การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างสมรรถนะของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ต่อการขับเคลื่อนงานป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น: กรณีสามจังหวัดชายแดนใต้

ซอฟียะห์ นิมะ; วรสิทธิ์ ศรศรีวิชัย; พงค์เทพ สุธีรวุฒิ

ผู้แต่ง

ซอฟียะห์ นิมะ
วรสิทธิ์ ศรศรีวิชัย
พงค์เทพ สุธีรวุฒิ

บทคัดย่อ

ซอฟียะห์ นิมะ
สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา

วรสิทธิ์ ศรศรีวิชัย
สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา

พงค์เทพ สุธีรวุฒิ
สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ
สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นจังหวัดที่มีอัตลักษณ์เชิงภูมิสังคมและวัฒนธรรมที่แตกต่างไปจากพื้นที่อื่นๆ โดยเฉพาะด้านเพศภาวะ เพศวิถี และการสร้างสุขภาวะทางเพศในวัยรุ่นที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานความเชื่อทางสังคมที่สั่งสมมานาน จนอาจกลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาอนามัยการเจริญพันธุ์ได้ และการเรียนรู้ในเชิงกระบวนการที่จะทำให้กลไกในระดับอำเภอขับเคลื่อนในประเด็นการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นยังมีจำกัด ทำให้การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการพัฒนารูปแบบในการเสริมสร้างสมรรถนะของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ต่อการขับเคลื่อนงานป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นในสามจังหวัดชายแดนใต้ ด้วยการเสริมสร้างสมรรถนะของกลไกและภาคีเครือข่ายที่มีการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติผ่านโมดูลที่พัฒนาขึ้นภายใต้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2562 - เดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 โดยแบ่งการศึกษาออกเป็น 4 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาช่องว่างสมรรถนะและความต้องการพัฒนาตนเองของ พชอ. ระยะที่ 2 พัฒนาโมดูลบนพื้นฐานของข้อแรก ระยะที่ 3 นำโมดูลไปทดลองใช้ และระยะที่ 4 การประเมินประสิทธิผลของโมดูล พบว่า การเรียนรู้เชิงกระบวนการแบบฐานสมรรถนะเป็นเครื่องมือที่สำคัญต่อการผลักดันให้ พชอ. และภาคีมีกระบวนทัศน์เชิงบวกต่อเพศวิถีและสุขภาวะทางเพศในวัยรุ่นที่สามารถกำหนดแผนงาน โครงการ การเคลื่อนไหวทางสังคม การร่วมมือ แบ่งปันทรัพยากร และติดตามประเมิน สรุป การพัฒนาโมดูลที่มีเนื้อหาการเรียนรู้เชิงกระบวนการจัดเป็นนวัตกรรมที่ทรงพลังเพื่อการขับเคลื่อนป้องกันและแก้ปัญหาการตั้งครรภ์วัยรุ่นที่สำคัญต่อการสร้างสุขภาวะทางเพศที่ยั่งยืนในพื้นที่ต่อไป

คําสําคัญ: คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอ; การตั้งครรภ์วัยรุ่น; จังหวัดชายแดนใต้

เอกสารอ้างอิง

Guo C, Pang L, Ding R, Song X, Chen G, Zheng X. Unmarried youth pregnancy, outcomes, and social factors in China: findings from a nationwide population-based survey. Sex Med 2019;7(4):396-402

Uwizeye D, Muhayiteto R, Kantarama E, Wiehler S, Murangwa Y. Prevalence of teenage pregnancy and the associated contextual correlates in Rwanda. Heliyon 2020;6(10):e05037.

Siakwa M, Nyarko-Sampson M, Bruce SD. Obstetric outcomes: a comparison of teenagers and adults in the Cape Coast metropolis, Ghana. Heliyon 2020;6(11):e05466

Zangiacomi Martinez E, da Roza DL. Ecological analysis of adolescent birth rates in Brazil: association with human development index. Women Birth 2020;33(2):e191-8.

สํานักงานสถิติแห่งชาติ. การสํารวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2562 รายงานสรุปผลที่สําคัญ. กรุงเทพมหานคร:สํานักงานสถิติแห่งชาติ; 2563.

National Statistical Office of Thailand. Thailand multiple indicator cluster survey 2019, snapshots of key findings report. Bangkok: Bangkok: National Statistical Office of Thailand; 2020.

Sommart J, Sota C. The Effectiveness of a school-based sexual health education program for junior high school students in Khon Kaen, Thailand. PSU-USM Int Conf Humanit Soc Sci 2013;91:208-14

Songtaweesin WN, Kawichai S, Phanuphak N, Cressey TR, Wongharn P, Saisaengjan C, et al. Youth-friendly services and a mobile phone application to promote adherence to pre-exposure prophylaxis among adolescent men who have sex with men and transgender women at-risk for HIV in Thailand: a randomized control trial. J Int AIDS Soc 2020;23(Suppl 5):e25564-e25564.

Sutapan S, Promsuan W, Howharn C, Sorserb P, kingmala C. The roles and responsibilities as district health board: from perspective to practice for community health. J Prev Med Assoc Thail 2020;10(2):254-73.

ภัทรพงศ์ ชูเศษ, นฎาประไพ สาระ, อรอุมา ทางดี. การศึกษาการดําเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ของกลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอ (พชอ.). วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2563;6(4):39-50.

ปัญญา พละศักดิ์. การศึกษาและพัฒนารูปแบบการดําเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําภอ ของอําเภอเมืองศรีสะเกษ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน 2564;3(2):40-53.

จันทิมา นวะมะวัฒน์, วิภาพร สิทธิสาตร์, กฤษฎา เหล็กเพชร, ไพศาล เธียรถาวร. การวิจัยเพื่อพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อการจัดการสุขภาพ ของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอ. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข 2562;1-167.

ศิวาภรณ์ เงินราง. รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 2562;2(2):108-16.