ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน ในทศวรรษที่ 2 แห่งความปลอดภัยทางถนน
บทคัดย่อ
ธนะพงศ์ จินวงษ์ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย กรุงเทพมหานคร
จินตนา มโนรถกุล
ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย กรุงเทพมหานคร
เพ็ญนภา พรสุพิกุล
ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย กรุงเทพมหานคร
ธัชวุฒิ จาดบันดิตถ์
ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย กรุงเทพมหานคร
ดารารัตน์ ช้างด้วง
ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย กรุงเทพมหานคร
บทคัดย่อ
อุบัติเหตุทางถนนเป็นปัญหาทางสุขภาวะที่สำคัญของประเทศไทยตลอดทศวรรษที่ผ่านมา จากยอดผู้เสียชีวิตเฉลี่ย 19,000 คน/ปี ยอดผู้บาดเจ็บที่สูงกว่า 1 ล้านคน/ปี และผู้พิการรายใหม่กว่าหมื่นคน/ปี อีกทั้งจากสถิติการบาดเจ็บและเสียชีวิต พบว่า กลุ่มเด็กและเยาวชน และกลุ่มผู้ใช้รถจักรยานยนต์ยังเป็นกลุ่มที่มีอัตราการบาดเจ็บและเสียชีวิตสูงที่สุด โดยพฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บและเสียชีวิตมากที่สุด คือ การดื่มขับ การใช้ความเร็วเกินกฎหมายกำหนด การตัดหน้ากระชั้นชิด และการไม่ใช้อุปกรณ์นิรภัย ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนนได้รับการสนับสนุนการขับเคลื่อนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในการเข้าไปมีบทบาทสำคัญในการพัฒนา และผลักดันองค์ความรู้ทางวิชาการด้านความปลอดภัยทางถนนร่วมกับภาคนโยบายทั้งในระดับส่วนกลางและระดับท้องถิ่น โดยแบ่งการขับเคลื่อนงานออกเป็น 2 รูปแบบ คือ (1) การขับเคลื่อนงานเชิงกลไก/ระบบการทำงาน และ (2) การขับเคลื่อนงานเชิงประเด็นความเสี่ยง เป็นการพัฒนาชุดความรู้และเครื่องมือ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีเครื่องมือที่ใช้ในการสร้างความรอบรู้ทางสุขภาพด้านความปลอดภัยทางถนน (health literacy) ทั้งในภาพกว้างและระดับเฉพาะกลุ่ม การขับเคลื่อนงานของศูนย์วิชาการด้านความปลอดภัยทางถนนตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมาได้รับการสนับสนุนจาก สสส. ทั้งด้านทรัพยากรงบประมาณ และการสื่อสารสร้างความตระหนัก รวมถึงสนับสนุนให้เกิดกลไกภาคสังคมและภาคนโยบายในการเสริมพลัง การขับเคลื่อนความรู้สู่สังคมแห่งความปลอดภัยทางถนน โดยทิศทางสำคัญต่อการขับเคลื่อนงานร่วมกับภาคีเครือข่ายในระยะต่อไป คือ การออกแบบแผนงานให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาในอนาคต เป้าหมายการลดอัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนของ ปภ. ที่กำหนดให้เหลือ 12 ต่อประชากรแสนคน ในปี พ.ศ. 2570 ควบคู่ไปกับแผนยุทธศาสตร์ 10 ปี สสส. (พ.ศ. 2565-2574)
คำสำคัญ: อุบัติเหตุรถจักรยานยนต์; ความปลอดภัยทางถนน; วิถีแห่งระบบที่ปลอดภัย; ปัจจัยกำหนดสุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. จัดการความรู้สู่ระบบสุขภาพที่เป็นธรรม “พลังความรู้ สู่การเขยื้อนภูเขา” [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [สืบค้น เมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://www.hsri.or.th/researcher/media/issue/detail/4645 คณะทำงานโครงการพัฒนาหลักสูตรแนวคิดและหลักการสร้างเสริมสุขภาพสำหรับภาคีเครือข่ายสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้าง เสริมสุขภาพ. คู่มือวิชาการ: แนวคิดและหลักการสร้างเสริมสุขภาพสำหรับภาคีเครือข่าย สสส. [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 29 ก.ค. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://dol.thaihealth.or.th/File/media/54259f40-0d22-4b34-81ed-a23a4af301bf.pdf
Larsson P, Tingvall C. The safe system approach – a road safety strategy based on human factors principles. [Internet]. Springer-Verlag Berlin Heidelberg; 2013 [cited 2021 Jul 15]. Available from: https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-642-39354-9_3.pdf
