุดเบาใจทั้งสองกลุ่มก้าวข้ามข้อจำกัดด้วยการทำให้ความตายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน ส่วนข้อจำกัดของกลุ่มผู้ให้บริการสุขภาพคือการบริหารจัดการที่เกี่ยวข้องกับสมุดเบาใจ เช่น การจัดเก็บสมุดเบาใจ การไม่มีงบประมาณสนับสนุน ผู้ให้บริการสุขภาพมีเวลาจำกัด ทั้งนี้ การใช้สมุดเบาใจสามารถนำไปสู่กระบวนการวางแผนการดูแลล่วงหน้า รวมถึงการดูแลแบบประคับประคองในผู้ป่วยระยะท้ายได้ ซึ่งเป็นการส่งต่อและเรียนรู้ประสบการณ์ความตายดีต่อไป



คำสำคัญ: สมุดเบาใจ; พินัยกรรมชีวิต; หนังสือแสดงเจตนาฯ; การวางแผนการดูแลล่วงหน้า