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูล 3 ฐานการเสียชีวิต ปี พ.ศ. 2554-2564. นนทบุรี: กรมควบคุม โรค; 2564. By IDCC: Injury Data Collaboration Center [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://public.tableau.com/app/profile/datacenter/viz/RTDDC1_ServerWorkshopEP1/DB_
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. หยุด!! เด็กและเยาวชนไทยตายจากอุบัติเหตุทางถนน [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: http://35.190.29.12/uploads/publish/1036520200811093802.pdf
ศูนย์วิจัยอุบัติเหตุแห่งประเทศไทย. โครงการวิจัยเพื่อเมืองไทยไร้อุบัติเหตุ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่ง ข้อมูล: https://www.thaihonda.co.th/honda/news/csr/20210305/
กองสาธารณสุขฉุกเฉิน กระทรวงสาธารณสุข. Dashboard ช่วงเทศกาลภาพรวมทั้งประเทศ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: http://ict-pher.moph.go.th/index.php?r=dashboard/default/monitor&precessid=
Reason J. Human error: models and management. BMJ [Internet]. 2000 [cited 2021 Jul 20]320:768-70. Available from: https://www.bmj.com/content/320/7237/768
HotPMO. SWOT analysis [Internet]. 2021 [cited 2021 Jul 20]. Available from: https://www.hotpmo.com/management-models/swot-analysis-strengths-weaknesses-opportunities-threats/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. เป้าหมายที่ 3 สร้างหลักประกันการมีสุขภาวะที่ดี และส่งเสริมความเป็นอยู่ ที่ดีสำหรับทุกคนในทุกช่วงวัย [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 13 ก.ค. 2564]. แหล่งข้อมูล: http://sdgs.nesdc.go.th/เกี่ยวกับ-sdgs/เป้าหมายที่-3-สร้างหลักป/
Research to Action. Outcome mapping: a basic introduction [Internet]. 2012 [cited 2021 Jul 20]. Available from: https://www.researchtoaction.org/2012/01/outcome-mapping-a-basic-introduction/
Phanthunane P, Sirisrisakulchai, Taekratoke T, Pannarunothai S. Road safety investment: a step to achieve the Decade of Action on road safety goal in Thailand. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2557 [สืบค้นเมื่อ 30 ก.ค. 2564]; 24: 12-28. แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JSH/issue/view/10632/vol7no24
ประชาชาติธุรกิจ. OKR คืออะไร? เข้าใจวิธีตั้งเป้าหมายแบบ Google [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 29 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล:
https://www.prachachat.net/csr-hr/news-209471
บริษัทศูนย์เทคโนโลยีความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม (SAFETECH). BBS: Behavior Based Safety [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้น
เมื่อ 30 มิ.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://www.safetechthailand.net/articledetail.asp?id=17260
Gale J. Logic model: components and implementation [Internet]. 2014 [cited 2021 Jul 20]. Available from: https://www.ruralcenter.org/sites/default/files/program-evaluation-workshop/Logic%20Model%20John%20Gale.pdf
United Nations Road Safety Collaboration. Global plan for the decade of action for road safety 2011-2020 [Internet]. 2016 [cited 2021 Jun 20]. Available from: https://www.who.int/roadsafety/decade_of_action/plan/en/
ฐานเศรษฐกิจ. มท.ตั้งเป้าลดเสียชีวิตทางถนนเหลือ 12 คนต่อ 1 แสนประชากร [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 30 มิ.ย. 2564].
แหล่งข้อมูล: https://www.thansettakij.com/content/normal_news/470218
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
